Franciszka Werner – późniejsza współzałożycielka Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety i druga przełożona generalna – urodziła się 2 grudnia 1817 r. w Nysie. Dzień później została ochrzczona w bazylice św. Jakuba. Tam też przystąpiła do I Komunii św. i bierzmowania. Od 1964 r. w tym kościele znajdują się jej doczesne szczątki. I to właśnie w nyskiej bazylice 24 listopada 2021 r. rozpoczął się proces beatyfikacyjny s. Franciszki na szczeblu diecezjalnym.

Nieść pomoc

Pod wpływem religijnej atmosfery, która panowała w jej domu rodzinnym, postanowiła poświęcić się Bogu: – Jej rodzice byli głęboko związani z Bogiem i wiarę zaszczepili dzieciom, przekazali im także troskę o drugiego człowieka – mówi s. Margarita Cebula, elżbietanka, postulatorka procesu m. Franciszki. – Jej starszy brat Teodor po odbyciu służby wojskowej wstąpił do Zakonu Bonifratrów. Posługiwał chorym na tyfus na Górnym Śląsku; niestety, zaraził się i zmarł. Franciszka jako 25-letnia dziewczyna połączyła swoje siły z późniejszą błogosławioną – Marią Luizą Merkert, swą rodzoną siostrą Matyldą, a także ze starszą od nich Klarą Wolff i zdecydowały się wspólnie podjąć ambulatoryjną opiekę nad opuszczonymi chorymi w ich własnych domach. Było to coś nadzwyczajnego jak na XIX wiek. Opiekowały się chorymi bez względu na ich stan, płeć, narodowość czy wyznanie. 27 września 1842 r. rozpoczęły charytatywną działalność Stowarzyszenia pw. Najświętszego Serca Jezusa dla pielęgnacji opuszczonych chorych.

Zgromadzenie

Ich pragnienie niesienia pomocy chorym pozostającym w domach zrodziło się w czasach, gdy w państwie pruskim w 1810 r. zniesiono niemal wszystkie zakony i klasztory, co wiązało się z zamknięciem przytułków, szpitali, miejsc opieki dla schorowanych i niepełnosprawnych osób. Dostrzegały ogrom cierpienia wokół siebie. Zaczynały w Nysie, ale bardzo szybko dotarły do pobliskich wiosek, a w 1846 r. do Prudnika. – Do szpitala w Prudniku pojechała właśnie Franciszka razem z Matyldą – opowiada s. Margarita. – W krótkim czasie zaraziła się tyfusem, tak jak jej brat. Zachorowała także Matylda. Przyjechała się nimi opiekować Maria Luiza. Matylda, niestety, zmarła, ale dzięki bardzo dobrej pielęgnacji życie Franciszki zostało uratowane i wraz z Marią Luizą powróciła do Nysy.

W latach 1846-49 Franciszka była odpowiedzialna za nyską wspólnotę sióstr. W tym czasie Klara i Maria odbywały nowicjat u sióstr boromeuszek. Również Franciszka była u nich w nowicjacie kilka miesięcy, jednak czuły się one powołane do opieki nad opuszczonymi chorymi w ich własnych domach i w 1850 r. wznowiły działalność apostolsko-charytatywną. Przyjmowały dziewczęta, które również chciały służyć chorym, i w ten sposób powstało zgromadzenie pod patronatem św. Elżbiety. W 1859 r. biskup wrocławski zatwierdził Zgromadzenie Szarych Sióstr św. Elżbiety.

Odważny sangwinik

Matka Maria Luiza wysyłała Franciszkę na wizytowanie placówek, a kiedy zakładano nowe domy, Franciszka jeździła, by je urządzić i przygotować do posługi chorym. W 1857 r. została posłana do Wrocławia, gdzie zgromadzenie przejęło opiekę nad chorymi kobietami w przytułku. Była odpowiedzialna za prowadzenie szpitali wojskowych. W czasie trzech kolejnych wojen: duńsko-pruskiej, austriacko-pruskiej i francusko-pruskiej umacniała siostry pielęgnujące rannych żołnierzy na froncie. Siostry elżbietanki jako pierwsze zgromadzenie żeńskie opiekowały się rannymi żołnierzami. – Maria Luiza i Franciszka znacznie się różniły, ale doskonale się uzupełniały i potrafiły ze sobą współpracować. Matka Maria była cholerykiem, a m. Franciszka sangwinikiem – mówi z uśmiechem s. Margarita.

Po śmierci Marii Luizy to właśnie Franciszka została drugą przełożoną generalną zgromadzenia: – Urzędowanie m. Franciszki przypadało na bardzo trudny czas kulturkampfu, walki z Kościołem i wiarą katolicką. Trzeba podkreślić jej wielką odwagę – potrafiła zwrócić się do ówczesnych rządzących, m.in. cesarzowej Augusty, z argumentem, że jeżeli siostry nie będą miały możliwości praktyk religijnych i ich posługa nie będzie umacniana łaską Bożą, to mogą po prostu utracić powołanie. Matka Franciszka nie pozwoliła odłączyć sióstr elżbietanek od Kościoła katolickiego – podkreśla s. Margarita.

Gdzie zając?

Chociaż była niska i drobnej budowy, m. Franciszka odznaczała się ogromną siłą ducha i otwartością na innych. Miała głęboką wiarę, pobożność i pokorę, a przy tym... – Miała niesamowicie duże poczucie humoru i dystans do swojej osoby. Potrafiła w dowcipny sposób zwracać uwagę siostrom, bawiła się z nimi w chowanego, żartowała, często się śmiała – mówi siostra postulatorka. – Kiedy pewnego razu jedna z sióstr biegła po schodach, m. Franciszka chwyciła ją za ramię i zapytała: „Gdzie siostra ma zająca?”. Innym razem podeszła do siostry i cicho powiedziała: „Siostro, tego się po siostrze nie spodziewałam”. Siostra spojrzała nieco wystraszona. Gdy m. Franciszka to spostrzegła, powiedziała: „Siostra ma tylu kawalerów...”, i wskazała ręką na pajęczyny w kątach refektarza – opowiada z uśmiechem s. Margarita.

Zaufanie Bogu

Chociaż służebnica Boża Franciszka Werner żyła w XIX wieku, jej przesłanie jest aktualne i dziś. – Matka Franciszka była osobą przede wszystkim otwartą na drugiego człowieka. Ufała Bogu w każdej sytuacji. Była przekonana, że Bóg zawsze czuwa nad nami i wspomaga nas swoją łaską. Wskazuje nam też dzisiaj na posługę miłości miłosiernej – nie tylko pomoc jednorazowa, ale zatroszczenie się o człowieka także na dalszych etapach jego życia. Nigdy nie zostawiała osób, którymi się zajmowała, była zainteresowana ich dalszym losem, troszczyła się o ich przyszłość. I to od początku wpisane jest w charyzmat naszego zgromadzenia – tłumaczy siostra postulatorka.

Żyła w tajemnicy świętych obcowania. Święci byli dla niej nie postaciami odległymi, historycznymi, ale przyjaciółmi, którzy towarzyszyli jej w codzienności.

Ważny dzień dla Śląska Opolskiego

24 listopada w nyskiej bazylice św. Jakuba miało miejsce uroczyste rozpoczęcie procesu beatyfikacyjnego m. Franciszki. – To niewątpliwie ważny dzień nie tylko w krótkich dziejach Kościoła opolskiego, ale też w bogatych dziejach sióstr elżbietanek i jakże w bogatych dziejach chrześcijaństwa na Śląsku Opolskim – powiedział biskup opolski Andrzej Czaja. – Matce Franciszce Werner przyszło żyć w czasach do złudzenia podobnych do dzisiejszych. Jak sama zapisała, był to czas, kiedy duch świata podważał, a tu i tam niszczył porządek wprowadzony przez Boga. Dziś jest podobnie. Otrzymujemy więc znak, z którego możemy czerpać – z życia i cnót tej służebnicy Bożej – byśmy sprostali wielkiemu wyzwaniu obrony Ducha Bożego w Kościele i świecie, obrony ładu Bożego w naszych sercach i rodzinach, i na ziemi Śląska Opolskiego – podkreślił.