Portugalia ma bardzo ciekawy zwyczaj związany z narodzinami dziecka. Jeszcze na początku XX wieku była znana tradycja, w czasie której za jednego z rodziców chrzestnych obierano Maryję, Matkę Bożą. Myślano, że przez to Maryja pomoże rodzicom tego dziecka w wychowaniu i przekazaniu chrześcijańskiej wiary. Dlatego zawsze warto przybliżać wiernym Maryję jako ich Patronkę i Wspomożycielkę.

Rok temu odbył się w Fatimie bardzo ważny Kongres naukowy dotyczący teologicznego przygotowania do 100. rocznicy obchodów objawień fatimskich. W pierwszej części mojego artykułu, który ukazał się 27 listopada 2016 r. w wydaniu „Niedzieli”, przedstawiłem całą tematykę tego Kongresu i główne tematy wspólnych obrad. Nawiązałem także do tego, że w czasie tego naukowego spotkania odbywały się prace w grupach językowych. Obecnie chciałbym ukazać pracę, która odbyła się w dwóch grupach językowych. Mianowicie w grupie polsko-słowackiej, z którą byłem złączony z racji mojego członkostwa w Polskim Towarzystwie Mariologicznym, i w grupie niemieckiej, w której brałem udział jako prelegent.

Jeśli chodzi o grupę polsko-słowacką to pracowało w niej 49 osób z Polski i Słowacji, reprezentujących środowiska akademickie z Warszawy, Lublina, Krakowa, Rużomberku i Bańskiej Bystrzycy, duchowni i świeccy, członkowie Polskiego Towarzystwa Mariologicznego, Instytutu Kolbianum i czciciele Matki Bożej. W tej grupie wygłoszono 13 referatów podejmujących problematykę Kongresu w dwóch wymiarach. Były to tematy dotyczące refleksji teologicznej nad orędziem fatimskim i implikacji tego orędzia dla Kościoła w Polsce i Słowacji. Te tematy były ukazane w nurcie trzech zasad interpretacji orędzia fatimskiego: dogmatyczno-eschatologicznego, moralno-konwersyjnego i euchologiczno-ekspiacyjnego.

Zwrócono szczególnie uwagę w tej grupie na wskazania orędzia fatimskiego w odniesieniu do działania Bożego Miłosierdzia, efektywność modlitwy różańcowej, odkrycie rangi Fatimy jako znaku Bożej Opatrzności, która chce doprowadzić człowieka do pełni pokoju, czyli Chrystusa. Wskazano na związki dogmatu Niepokalanego Poczęcia i Nabożeństwa do Niepokalanego Serca Maryi z wyraźnym ukierunkowaniem chrystologicznym. Ukazano także ważność elementów antropologicznych rozumianych jako podkreślenie podmiotowości człowieka w procesie zbawienia. Według tej refleksji, wskazano, że orędzie z Fatimy pokazuje transcendentny charakter osoby ludzkiej zagrożonej dzisiaj pokusą horyzontalizmu, łączy też wymiar modlitewny z pokutą i ekspiacją. Zauważono także, że w orędziu są treści, które pojawiają się w pismach polskich błogosławionych i świętych w XIX i XX wieku, zwłaszcza św. Jana Pawła II i kard. Stefana Wyszyńskiego, prymasa Polski. Stwarzało to zatem dobry fundament dla recepcji tegoż orędzia. Wyrazem tego były konkretne inicjatywy w Polsce: np. Wielka Modlitwa Narodu o ocalenie Polski i Europy przed zagrożeniem bolszewizmem i zwycięstwo 1920 r. zwane Cudem nad Wisłą; Akt Zawierzenia Polski Niepokalanemu Sercu Maryi w 1946 r.; Jasnogórskie Śluby Narodu dokonane w 1956 r. na Jasnej Górze; Wielka Nowenna przed Tysiącleciem Chrztu Polski; peregrynacja kopii Obrazu Jasnogórskiego po wszystkich parafiach i diecezjach Polski.

Natomiast teologowie słowaccy ukazali rolę orędzia fatimskiego, która była inspiracją dla Kościoła w „Podziemiu” w czasach prześladowania komunistycznego. To Maryja i Jej kult były znakiem nadziei na przyszłość i prowadziły do zachowania chrześcijańskiej wiary. Ciekawa refleksja wypływała także z różnych form wizualizacji orędzia i fenomenu samego sanktuarium w Fatimie za pomocą filmu, Internetu i portali społecznościowych.

Obecna pobożność maryjna w Polsce, jak i na Słowacji inspirowana jest orędziem fatimskim, o czym świadczy popularność Nabożeństwa pierwszych sobót miesiąca i modlitwy różańcowej, to jedna z refleksji końcowych.

Grupa niemiecka podjęła natomiast refleksję bardziej teoretyczną i historyczną. Pracowało w niej około 30 osób i zostały wygłoszone 24 referaty. Ciekawostką tej grupy było to, że oprócz prelegentów niemieckich byli także prelegenci niemieckojęzyczni z innych krajów. Wymienić tu można Imre von Gaala – kapłana i wykładowcę ze Stanów Zjednoczonych, pochodzenia węgierskiego, siostrę zakonną Kasprę Sannikową pracującą w Niemczech, a pochodzącą z Rosji, i mnie – ks. proboszcza i wykładowcę pracującego w Polsce, a interesującego się szczególnie teologią niemiecką.

W tej grupie z jednej strony podjęto refleksję dogmatyczną dotyczącą rozumienia orędzia fatimskiego, szczególnie w przedstawieniu jej przez siostrę Łucję. Tutaj ks. prof. Anton Ziegenaus postawił pewne pytania co do nieścisłości w zapisach zeznań z objawień wcześniejszych i późniejszych. Natomiast przewodniczący Niemieckiego Towarzystwa Mariologicznego ks. prof. Manfred Hauke odniósł się do relacji Fatimy i św. Jana Pawła II i później podjął refleksję teologiczną na temat macierzyństwa Maryi w stosunku do objawień w Fatimie. Z drugiej strony, podjęto refleksję pastoralno-historyczną. Proboszcz z Niemiec, pracujący w Federacji Rosyjskiej, przedstawił recepcję objawień fatimskich w tym kraju i ja, proboszcz z Polski, ukazałem Wielką Nowennę Fatimską przeżywaną w Polsce jako przykład otwarcia na objawienia Matki Bożej w Fatimie i pobudzenia religijności Polaków.

Interesująca była także prelekcja wykładowcy ze Stanów Zjednoczonych, który podjął temat Maryi i islamu. Było to szczególne poszukiwanie śladów imienia i nazwy „Fatima” w obu wielkich religiach, mogące posłużyć do budowania dialogu między tymi religiami.

W ostatnim dniu wieloletni duszpasterz grup niemieckojęzycznych w Fatimie Rudolf Atzert przedstawił pastoralną refleksję swojej pracy. Warto także zauważyć, że całe obrady w tej grupie transmitowała niemiecka, katolicka, satelitarna, telewizja K-TV. Podsumowując obrady w grupie niemieckiej, przyniosły wiele ciekawych spostrzeżeń płynących z głębokiej i wielopunktowej refleksji teologicznej w aspekcie objawień fatimskich.

Na koniec tego artykułu chciejmy wysłuchać słów emerytowanego papieża Benedykta XVI, które wypowiedział do biskupów portugalskich 10 listopada 2007 r.: „Z przyjemnością myślę o Fatimie jako szkole wiary, w której Nauczycielką jest Matka Boża; tam wzniosła swoją katedrę, aby nauczać małych Widzących, a potem rzesze innych ludzi prawd wiecznych i sztuki modlitwy, wiary i miłości”.

Ten Kongres, który odbył się w Fatimie, niech będzie małym kroczkiem w naszej szkole wiary przez Maryję, naszą drogę przez życie doczesne do Boga, który jest w niebie.