Historia zaczęła się w XI w. w Jerozolimie. W czasach wypraw krzyżowych bł. Gerard założył pierwszy szpital pw. św. Jana w Jerozolimie. Papież Paschalis II uprawomocnił powstanie zakonu rycerskiego, którego celem była obrona Jerozolimy przed Turkami. Rycerze od św. Jana przez dwa wieki bronili Jerozolimy, potem przenieśli się na Rodos, a w 1500 r., pokonani przez Turków, osiedlili się na Malcie. Stąd wywodzi się ich obecna nazwa. Od tego czasu Zakon Maltański rozwinął swoją potęgę morską, której kres położył Napoleon. On to w 1798 r. w swojej drodze do Egiptu zajął Maltę i wygnał stamtąd rycerzy. Obecnie siedzibą Suwerennego Rycerskiego Zakonu Maltańskiego jest Rzym.
Zakon całkowicie podlega Ojcu Świętemu, wybór każdego Wielkiego Mistrza musi zyskać akceptację Papieża. Wielki Mistrz stoi na czele Wielkiej Rady (Wielkie Magisterium), w której skład wchodzą poza nim: Wielki Komandor, Wielki Kanclerz, Wielki Skarbnik oraz Wielki Szpitalnik. Status Zakonu określa się jako suwerenne państwo z dwiema eksterytorialnymi siedzibami w Rzymie. Jako takie, utrzymuje wewnętrzne sądownictwo oraz stałe stosunki dyplomatyczne z wieloma państwami, w których prowadzi swoją działalność, bije swoją monetę, a także posiada urząd pocztowy i drukuje znaczki. W 1994 r. został przyjęty w szeregi stałych obserwatorów Narodów Zjednoczonych. Symbolem Zakonu jest od XII w. ośmiokątny krzyż.
Na całym świecie Zakon liczy 11 tys. członków. Ze względu na swoje rycerskie tradycje przez wieki jego członkami mogli zostać jedynie ludzie wywodzący się z arystokracji. W XX w. Zakon stał się bardziej demokratyczny i obecnie rodowód arystokratyczny nie jest warunkiem koniecznym przy przyjmowaniu w szeregi Zakonu.
Do Polski Zakon dotarł już w XII w. Jego działalność przechodziła różne okresy związane z burzliwą historią Polski. Po II wojnie światowej władza zakonna mieściła się poza granicami kraju. Dopiero w 1991 r. została powołana w Polsce, przez Związek Polskich Kawalerów Maltańskich, Fundacja św. Jana Jerozolimskiego "Pomoc Maltańska". Ogółem Związek Kawalerów Maltańskich (pod taką nazwą występuje w Polsce) liczy 140 członków. Na czele Związku stoi Prezydent - Juliusz hr. Ostrowski, a funkcję Szpitalnika w naszym kraju pełni dr Krzysztof Moczurat z Krakowa. W Warszawie rezyduje ambasador Zakonu - hr. FrancWois de Waresquiel. Mieści się tu również siedziba Fundacji św. Jana. Jej prezes - Mikołaj książę Radziwiłł tak przedstawia działalność Fundacji:
"Najpierw Fundacja wspomagała biednych ludzi, finansując darmowe obiady w barach mlecznych w Warszawie. Potem wspólnie z resortem zdrowia prowadziła dom dla chorych na AIDS. W tym przedsięwzięciu swój udział mieli również Księża Kamilianie wraz z ks. A. Nowakiem. Potem działalność wyszła poza Warszawę, utworzyliśmy 2 oddziały - w Katowicach i Krakowie. W Poznaniu Fundacja utworzyła wspólnie z parafią św. Jana Jerozolimskiego przychodnię onkologiczną wczesnego wykrywania raka piersi u kobiet. Przychodnia ta działa do dziś. Cały personel liczący 50 osób, od sprzątaczki do profesora - wszyscy pracują charytatywnie. Oczywiście, wszystkie pacjentki diagnozowane są bezpłatnie.
W Warszawie prowadzimy pomoc dla ubogich rodzin. Mamy zarejestrowanych 2500 rodzin wielodzietnych, nie tylko z Warszawy, zgłaszają się do nas ludzie z całej Polski. Organizujemy wszelkiego rodzaju pomoc materialną (współpracujemy z wieloma producentami i hurtowniami). Nasza siedziba przy ul. Królowej Aldony 13 na Saskiej Kępie jest czynna od poniedziałku do piątku. Wszystkie osoby tam pracujące są wolontariuszami, pełnią swoje dyżury charytatywnie. Oprócz tego do 1998 r. prowadziliśmy drużyny pierwszej pomocy przedmedycznej. Członkowie - również wolontariusze - byli bardzo dobrze wyszkoleni, mieli do dyspozycji wspaniały sprzęt medyczny, również karetki pogotowia. Niestety, w Warszawie ten pomysł upadł, sprzęt został oddany do Katowic, gdzie nasze drużyny bardzo dobrze działają. Istnieją one również w Krakowie i w Olsztynku. W Olsztynku działa 20-osobowa grupa wolontariuszy, składająca się z bardzo młodych ludzi, chętnych do niesienia natychmiastowej pomocy w nagłych wypadkach. Od czterech lat lekarze polscy i służby paramedyczne jeżdżą na szkolenia do Francji. Największy ośrodek drużyn paramedycznych jest w Krakowie, ok. 600 wolontariuszy. Jest tam również finansowana i prowadzona świetlica dla dzieci ze środowisk zaniedbanych. Prowadzą ją siostry zakonne.
Zakon od kilkudziesięciu lat organizuje pielgrzymkę religijną do Lourdes. Zawsze ma ona miejsce w maju. Uczestniczą w niej członkowie Zakonu ze wszystkich Związków Narodowych wraz ze swoimi podopiecznymi - osobami niepełnosprawnymi. W Polsce pielgrzymki z niepełnosprawnymi do Lourdes są organizowane od 10 lat. Do tej pory wzięło w nich udział 130 osób. Opiekują się nimi również nasi wolontariusze razem z Kawalerami i
Damami z naszego Związku. W Warszawie takich "stałych" wolontariuszy jest dwudziestu. Oprócz nich współpracują z nami okazjonalnie inni ludzie, pomagając w różnych akcjach, np. przy roznoszeniu paczek świątecznych. Wywodzą się z różnych środowisk - można spotkać wśród nich profesorów, studentów, emerytów. Jest nawet pani, chyba najbardziej zasłużona w pracy dla Zakonu w Warszawie, która pracowała jako motorniczy tramwaju.
Związek Polskich Kawalerów Maltańskich uczestniczy żywo w życiu Kościoła katolickiego; we wrześniu organizował swoją coroczną pielgrzymkę do Częstochowy. Delegacja Związku bierze czynny udział w różnego rodzaju lokalnych procesjach w Warszawie, Krakowie, Katowicach i Poznaniu. Obowiązkiem każdego Kawalera i Damy Maltańskiej jest uczestnictwo we Mszy św. za duszę zmarłego konfratra, a także w święto naszego patrona, św. Jana, w dniu 24 czerwca. Baliwami Związku Polskich Kawalerów Maltańskich są m.in.: Prymas Polski - kard. Józef Glemp, kard. Franciszek Macharski, kard. Andrzej Deskur, abp Marian Oleś. Związek ma głównego kapelana w osobie o. Regisa Barwiga oraz pięciu kapelanów w poszczególnych miastach i państwach, gdzie rozproszeni są członkowie Związku".
Zakon Maltański koordynuje współpracę międzynarodową i mobilizację wszystkich struktur krajowych w nagłych wypadkach, kataklizmach i klęskach żywiołowych na świecie. Tak było w Hondurasie po huraganie Mitch, w Rwandzie przy niesieniu pomocy dla uchodźców czy w Kosowie podczas działań wojennych. Organizuje również na wielką skalę zbiórkę leków, sprzętu medycznego. Polska np. otrzymała aparaturę do dializy z Belgii, Irlandii, Szwajcarii. W Afryce prowadzone są ośrodki medyczno-socjalne, leprozoria dla chorych na trąd, ośrodki dla upośledzonych umysłowo, ośrodki położnicze na Madagaskarze, w Senegalu czy w Czadzie. W Betlejem prowadzony jest ośrodek dla samotnych matek, w którym rodzi się rocznie ok. 500 dzieci. To tylko kilka przykładów działalności charytatywnej Zakonu Maltańskiego na świecie.
Wszystkie fundusze gromadzone przez Zakon pochodzą z dobrowolnych składek członków oraz darowizn krajowych i zagranicznych. Za pracę na rzecz ubogich i chorych nikt nie pobiera wynagrodzenia. W ten sposób ideał rycerski urzeczywistnia się we współczesnym świecie w idei solidaryzmu społecznego.