Założycielami Komitetu są m.in.: Agnieszka Bogucka - dyr. Departamentu ds. Organizacji Pozarządowych w Kancelarii Premiera, doc. Stanisław Orsza Broniewski, prof. Jan Dowgiałło - pierwszy ambasador III RP w Izraelu, prof. Marian Marek Drozdowski - historyk, dr Tadeusz Krawczak - dyrektor Archiwum Akt Nowych w Warszawie, mgr inż. Zbigniew Mańkowski - zastępca prezesa Stowarzyszenia Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata w Polsce, prof. Tomasz Strzembosz - historyk, mgr Jerzy Śliwczyński - prezes Stowarzyszenia Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata w Polsce, dr Jan Żaryn - historyk, mgr Szczepan Żaryn - dziennikarz.
Od trzech lat działa w Polsce stowarzyszenie o nazwie Komitet dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów. Zadaniem jego jest zgromadzenie możliwie pełnego wykazu osób, które w czasie okupacji niemieckiej 1939-45 ratowały przeznaczonych na śmierć obywateli polskich żydowskiego pochodzenia i Żydów - obywateli innych państw, przebywających wówczas na obszarze państwa polskiego.
Po uzyskaniu możliwie największej liczby zweryfikowanych informacji, Komitet upamiętni Polaków udzielających pomocy przez umieszczenie na odpowiednich tablicach ich imion, nazwisk i miejsc działalności. Pomnik powstanie na terenie kościoła Wszystkich Świętych na pl. Grzybowskim w Warszawie. W czerwcu 2001 r. Prymas Polski - kard. Józef Glemp poświęcił pierwszą tablicę pomnika. Opublikowana zostanie także książka, w której będą opisane fakty pomocy Żydom.
Pomimo że niesienie pomocy Żydom w najstraszniejszych warunkach okupacyjnych już od dawna znalazło swoje miejsce w najnowszych dziejach Polski, choć poświęcono mu kilka książek, a Instytut Yad Vashem w Jerozolimie uhonorował ponad 5 tys. obywateli polskich jako Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata, poznana została jedynie mała cząstka tej bohaterskiej działalności. Nigdy bowiem nie podjęto w Polsce szerokich, kompleksowych badań archiwalnych ani nie zwrócono się w tej kwestii z apelem do całego społeczeństwa polskiego. Ograniczenia polityczne i cenzuralne utrudniały dotarcie do wszystkich ludzi i środowisk aktywnych w dziele niesienia pomocy, a najdłużej trwające prace Głównej Komisji Badań Zbrodni Hitlerowskich w Polsce prowadzone były na marginesie śledztw w sprawie zbrodni hitlerowskich i na nich były skoncentrowane.
Dziś, gdy zaczyna odchodzić pokolenie, które aktywnie przeżyło lata 1939-45, coraz bardziej zacierają się w pamięci fakty i nazwiska. Jest już ostatnia chwila, by utrwalić to wszystko, co jeszcze można utrwalić. Dlatego też Komisja Historyczna, pracująca w ramach Komitetu dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów, zwraca się do wszystkich, którzy dysponują informacjami o takich faktach, z prośbą o nawiązanie kontaktu i przekazanie poszukiwanych przez nas wiadomości.
Zależy nam zwłaszcza na tych faktach, które nie zostały upamiętnione przez wpisanie do rejestrów Yad Vashem i wydawnictw GKBZH w Polsce, a jesteśmy przekonani, że jest ich dziesiątki tysięcy.
Wszelkie informacje, relacje, kserokopie dokumentów, zapytania, sugestie można przysyłać pod adresem: Archiwum Akt Nowych w Warszawie, ul. Hankiewicza 1, 02-103 Warszawa, z dopiskiem: "Dla Komitetu dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów". Zostaną one tutaj zarejestrowane i będą przechowywane, a członkowie Komisji Historycznej Komitetu, potwierdzając otrzymanie przesłanych materiałów, będą jednocześnie odpowiadać na wszelkie zapytania. Możliwy też jest kontakt za pośrednictwem poczty elektronicznej: komitet&w.pl
Będziemy bardzo wdzięczni za upowszechnienie niniejszego apelu w środowiskach osób związanych z pracą na rzecz ratowania zagrożonych śmiercią Żydów.
Prof. dr hab. Tomasz Strzembosz - przewodniczący Komisji Historycznej Komitetu dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów
Komitet dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów
ul. Mokotowska 50, m. 8, 00-534 Warszawa tel. (0-22) 628-67-80
http://www.komitet.w.pl
e-mail: komitet&w.pl