18 stycznia br. w Kole spotkało się liczne grono Kresowian. Odnaleziono ich wg Wykazu nazwisk repatriantów z Kresów Wschodnich w Kolskiem w latach 1945-47.
Spotkanie rozpoczęło się Mszą św. w kościele pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, gdzie odsłonięta i poświęcona została tablica ku pamięci Kresowian i Sybiraków. Jej fundatorką jest Sybiraczka Wiktoria Żukiewicz-Dziwota. „Cieszę się - wyznała fundatorka - że zostanie jakaś pamiątka po tych, których trzeba ocalić od zapomnienia”.
Część wspomnieniowa odbyła się w Muzeum Technik Ceramicznych, którego dyrektor dr Józef Mujta (współorganizator spotkania) ma udokumentowanych ponad 400 nazwisk Kresowian. Posiada dokumenty z 1945 r., odnalezione w Archiwum Państwowym w Poznaniu, później w jego konińskim oddziale. Odnalazł tam bardzo wiele teczek związanych z działalnością Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. Są w nich wartościowe dane, dotyczące osadników wg gmin i miast z lat 1945-47.
Goście zostali poproszeni o zostawienie adresów. Dyrektor J. Mujta jest przekonany, że uzyska tą drogą biografie ich rodzin. Na ziemię kolską trafiło wielu przesiedleńców. Pierwszy transport przybył 26 kwietnia 1945 r. W ciągu roku w Kolskie przybyło ponad tysiąc rodzin.
- Urodziłam się na Syberii, gdzie bolszewicy wywieźli moją 20-letnią wówczas mamę, spodziewającą się mojego przyjścia na świat - wspominała Wiktoria Żukiewicz. - Mój ojciec był zawodowym żołnierzem. W czerwcową noc 1941 r. przyszli bolszewicy. Zabrali ojca, za dwie godziny przyszli po mamę. Ojciec uniknął wywózki, uciekał trzykrotnie. Mama została wywieziona na Syberię. Ostatnie miesiące siedziała w więzieniu za to, że ukradła w rękawiczce mąkę..., bo chciała mnie nakarmić. Rodzice spotkali się dopiero po wojnie, w drodze powrotnej do Polski.
Gdy przyjechałam do Koła, miałam 5 lat. Nie znałam języka polskiego, mama nie miała czasu na naukę. Wiele zawdzięczam koleżance, która nauczyła mnie pisać i czytać. Moich rodzinnych stron brutalnie mnie kiedyś pozbawiono. Większość życia spędziłam na Wybrzeżu, ale duszę mam kresową... Kiedyś nie wolno było o tym mówić. Ziemia kolska nas przyjęła, trafiliśmy między dobrych ludzi i prawdziwych przyjaciół, więc to miejsce jest mi bliskie.
Podobnych wyznań było wiele; podczas tego spotkania nikt nie krył łez i głębokiego wzruszenia.
- Odebrano Państwu Ojczyznę, rozproszono po świecie, a później chciano wymazać ten fakt z pamięci - powiedział poseł Ireneusz Niewiarowski. - Przeszłość trzeba ocalić od zapomnienia.
Ciepłe słowa do zebranych skierowali także starosta kolski Wieńczysław Oblizajek i burmistrz Koła Jan Stępiński. Starosta mówił o zapamiętanym z dzieciństwa śpiewie kobiet ze Wschodu. Piękne wspomnienia przytoczył proboszcz parafii pw. Matki Bożej Częstochowskiej w Kole - ks. prał. Janusz Ogrodowczyk: - W moim rodzinnym mieście Włocławku, w kamienicy przy ul. Toruńskiej stało puste mieszkanie. Mieli w nim zamieszkać repatrianci. Przyjechali z małymi tobołkami i prawie natychmiast sąsiedzi zaczęli przynosić im meble, jedzenie... Okazali pomoc w zagospodarowaniu domu.
- Po powrocie mieliśmy ze sobą jeden widelec, ojciec - płaszcz wojskowy. Ulokowano nas w ochronce. Ojciec okrył nas płaszczem i poszliśmy spać - Wiktoria Żukiewicz do dziś żywo pamięta powrót do Polski.
Trudno uwierzyć, że jeszcze niedawno takie spotkanie nie mogłoby się odbyć oficjalnie, a już na pewno nie uczestniczyliby w nim przedstawiciele władz. Dzisiaj działają organizacje i stowarzyszenia repatriantów, czasem ich wnukowie i prawnukowie spotykają się, bo wewnętrznie tego potrzebują. Tułacze twierdzą, że kresowa dusza zostanie w nich na zawsze.