Reklama

Tożsamość Conrada - dokument o najsławniejszym polskim pisarzu

2018-01-30 17:43

Karolina Zaremba, Redakcja Salve TV

Norman Davies w swej książce „Powstanie ‘44” pisał, że o generacji akowskiej młodzieży, że było to „pokolenie Conrada”. Dla tej generacji najważniejszą dewizą było hasło „Bóg Honor Ojczyzna”. A jednak w swojej twórczości Conrad nigdy nie pisał ani o Bogu, ani o ojczyźnie. Jest znany jako pisarz brytyjski a nie polski. Chciał, żeby jego dzieci zostały wychowane nie na polskich patriotów, lecz na porządnych Anglików, lojalnych poddanych Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii. Dlaczego więc w czasie wojny stał się bohaterem polskiej, patriotycznej, katolickiej młodzieży?

To pytanie postawił w swoim najnowszym filmie dokumentalnym pt. „Tożsamość Conrada” Grzegorz Górny. Żeby na nie odpowiedzieć, wyruszył śladami pisarza – poczynając od Berdyczowa i Terechowej na Ukrainie, poprzez Warszawę i Kraków, do dalekiej Anglii i jeszcze dalszej Afryki. Podczas tej podróży rekonstruował życiową i zawodową ścieżkę Conrada, odszyfrowując w jego utworach, np. „Lordzie Jimie” czy „Jądrze ciemności”, zakodowane przesłania. W trakcie swych poszukiwań rozmawiał z wieloma znawcami twórczości pisarza, nie tylko z Polski, lecz także z Wielkiej Brytanii, USA, Japonii, Włoch czy Grecji. Z ich wypowiedzi wyłania się obraz „homo duplex” – człowieka podwójnego i to na wielu płaszczyznach: między polskością a brytyjskością, romantyzmem a pozytywizmem, szlacheckim absolutyzmem moralnym a relatywizmem etycznym nomady, przynależnością do kolonizatorów (jako biały w Afryce) i do kolonizowanych (jako Polak w Rosji).

Człowiek podwójny, ów „homo duplex” (jak nazywał sam siebie Conrad), może przeżywać swoje rozdwojenie albo jako harmonijne połączenie różnych elementów własnej osobowości, albo jako tragiczne pęknięcie. W tym drugim przypadku towarzyszące mu napięcie może stać się źródłem twórczości – i tak właśnie było w przypadku autora „Smugi cienia”.

Jednocześnie Grzegorz Górny starał się zrozumieć fenomen Conrada, którego dzieła, mimo upływu tylu lat, cieszą się nadal olbrzymią popularnością. W rankingu BBC wśród 100 najważniejszych książek w dziejach światowej literatury znalazło się „Jądro ciemności“. Figuruje ono także na podobnej liście sporządzonej przez amerykański „Newsweek“ – wraz z innym utworem tego pisarza – „Lordem Jimem“. Sam „Lord Jim” z kolei, który tylko we Włoszech doczekał się 11 wydań, widnieje w spisie 100 najwybitniejszych dzieł XX stulecia według francuskiego „Le Monde“. Mało tego, dzieła Conrada były chętnie przenoszone na ekran. Pierwszy film fabularny na podstawie powieści „Zwycięstwo“ został nakręcony jeszcze za życia autora, w epoce kina niemego – w roku 1919. Po prozę Conrada sięgnął m.in. Ridley Scott, kiedy realizował swój debiutancki film pt. „Pojedynek“. Do historii światowej kinematografii wszedł też „Czas Apokalipsy“ Francisa Forda Coppoli oparty na motywach „Jądra ciemności“. Jest więc w Conradzie coś fascynującego, co pociąga ludzi, mimo upływu tylu lat.

Reklama

W swych poszukiwaniach Górny odkrywa, że tym, co decyduje o poczytności pisarza, jest uniwersalność jego przesłania – opis kondycji ludzkiej zanurzonej w żywiołach przyrody i historii. O tym opowiadają w filmie takie postaci, jak np. Anglik Keith Carabine czy Japonka Yoko Okuda, którzy dzielą się swym osobistym odczytaniem Conrada. Zarazem jednak niemal wszyscy rozmówcy Górnego podkreślają, że to właśnie polska tożsamość narodowa z obecnym w niej silnie etosem honoru i wierności ukształtowała osobowość pisarza tak mocno, że nie sposób bez tego zrozumieć jego twórczości. W ten sposób – razem z autorem filmu – odkrywamy, jak z doświadczenia polskości wyprowadzić można przesłanie uniwersalne dla całej ludzkości, które Conrad wyraził w obcym sobie języku, lecz w najwyższej formie literackiej.

Warto wyruszyć wspólnie z Grzegorzem Górnym w intelektualną podróż śladami Josepha Conrada. Zapraszamy.

Film został zrealizowany w ramach projektu Fundacji Instytut Komunikacji Społecznej przez Salve TV i dofinansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Tagi:
film

Iskra Bożego Miłosierdzia

2018-11-14 11:43

Łukasz Krzysztofka
Edycja warszawska 46/2018, str. V

Zdjęcia do tego wyjątkowego filmu kręcone były w Polsce, USA i na Litwie. Jego światowa premiera planowana jest na 22 lutego 2019 r., a już dziś zainteresowani wyświetlaniem produkcji są dystrybutorzy w dwudziestu pięciu krajach

Łukasz Krzysztofka
Reżyser filmu Michał Kondrat, grająca rolę s. Faustyny Kamila Kamińska i Maciej Małys, odtwórca roli ks. Michała Sopoćki

Film „Miłość i Miłosierdzie” w reżyserii Michała Kondrata, to fabularyzowany dokument o Bożym Miłosierdziu. Opowiada o niezwykłej misji św. Faustyny Kowalskiej i pomaga zrozumieć dlaczego jest niezwykła, na czym polega i dlaczego jej przesłanie ma być ważne dla współczesnego świata. Pomysł kiełkował w głowie reżysera od dłuższego czasu. – Wydaje mi się, że św. Faustyna nie do końca jest w Polsce doceniana, tak jak na świecie. Boże Miłosierdzie jest czczone na wszystkich kontynentach przez setki milionów osób, jednak większość chrześcijan nadal nie zdaje sobie sprawy z potęgi przesłania, które Jezus przekazał ludzkości za pośrednictwem siostry Faustyny Kowalskiej, prostej polskiej zakonnicy. Dziś już świętej – mówi Michał Kondrat.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jak Izrael ochronił zbrodniarza

2018-02-28 10:37

Artur Stelmasiak
Niedziela Ogólnopolska 9/2018, str. 40

Za jego kadencji w obozie koncentracyjnym w Świętochłowicach-Zgodzie zginęło więcej osób niż podczas niemieckiej okupacji. W latach 90. ubiegłego wieku zbrodniarz wojenny schronił się w Tel Awiwie, a władze Izraela nigdy nie zgodziły się na jego ekstradycję

Instytut Pamięci Narodowej
Salomon Morel

Chodzi o Salomona Morela, polskiego obywatela pochodzenia żydowskiego, który przeżył okres okupacji dzięki Polakowi Józefowi Tkaczykowi. W 1983 r. Tkaczyk został za to nagrodzony medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

Historia Morela, który w świetle polskiego prawa dopuścił się zbrodni przeciwko ludzkości, nie jest potwierdzeniem tezy, że komuniści Żydzi byli gorsi od nazistów Niemców, ale raczej pokazuje, jak bardzo wybiórczo do prawdy historycznej podchodzą przedstawiciele Izraela. – Nie można się zgodzić z ocenami, według których Salomon Morel był do 1968 r. komunistą, a potem nagle się okazało, że jest jednak Żydem. To jest problem samoidentyfikacji jednostki, ale i odpowiedzialności narodu za jednostki tego narodu – powiedział podczas dyskusji o antysemityzmie prof. Jan Żaryn. – To samo dotyczy Polski. Feliks Dzierżyński jest nasz, choćbyśmy nie wiem jak długo się tłumaczyli, że on został bolszewikiem. Jako naród polski dorobiliśmy się takiego syna i wyeksportowaliśmy go do Rosji. On nie jest Rosjaninem.

Zbrodnia bez kary

Salomon Morel od końca lutego do listopada 1945 r. był komendantem poniemieckiego obozu koncentracyjnego Eintrachthütte. W czasach okupacji obozem kierował najpierw SS-Hauptscharführer Josef Remmele, a później Wilhelm Gerhard Gehring. Obaj niemieccy zbrodniarze zostali skazani na karę śmierci przez amerykański Trybunał Wojskowy w Dachau Morel natomiast do 1968 r. szybko się wspinał po szczeblach komunistycznej kariery i praktycznie do swojej śmierci w 2007 r. dostawał polską emeryturę w wysokości prawie 5 tys. zł.

Może trudno sobie to wyobrazić, ale w komunistycznym obozie pracy „Zgoda” panowały o wiele gorsze warunki niż w czasach niemieckiej okupacji. Również przeciętna śmiertelność w latach 1943-45 była znacznie wyższa, bo wynosiła kilkanaście ofiar tygodniowo. Według IPN, w ciągu niespełna dziewięciu miesięcy władzy komendanta Morela przez obóz przewinęły się 5764 osoby, a co trzecia nie przeżyła pobytu. Tragiczny obraz ukazuje zestawienie dokumentów z likwidacji obozu. Udało się zwolnić 1341 osób, zmarło zaś 1855. Według danych IPN, zabito lub zakatowano ok. 300 osób, a resztę istnień pochłonęły epidemie. – Z tego, jak się zachowywał Morel podczas epidemii, można wywnioskować, że choroby i wysoka śmiertelność pomogły mu w wygodnym, bo „naturalnym”, sposobie eliminacji więźniów – uważa historyk dr Marek Klecel.

W obozie „Zgoda” oprócz Niemców przebywali Górnoślązacy, weterani powstań śląskich oraz członkowie Armii Krajowej. Byli też Polacy z Polski centralnej, dzieci oraz obywatele innych państw.

Zdziwienie Izraela

W latach 90. ubiegłego wieku Morel już od dawna pobierał wysoką emeryturę. Był przekonany, że jego działalność w obozie „Zgoda” pozostanie tajemnicą na zawsze. Zaczęło o nim być głośno, gdy amerykański dziennikarz żydowskiego pochodzenia John Sack opublikował książkę o zbrodniach komunistycznych pt. „Oko za oko”. Salomon Morel nie czekał na proces, wyjechał do Izraela. Gdyby pozostał w Polsce, mógłby odpowiadać za śmierć ponad 1500 więźniów.

Z historii zbrodniarza Salomona Morela płynie ważna lekcja na temat stosunków polsko-izraelskich. Gdy w 1998 r. Komisja Badań Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu zwróciła się do Izraela o ekstradycję zbrodniarza, w odpowiedzi przysłano odmowę, bo zarzucane mu czyny przedawniły się w świetle tamtejszego prawa.

Dzięki wsparciu IPN i przesłuchaniu ponad 100 świadków udało się w 2004 r. postawić Morelowi zarzut, który się nie przedawnia, czyli zbrodni przeciwko ludzkości. Polskie władze wysłały więc kolejny wniosek o ekstradycję zbrodniarza. „Chcielibyśmy przekazać postanowienie Ministra Sprawiedliwości w tej sprawie, mówiące o tym, iż nie ma żadnych podstaw do ekstradycji Morela” – czytamy w odpowiedzi z 2005 r. Co więcej, władze Izraela były zbulwersowane tym, że Polska kolejny raz upomina się o ich obywatela. W piśmie czytamy, że sprawa „wywołuje zdziwienie, iż Polska w ogóle zwróciła się z taką prośbą”. „W świetle faktów uważamy, iż nie ma żadnych podstaw do przedstawienia Morelowi zarzutów popełniania poważnych przestępstw, nie mówiąc już o ludobójstwie czy zbrodniach przeciwko narodowi polskiemu”.

Historia Morela nie jest wcale usprawiedliwieniem dla Polaków, którzy kolaborowali z Niemcami, wydając Żydów. Pokazuje jednak, że na przykładzie pojedynczych osób nie można oskarżać Polaków jako naród o zbrodnię Holokaustu, bo w ten sam sposób naród żydowski byłby winien zbrodni komunizmu. Przede wszystkim jednak obnaża skalę dyplomatycznej hipokryzji państwa Izrael, który jednych zbrodniarzy ściga po całym świecie, a innych ukrywa.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Kalendarz pielgrzyma 2019

Franciszek: Maryja w małżeństwie była poddana Józefowi

2018-11-20 17:23

vaticannews.va / Watykan (KAI)

Maryja była poddana swemu mężowi. Nigdy nie mówiła Józefowi: ja jestem matką Boga, a ty jego pracownikiem. Nie, była mu poddana – powiedział papież w szóstym już rozważaniu nad modlitwą „Zdrowaś Maryjo”, emitowanym we włoskiej telewizji katolickiej TV2000.

Grzegorz Gałązka

Franciszek podjął temat uniżenia się Boga w akcie wcielenia. Święty Paweł opisuje, że Jezus upokorzył się, aż do śmierci krzyżowej, przyjmując na siebie nasze grzechy. Apostoł powiedział wręcz, że Bóg stał się grzechem. A Maryja stała się Matką grzeszników, nas wszystkich.

Ojciec Święty nawiązał do osobistego doświadczenia, kiedy z okien autobusu przejeżdżającego obok więzienia w Buenos Aires widział kolejkę matek stojących, aby spotkać się ze swoimi synami podczas widzenia. Doznawały wiele upokorzeń i przykrości, ale jedyne, co było dla nich ważne, to zobaczyć dziecko. Bóg dał nam wszystkim matkę, rodzi ją dla nas na krzyżu.

W tym kontekście papież wspomniał o roli Józefa w życiu Maryi. - Ona była podporządkowana swojemu mężowi według kultury tamtego czasu. Przygotowywała mu jedzenie, rozmawiała z nim, mówili o dziecku, przeżywali wspólnie niepokój o niego, kiedy w wieku 12 lat pozostał w Jerozolimie. Niepokój męża i żony, niepokój rodziców. Normalność dziewictwa. I ona słuchała Józefa oraz była mu posłuszna. Najważniejsze decyzje podejmował Józef. To było naturalne w tamtych czasach. Tyle razy otrzymywał we śnie orędzia Boga. Ona jest pełna łaski. Józef jest sprawiedliwy. Jest mężczyzną zachowującycm Słowo Boże. Wspaniałe małżeństwo – podkreślił Franciszek.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem