Reklama

Litania Loretańska w ikonografii krośnieńskiej bazyliki kolegiackiej

Przeżywamy miesiąc maj. W naszej rodzimej, chrześcijańskiej pobożności, jest on szczególnie poświęcony Matce Bożej. Przejawem tego jest nabożeństwo majowe, którego duchową podstawę stanowi modlitwa zwana Litanią Loretańską. Litania (łac. litanea - prośba, błaganie) to modlitwa błagalna, złożona z szeregu inwokacji (w tym przypadku pochwalnych do Maryi) i powtarzającej się prośby o wstawiennictwo. Określenie - loretańska - stosuje się od czasu skomponowania do niej melodii, przez dyrygenta chóru w słynnym włoskim sanktuarium maryjnym w Loreto (w 1575 r.). Jej treść, odmawiana lub śpiewana w odpowiednich miejscach, nabiera szczególnej wymowy, prowadząc do teologicznych i biblijnych skojarzeń. Bez wątpienia takim miejscem jest prastara krośnieńska świątynia: wiekowa fara, a od niedawna bazylika mniejsza i najmłodsza kolegiata archidiecezji przemyskiej.

Niedziela przemyska 20/2005

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Kiedy w murach tego kościoła podejmuje się wstępne inwokacje którejkolwiek litanii, do Boga w Trójcy Świętej Jedynego, to wtedy do wiernych szczególnie przemawia obraz głównego ołtarza z artystyczną wizją Trzech Osób Boskich (tytuł świątyni). Podczas litanijnych wezwań - „Święta Maryjo” - oczy i myśli biegną do skromnego, bocznego ołtarza Matki Bożej Loretańskiej, który zawiera w sobie odpowiednią Jej statuę - Matki i Jej Bożego Syna. Mamy tu szczególny duchowy związek ołtarza z Litanią Loretańską. Wezwania zaczynające się od słowa „Matko”, łączą wiernych z wymową bocznego, lewego ołtarza, którego centrum stanowi obraz Matki Bożej Mansjonarskiej (krośnieńscy mansjonarze opiekowali się tym ołtarzem od 1598 r.). Duży obraz przedstawia frontalnie Maryję, trzymającą na lewym ramieniu Dzieciątko Jezus. Jest to kompozycja, wykonana przed 1646 r., wzorowana na cudownej ikonie Matki Bożej Śnieżnej z rzymskiej bazyliki Matki Bożej Większej. Macierzyńską treść szacownego obrazu dopełnia w tym ołtarzu niewielkich rozmiarów, współczesny obraz Nieustającej Pomocy.
Do rozważania macierzyństwa Maryi usposabia kaplica Matki Bożej Szkaplerznej. Ołtarzowy obraz Hodegetrii (typ ikonograficzny - Matka Boża z Dzieciątkiem na lewym ramieniu) z około 1500 r., przemalowany w 1609 r., obok renesansowych motywów posiada wałek koronacyjny. Znany historyk, ks. Władysław Sarna, przeszło sto lat temu pisał, że obraz ten doznawał szczególnej czci ze strony wiernych za wymadlane tutaj łaski. Bolał przy tym, że nie spisywano tych łask i okoliczności z nimi związanych. Na bocznej ścianie tej kaplicy wisi drugi obraz Hodogetrii, z pierwszej połowy XVII w., pochodzący z nieistniejącego kościółka Świętego Ducha.
Wezwanie „Matko Boża Bolesna”, nie występujące w litanii, też ma tutaj swoje odniesienie. Stanowi je figura Maryi w tzw. gotyckiej grupie Pasji na tęczy kościelnej oraz w małym obrazie ołtarza Matki Bożej Szkaplerznej (predella).
Wezwanie „Panno” kieruje oczy wiernych na widniejące sceny Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny (obraz predelli ołtarza Matki Bożej Szkaplerznej oraz ścienny obraz tej kaplicy) i na postać Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny (figura wieńcząca ołtarz Matki Bożej Szkaplerznej i rzeźbione antepedium ołtarza Matki Bożej Mansjonarskiej).
Szczególne bogactwo ikonograficzne odnoszące się do Matki Bożej, ujawnia się w krośnieńskiej świątyni przy wezwaniach „Królowo”. W głównym ołtarzu widnieje duży obraz z XVII w., przypisywany weneckiemu malarzowi Tomaszowi Dolabelli. Przedstawia on artystyczną wizję nieba - Kościół tryumfujący. Między Trójcą Świętą a Wszystkimi Świętymi jest Maryja królująca w niebie. Na lewej ścianie prezbiterium wisi olbrzymi obraz z XVII w. - Królowej Wniebowziętej. Motyw ten powtarza się w obrazie ramowym, w głównej nawie, przy ołtarzu Serca Pana Jezusa. Pod prawym łukiem tęczy umieszczony jest prawdziwy skarb świątyni - późnogotycki obraz koronacji Maryi przez Trójcę Świętą. Dzieło datowane na około 1480 r., przypisywane jest przez znawców krakowskiemu mistrzowi Janowi Wielkiemu. Przedstawia trójpostaciową grupę Koronacji Matki Bożej przez Trójcę Świętą.
Przy wezwaniu „Królowo Polski”, bliski staje się obraz Pani Częstochowskiej w ołtarzu św. Józefa; zaś przy „Królowo świata” - Maryja z berłem na ramowym obrazie w kaplicy św. Wojciecha.
Litanijne dopełnienie - „Baranku Boży” - w świątynnej ikonografii pogłębia przepiękne antepedium głównego ołtarza, przedstawiające Ostatnią Wieczerzę; a także rzadko spotykane tabernakulum, zamieszkiwane przez żywego i prawdziwego Bożego Baranka - Jezusa Chrystusa, obecnego w Najświętszym Sakramencie Ołtarza.
Godna podziwu i wdzięczności jest ta artystyczna i sakralna spuścizna naszych przodków. Dzięki niej Pełnia Piękna - Bóg Najwyższy i do nas się przybliża w swoich Boskich Tajemnicach.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

2005-12-31 00:00

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Nieumiarkowani w Wielkim Poście

2025-04-01 17:21

Niedziela Ogólnopolska 14/2025, str. 3

[ TEMATY ]

Katarzyna Woynarowska

Archiwum

Jeśli jeszcze nie wykonałeś(-aś) kroku w stronę Chrystusa, to nigdy nie jest za późno, by go zrobić.

Zostało 14 dni. Co oznacza, że przed nami ostatni odcinek wielkopostnej drogi do pokonania. Ale oznacza to także, że jest szansa nadrobić to, co zostało niezrobione, zaniedbane, zapomniane, zbagatelizowane, poniechane...
CZYTAJ DALEJ

Kard. Bergoglio po śmierci Jana Pawła II: był spójny i nigdy nie zwodził

2025-04-02 08:39

[ TEMATY ]

Jan Paweł II

Vatican News

Kard. Jorge Bergoglio, przyszły Papież Franciszek

Kard. Jorge Bergoglio, przyszły Papież Franciszek

W zbiorze homilii obecnego Papieża z czasów, gdy był arcybiskupem Buenos Aires, zachowała się ta, którą wygłosił podczas Mszy św. w uroczystość Zwiastowania Pańskiego, 4 kwietnia 2005 r., a więc dwa dni po śmierci Jana Pawła II. Mówił wówczas o niezwyklej spójności, która cechowała Papieża Polaka i której wzorem jest sam Chrystus.

Publikujemy polskie tłumaczenie fragmentów homilii, wygłoszonej przez ówczesnego metropolitę Buenos Aires kard. Jorge Bergoglia 4 kwietnia 2005 r.
CZYTAJ DALEJ

USA: Trump ogłosił wyższe cła na towary z całego świata, w tym 20 proc. na import z UE

2025-04-03 07:11

[ TEMATY ]

Donald Trump

PAP/EPA/KENT NISHIMURA / POOL

Prezydent USA Donald Trump podpisał w środę rozporządzenie nakładające "cła wzajemne" o stawce co najmniej 10 proc. na towary importowane z zagranicy, zaś w przypadku Unii Europejskiej - 20 proc. Trump określił je mianem "deklaracji niepodległości gospodarczej" Ameryki i "dniem wyzwolenia".

W historycznym przemówieniu w Ogrodzie Różanym Białego Domu Trump zapowiedział olbrzymie zmiany w zasadach handlu ze wszystkimi państwami świata, wprowadzając podstawową minimalną 10-proc. stawkę ceł na towary z całego świata oraz dodatkowe, zróżnicowane cła na towary z poszczególnych krajów, z którymi USA mają największe deficyty handlowe i które zdaniem Trumpa wprowadzają największe bariery dla importu z USA.
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję