Reklama

Jestem od poczęcia

Prof. Jerzy Kłoczowski

2017-12-11 20:40

Maciej Sobieraj / Lublin (KAI)

YouTube.com

Jutro rozpoczynają się 3-dniowe uroczystości pogrzebowe prof. Jerzego Kłoczowskiego, jednego z najwybitniejszych historyków Kościoła. Odbędą się one w Lublinie, Warszawie oraz Krzynowłodze. Z tej okazji publikujemy sylwetkę Profesora.

Kilka dni temu (2 grudnia) humanistyka polska utraciła jednego z najwybitniejszych historyków – Jerzego Kłoczowskiego. Należał do pokolenia, które urodziło się w wolnej Polsce (1924 r.) i miał szczęście dożyć ponownej niepodległości, w powstaniu której miał także swój udział. Nie był typem historyka gabinetowego zanurzonego w dokumentach, ale kiedy było trzeba aktywnie uczestniczył w życiu społecznym, kulturalnym i politycznym. Był nie tylko historykiem, ale także świadkiem historii, którą współtworzył, jako żołnierz Armii Krajowej, powstaniec warszawski, działacz „Solidarności” i Komitetu Obywatelskiego, wreszcie jako senator III RP. Był głęboko religijnym człowiekiem, zaangażowanym w sprawy Kościoła, świeckiego laikatu, czego wyrazem było jego zaangażowanie w tworzenie w popaździernikowej rzeczywistości Klubów Inteligencji Katolickiej. Z tym środowiskiem, skupionym wokół „Więzi”, „Znaku” i „Tygodnika Powszechnego” związany był do końca.

Swoje naukowe życie związał z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim i pozostał mu wierny do końca, chociaż pewnie mógłby zrobić dużą większą „karierę” na państwowej uczelni. Wybrał jednak z całą świadomością katolicką uczelnię, pozytywnie odpowiadając na zaproszenie ks. prof. Antoniego Słomkowskiego, nie będąc wcale pewny przyszłości tej prywatnej w końcu i do tego katolickiej szkoły wyższej, kiedy Polska wchodziła w apogeum stalinowskiej nocy, kiedy zlikwidowano praktycznie zbrojny opór, kiedy w więzieniach przebywało tysiące żołnierzy AK, w tym jego kolegów. Kiedy na polski Kościół spadały kolejne represje władzy komunistycznej związanie się z taką instytucją było wielkim wyzwaniem dla młodego przecież historyka, świeżo po obronie doktoratu, a do tego inwalidy wojennego z młodą żoną i rocznym dzieckiem.

Za swoich mistrzów uważał dwóch wybitnych historyków prof. Kazimierza Tymienieckiego, wybitnego poznańskiego mediewistę oraz prof. Karola Górskiego z Torunia, także wybitnego historyka, ale tym razem badacza duchowości religijnej.

Reklama

Po tytułach pierwszych jego prac naukowych poświęconych dominikanom na Śląsku i Pomorzu w Średniowieczu mogłoby się wydawać, że pójdzie klasycznym nurtem historii kościelnej, a więc badaniem struktur, instytucji i biografii ludzi Kościoła. Zainteresowania jego poszły w innym kierunku, owszem struktury i instytucje są ważne, ale jeszcze ważniejsze było ich osadzenie w kontekście nie tyle politycznym, co społecznym, ich długiego oddziaływania na lokalne społeczności skupione w okręgach parafialnych, w dobrach opackich mniszych wspólnot, w miejskim i wiejskim duszpasterstwie zakonów mendykanckich.

Dla prof. Kłoczowskiego niezwykle istotne było ukazanie pracy Kościoła i jego struktur w czasie i przestrzeni i stąd pomysł opracowania wielkiego historycznego atlasu chrześcijaństwa polskiego. Powołany więc został na KUL-u Instytut Geografii Historycznej Kościoła w Polsce, którego współzałożycielem był także Zygmunt Sułowski, w tym samym czasie co Jerzy Kłoczowski i Marzena Pollakówna, zaproszona przez rektora Słomkowskiego, ale tym razem z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kulowska inicjatywa znalazła bardzo pozytywny odzew w środowisku polskich historyków, którzy opracowywali atlas historyczny Polski, ale w zakresie struktur kościelnych, kluczowych dla funkcjonowania państwa w średniowieczu, musieliby bazować na starszych opracowaniach, mało precyzyjnych, a dla późniejszych czasów była to kartograficzna "terra incognito". Rada naukowa Instytutu skupiła najwybitniejszych polskich historyków, co po paru latach doprowadziło do powstania przy Polskiej Akademii Nauk Komisji Historii Porównawczej Kościoła w Polsce, a pierwszym jej przewodniczącym został prof. Kłoczowski. W ten sposób KUL, mimo daleko posuniętych restrykcji ze strony władz, bliskich w początkach lat sześćdziesiątych nawet likwidacji uczelni, otrzymywał uznanie polskiego świata nauki.

Natomiast pierwsze kontakty kulowców po Październiku 1956 r. z nauką światową poprzez, już nie tylko poprzez lekturę, ale osobisty kontakt były impulsem do przyswojenia na gruncie polskim nowego sposobu uprawiania historii, w której główny nacisk położony był na badanie zjawisk społecznych w ich długim trwaniu. Dla historii Kościoła był to niezwykle ożywczy nurt, ponieważ dawał możliwość badania historii Kościoła w jej społecznym kontekście i właśnie w długim trwaniu, nawet kilkusetletnim. Profesor Kłoczowski „zaraził” tym sposobem uprawiania historii grono swoich seminarzystów, z których kilkoro nosi dzisiaj profesorskie birety.

W swoich badaniach historycznych prof. Kłoczowski nie ograniczał się wyłącznie do kontekstu polskiego, ale poszedł dalej, napisał bowiem historię Europy środkowo-wschodniej w późnym średniowieczu, tej młodszej połowy Europy, która chrześcijaństwo przyjmowała około 1000 r. Była to synteza niezwykle ważna, zwłaszcza w sytuacji wyboru na Piotrowy tron papieża z tej właśnie części kontynentu, który z całą mocą podkreślał, że chrześcijańska Europa obok św. Benedykta posiada także św. Metodego, że to są dwa płuca europejskiego chrześcijaństwa.

Prof. Kłoczowski był przede wszystkim mediewistą, ale nie stronił od badań odnoszących się do czasów nowożytnych, już nie tylko z zakresu historii społeczno-religijnej. Seminarium mediewistyczne zamienił na seminarium z historii kultury, dzięki czemu jego uczestnikami mogli się stać studenci, których zainteresowania koncentrowały się na czasach nowożytnych, czy współczesnych (w czasach PRL ten termin odnosił się zasadniczo do okresu 1914-1945). Powstało wiele bardzo dobrych prac magisterskich, ale wielkim problemem było zatrzymanie ich autorów na uczelni. Władza komunistyczna nie dawała zezwolenia na nadawanie doktoratów absolwentom Wydziału Nauk Humanistycznych (do 1983 r.), a etaty asystentów także ograniczała.

O formalnym seminarium doktoranckim nie było co marzyć, więc Profesor wpadł na pomysł, by obejść administracyjne restrykcje i zorganizować prywatne seminarium doktoranckie finansowane przez 8 prowincji franciszkańskich. Pozwoliło to na skromne stypendia dla najzdolniejszych studentów, a warunek by temat odnosił się do historii franciszkańskich wspólnot nie był taki straszny dla tych, którzy w naukowym rozwoju widzieli swoją przyszłość. Wielkim wydarzeniem dla każdego młodego historyka, czy adepta tej dyscypliny było spotkanie z wielkimi historykami, których mogli znać tylko z publikacji.

Prof. Kłoczowskiemu bardzo zależało na takich spotkaniach i dlatego przy okazji zorganizowanych przez Komisję Porównawczą Historii Kościoła PAN, której przewodniczył, dwóch wielkich międzynarodowych kongresów z udziałem wielu wybitnych specjalistów, niektórych z nich zaprosił na KUL z wykładami. Podobnie było w przypadku 200-letniej rocznicy powstania Komisji Edukacji Narodowej, którą zorganizował na KUL-u. Inne międzynarodowe sesje to te poświęcone dominikanom, marianom i franciszkanom, które odbiły się sporym echem w środowisku naukowym.

Bardzo ciekawą inicjatywą prof. Kłoczowskiego było zawarcie porozumienia z żeńskimi wspólnotami zakonnymi, które zobowiązały się do zainspirowania zakonnic by opisały historię swojego zgromadzenie podczas II wojny światowej wg przygotowanego schematu. Wydanych zostało blisko 30 tomów serii, które były panoramą żeńskich zgromadzeń w warunkach okupacji. Uzyskano konkretne dane dotyczące m.in. działalności charytatywnej, a ponadto wielkiego wysiłku w pomocy żydowskim dzieciom, które w klasztorach żeńskich znalazły schronienie i przetrwały wojnę. Ogólnie wiedziało się o tym, ale dopiero szczegółowe badania pokazały ich skalę.

Załamanie się systemu komunistycznego i wybicie się na niepodległość krajów bloku sowieckiego dało nowy impuls do działań organizacyjnych, w które prof. Kłoczowski wkroczył. Udało mu się powołać w Lublinie Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, w ramach którego podjęto wielką dyskusję na temat wspólnej historii krajów stanowiących kiedyś Rzeczpospolitą Trojga Narodów. Nie był to łatwy temat, ponieważ zupełnie inna była perspektywa tej historii widziana oczami Ukraińca, Litwina czy Białorusina, nie do końca przychylna Polsce, a zupełnie inna była wizja polskich historyków. Ich pokłosiem były syntezy historyczne napisane od nowa, z uwzględnieniem dorobku światowej historiografii, w tym naturalnie polskiej, która nawet w czasach komunizmu dochowała standardów metodologicznych, zwłaszcza w odniesieniu do historii średniowiecza i czasów nowożytnych. Innym działaniem prof. Kłoczowskiego było wspieranie organizacyjne i merytoryczne historyków pracujących na uniwersytetach litewskich, ukraińskich czy białoruskich.

Nie można pisać o prof. Kłoczowskim bez uwzględnienia niezwykle istotnych w jego biografii faktów, jak udział w Powstaniu Warszawskim czy działalność w czasach „Solidarności” oraz w Komitecie Obywatelskim. Trauma wyniesiona z Powstania Warszawskiego, gdzie jako dowódca plutonu w jednym z ataków został ciężko ranny, co skutkowało utratą prawej ręki, towarzyszyła Profesorowi przez całe życie. Dramat klęski Powstania, a także utrata niepodległości był wielkim przeżyciem dla pokolenia młodej polskiej inteligencji wychowanej w II RP. Zaangażowanie na studiach w Sodalicji Mariańskiej i w duszpasterstwo akademickie prowadzone w Poznaniu przez jednego z najwybitniejszych dominikanów o. Przybylskiego na trwałe związało Profesora z Zakonem Kaznodziejskim, nie tylko naukowo, ale także duchowo (młodszy brat Jerzego Andrzej został zakonnikiem tej wspólnoty). Doświadczanie klęski, a przede wszystkim hekatomba polskiej inteligencji była powodem, że prof. Kłoczowski uczył nas młodych uczestników demokratycznej opozycji - przede wszystkim rozwagi. Tego samego uczył nas Władysław Bartoszewski, którego Kłoczowski ściągnął na KUL w roli wykładowcy. To on właśnie wskazał nam drogę do walki bez użycia przemocy, a bronią miało byś słowo drukowane powielane bez cenzury. Prof. Kłoczowski życzliwie się temu przyglądał, a jego uczniowie dali właśnie początek „powielaczowej rewolucji”.

Nie przypadkiem zresztą tematem jednego z seminariów magisterskich była historia stowarzyszeń akademickich II RP inspirowanych chrześcijaństwem, m.in. Juventus Christiana, Eleusis, Chrześcijański Związek Akademicki, "Odrodzenie", itp. Pod odejściu red. Bartoszewskiego kontynuował jego dzieło inny szaroszeregowiec namówiony przez Kłoczowskiego – prof. Tomasz Strzembosz. Trudno się dziwić, że wśród młodej kulowskiej opozycji istniał kult Armii Krajowej i Polskiego Państwa Podziemnego jako demokratycznej emanacji państwa i jego armii w warunkach okupacji.

W czasach „Solidarności” prof. Kłoczowski zaangażował się w działania Wszechnicy Związkowej przy Regionie Środkowo-Wschodnim. Organizował odczyty dla młodzieży i dla nauczycieli, a w czasie strajku szkolnego prowadził osobiście wykłady z historii w kilku szkołach średnich. Stan wojenny to okres współpracy z kilkoma zaufanymi profesorami w organizowaniu stypendiów naukowych we Włoszech, niezależnie od władzy komunistycznej. Dzięki profesorskim koneksjom i dobrej znajomości z papieżem udało się nakłonić stronę włoską do sfinansowania tej inicjatywy. Załamywanie się systemu komunistycznego, co było widoczne po dojściu do władzy Gorbaczowa, dało impuls w końcówce lat 80. do ujawnienia się związkowych struktur, powołania Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie, który miał przygotować Okrągły Stół i pierwsze „prawie” wolne wybory. Prof. Kłoczowski ze względu na swój niekwestionowany autorytet został przewodniczącym lubelskiego wojewódzkiego Komitetu Obywatelskiego. Jeździł na spotkania, wygłaszał pogadanki, inspirował do działania parafie. Ta aktywność spełniła się w wyniku wyborczym 4 czerwca 1989 r. Jego podkomendny z Powstania Warszawskiego i wykładowca KUL dr Adam Stanowski został senatorem, a po jego śmierci to właśnie prof. Kłoczowski objął ten fotel. Za swoje niekwestionowane zasługi został doceniony przez Rzeczpospolitą nadaniem mu najwyższego cywilnego odznaczenia jaką jest Order Orła Białego, bo za zasługi wojenne otrzymał jeszcze podczas wojny krzyż Virtuti Militari.

Lata wolnej Polski, o którą walczył z bronią w ręku i z piórem naukowca nie były dla niego ukoronowaniem jego życiowej drogi. Znaleźli się zawistnicy, wcześniej ich na KUL-u też nie brakowało, którzy wykorzystali przecieki z archiwum IPN i nie mając możliwości dokładnego zbadania sprawy ogłosili, że prof. Kłoczowski był „tajnym współpracownikiem”, „agentem wpływu” itp. od 1961 r. aż po czasy stanu wojennego.

Jest faktem, że prof. Kłoczowskiego zarejestrowano jako tajnego współpracownika w 1961 r. i to poszło w świat, ale to, że po paru miesiącach został wyrejestrowany i zarejestrowany jako osoba rozpracowywana aż do obrad okrągłego stołu, pominięte zostało milczeniem. Pominięto też milczeniem cały kontekst w jakim funkcjonował KUL w początkach lat sześćdziesiątych, w czasie „wściekłej” kampanii antykościelnej prowadzonej przez Gomułkę i w ten sposób chciano zniszczyć autorytet prof. Kłoczowskiego, kierując się politycznym interesem.

Dla mojego pokolenia, które miało zaszczyt znać Profesora, zdobywać szlify naukowe pod jego kierunkiem, jego osoba pozostanie jako wzór, nie wolny od słabości, ale przez to autentyczny. Nauczył nas krytycznego spojrzenia na historię, na bogactwo wielonarodowej Rzeczypospolitej, nie wolnej przecież od konfliktów. Nauczył nas spojrzenia na dzieje Kościoła polskiego nie w apologetycznym wydaniu, tylko w jego zakorzenieniu w społeczeństwie, w jego długim trwaniu. Nauczył nas wreszcie że historia Polski ma wymiar europejski, w tych dobrych i złych kontekstach.

Odszedł jeden z ostatnich wielkich polskich historyków, ale pozostanie obecny w swoich dziełach i w pamięci swoich uczniów i współpracowników. Żegnaj Profesorze.

Tagi:
prof. Jerzy Kłoczowski

Opłakać stratę dziecka

2018-10-03 08:06

Ewa Oset
Edycja częstochowska 40/2018, str. IV

Pustka boli. Znają ten ból ci, którzy stracili swoje dziecko przez poronienie, aborcję lub śmierć po urodzeniu. Ból skrywany przez lata w zakamarkach duszy i powracający z coraz większą siłą. Trzeba go leczyć – opłakać stratę dziecka, nadać mu imię, prosić o wybaczenie, a przede wszystkim rozpocząć proces wybaczania sobie. Jest na to czas i miejsce. To Dzień Dziecka Utraconego, który w całej Polsce i w archidiecezji częstochowskiej obchodzimy 15 października.

Oddać swój ból Bogu

Dzień Dziecka Utraconego po raz pierwszy w naszej archidiecezji został zorganizowany w 2012 r. w Wieluniu. Po roku dołączyła do niego Częstochowa, a potem Radomsko i Zawiercie. – Chęć zorganizowania tego dnia narodziła się z potrzeby naszego serca. Osobiście jesteśmy rodzicami po stracie, niestety, również takimi, których dzieci nie mają grobów – mówi organizatorka tego przedsięwzięcia w naszej archidiecezji Ewa Słuszniak. – Dla nas Dzień Dziecka Utraconego jest czasem, kiedy wspominamy nasze dzieci, które odeszły przed narodzeniem, modlimy się i chcemy wspierać rodziców, którzy tak jak my doświadczyli straty dziecka, a nie mają przestrzeni ani miejsca, gdzie mogą swoje dzieci opłakać, pożegnać, oddać swój ból Bogu i rozpocząć czas uzdrawiania i przebaczenia. W organizację tego dnia zaangażowane są nasze rodziny, również nasze żyjące dzieci. Uczestniczymy razem, to jest nasz dzień – podkreśla.

Niewidzialny Klasztor Jana Pawła II

Kiedy się odda swoje cierpienie Bogu, często pojawia się chęć niesienia pomocy innym. Tak było w przypadku pomysłodawczyni Anny Dziuby-Marzec, która powiedziała nam, jak to wszystko się zaczęło. – W marcu 2012 r. przyjęłam Szkaplerz Karmelitański i jeszcze w tym samym miesiącu po kilku latach starań poczęło się nasze dziecko – wspomina.

– W planach mieliśmy wyjazd do Lourdes, Fatimy, La Salette i pojawiły się wątpliwości, czy powinniśmy jechać. Pomyśleliśmy, że skoro Pan Bóg dał nam środki na realizację planów, to był to dla nas czytelny znak, że jedziemy. Wszędzie zawierzaliśmy nasze dziecko Matce Bożej. Fatima była miejscem szczególnym, gdyż byliśmy tam w pierwszą sobotę maja i tego dnia był tam obchodzony Dzień Matki. Szczęśliwi wróciliśmy do domu i cieszyliśmy się, że nasze Maleństwo rośnie pod moim sercem. Tak było do 16 lipca – dnia poświęconego Matce Bożej z Góry Karmel. Po porannej Mszy św. poszłam do lekarza i okazało się, że serce naszego dziecka nie bije. Szpital, poród, łzy, ale jednocześnie jakaś siła. Jedna z sióstr boromeuszek powiedziała mi o oddaniu dziecka do Niewidzialnego Klasztoru Jana Pawła II. Miałam świadomość, że w takiej sytuacji jest wiele małżeństw, wielu doznaje niezrozumienia otoczenia i w tym bólu są osamotnieni. Z potrzeby serca, ale myślę, że przede wszystkim zadziałał z Nieba Jan Paweł II – kontynuuje pani Anna, i dodaje: – Zrodziła się wtedy myśl o zorganizowaniu Dnia Dziecka Utraconego w Wieluniu. Od tego czasu rodzice, rodzeństwo, dziadkowie i znajomi każdego roku 15 października gromadzą się na wspólnym Różańcu, Eucharystii, Adoracji – mówi pani Anna, zachęcając wszystkich, którzy utracili swoje dziecko, do udziału w tym Dniu.

Żałobę trzeba przeżyć

Ktoś powie: po co taki Dzień, po co rozgrzebywać rany, wracać do tych traumatycznych wydarzeń?– Idea Dnia Dziecka Utraconego jest związana z potrzebą zmiany sposobu postrzegania przez społeczeństwo problemów, z jakimi borykają się rodzice po stracie dziecka – mówią organizatorzy. – W Polsce wciąż nie ma społecznego przyzwolenia na przeżywanie przez rodziców żałoby po wczesnej utracie dziecka, szczególnie w okresie prenatalnym. Strata dziecka w wyniku: poronienia, wczesnego porodu i śmierci tuż po narodzeniu jest traumatycznym przeżyciem dla rodziców. Dlatego to wydarzenie jest szczególne dla tysięcy kobiet i mężczyzn, którzy doświadczyli straty dziecka i czasem poświęconym pamięci i modlitwie za zmarłe dzieci i ich rodziców. W wielu kościołach sprawowane są Eucharystie, odbywają się także zbiorowe pochówki. I my chcemy włączyć się w tę szczególną inicjatywę poprzez zorganizowanie Dnia Dziecka Utraconego w trzech miastach naszej diecezji – zaznaczają organizatorzy.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Kalendarz pielgrzyma 2019

Ks. Ptasznik: dziś Jan Paweł II wzywałby nas do jedności

2018-10-15 13:46

rozmawiali Krzysztof Stępkowski i Małgorzata Muszańska / Warszawa (KAI)

– Niestety, wydaje mi się, że pontyfikat Jana Pawła II coraz bardziej idzie w zapomnienie. Osoba nie, ale pontyfikat tak – mówi w wywiadzie dla KAI ks. prałat Paweł Ptasznik z Sekretariatu Stanu Stolicy Apostolskiej. W przeddzień 40. rocznicy wyboru kard. Karola Wojtyły wspomina swoją pracę u boku św. Jana Pawła II i podkreśla konieczność refleksji nad Jego pontyfikatem.

Archiwum ks. Pawła Ptasznika
Ks. prał. Paweł Ptasznik na tle Pałacu Apostolskiego w Watykanie

Ks. Paweł Ptasznik: – Propozycja pracy w Sekcji Polskiej Sekretariatu Stanu przyszła z Watykanu. Było to rok po moim powrocie ze studiów w Rzymie. Była tak niespodziewana, że w pierwszej chwili zacząłem się głupio wymawiać, że seminarium, że klerycy, że dopiero co zacząłem... Ale – dzięki Bogu – kard. Franciszek zamknął kwestię jednym zdaniem: „Wiesz, nie możemy powiedzieć Ojcu Świętemu, że nie ma nikogo, kto by cię tu zastąpił...”. Nieustannie jestem mu za to zdanie wdzięczny. Wtedy dopiero dotarło do mnie, co znaczy ta propozycja i przyjąłem ją z radością.

Na czym miała polegać moja praca, tak do końca dowiedziałem się dopiero za kilka dni, gdy już przyjechałem do Watykanu. Wtedy ks. prał. Stanisław Ryłko, którego miałem zastąpić, wyjaśnił mi, że chodzi nie tylko o zajęcia związane z biurem Sekretariatu, ale przede wszystkim o bezpośrednią współpracę z Ojcem Świętym przy przygotowaniu tekstów, które wygłaszał albo przekazywał na piśmie w formie dokumentów czy książek. Miało to polegać na zapisywaniu tego, co Papież dyktował, i tłumaczeniu na język włoski. Szybko jednak okazało się, że Ojciec Święty oczekiwał również twórczego wkładu: zachęcał do rozmowy, do wyrażenia opinii, wątpliwości, sugestii.

- Praca w cieniu postaci tej miary, co Jan Paweł II wymagała przecież specjalnych predyspozycji? Czy towarzyszyła Księdzu trema? Jak wyglądał „zwykły” dzień pracy? Na czym polegała specyfika pracy w Sekcji Polskiej Sekretariatu Stanu w tym czasie?

- – Oczywiście, miałem tremę... W czasie studiów miałem kilkakrotnie okazję osobiście spotkać Ojca Świętego i mogłem spodziewać się, że zostanę przyjęty serdecznie. Tak też było od pierwszego dnia. Ale perspektywa pracy z człowiekiem tego formatu wykraczała poza wszelkie wyobrażenia... Jednak szybko przekonałem się, że Jan Paweł II ani na chwilę nie przytłaczał swoją wielkością. Był pełen życzliwości i prostoty.
Zwykle pracę w biurze zaczynałem ok. 8.30. Do Ojca Świętego chodziłem prawie każdego dnia przed 10.00. Pracowaliśmy w niewielkim gabinecie (w oknie tego pomieszczenia Papież ukazuje się na modlitwę Anioł Pański). Ojciec Święty przychodził zwykle po porannej medytacji na tarasie. Po krótkim przywitaniu zasiadaliśmy przy biurku i rozpoczynał dyktowanie. Widać było, że nosi już w sobie to, co chce powiedzieć. Skupiony, dyktował pełnymi zdaniami, w równym tempie pozwalającym na zapisanie bez trudności. Po każdym akapicie prosił, aby mu go przeczytać i kontynuował.
Nasza praca trwała zwykle nieco ponad godzinę. Potem Ojciec Święty podejmował zaplanowane na dany dzień spotkania i audiencje, a ja wracałem do swojego biura, aby jak najszybciej przetłumaczyć to, co zostało zapisane i przekazać innym sekcjom językowym.
Resztę czasu w biurze zajmowały rutynowe zajęcia w ramach kompetencji Sekretariatu Stanu: korespondencja, kontakty z biskupami, z nuncjaturą, z Ambasadą RP przy Stolicy Apostolskiej, przedstawicielami rządu i organizacji pozarządowych, spotkania.

- Papież przyjął niezwykle otwarty styl swej posługi. Był to najwnikliwiej śledzony pontyfikat w historii papiestwa. Od pierwszych dni posługi, aż do godziny śmierci, określanej czasem ostatniej encykliki. Skąd wypływała tak wielka otwartość i duchowa siła Jana Pawła II?

- – Ojciec Święty był wewnętrznie zjednoczony z Chrystusem i cały oddany ludziom. Jemu zależało na tym, by przyprowadzić do Chrystusa każdego człowieka. Wiedział, że jedynie dobrocią, otwartością, życzliwością może pociągnąć człowieka, zachęcić do drogi – często niełatwej – ku spotkaniu z Chrystusem. Kiedy trzeba było, nie unikał ojcowskiego napomnienia, ale o wiele częściej zachęcał, pokazywał perspektywy dobra, budził nadzieję, przekonywał o wspaniałości człowieka i godności, którą każdy może w sobie odkrywać, jeśli pozwoli światłu Ducha Świętego wydobyć Boży obraz i podobieństwo, jakie człowiek w sobie nosi od dnia stworzenia.
Wydaje mi się, że tajemnica popularności Jana Pawła II, tego, że przyciągał uwagę, tkwi w jego autentyczności. W każdej sytuacji był sobą, niczego nie ukrywał, ani nie udawał. Tak było również wtedy, gdy przyszła starość, choroba i cierpienie. On, przez swoją autentyczność, pozwalał nam uczestniczyć w swym przeżywaniu zjednoczenia z Chrystusem, zarówno w Jego chwale, jak i w Jego męce.

- Jak wyglądało ostatnie spotkanie z Janem Pawłem II? Czy duchowy kontakt z Janem Pawłem II wciąż trwa?

- – Po raz ostatni spotkałem się z Janem Pawłem II w dniu jego śmierci, około południa. Gdy wszedłem do jego pokoju, był tam już kard. Joseph Ratzinger. Ojciec Święty był świadomy, choć nie mógł mówić. Pomodliliśmy się chwilę razem, a potem abp Stanisław Dziwisz poprosił, aby nas Ojciec Święty pobłogosławił. Uklęknąłem przy łóżku, a on w milczeniu położył dłoń na mojej głowie i nakreślił znak krzyża na czole. Nigdy nie zapomnę tej chwili pożegnania.
Oczywiście, mój duchowy kontakt z Janem Pawłem wciąż trwa. Co dnia modlę się za jego wstawiennictwem, polecając mu swoje sprawy i sprawy innych ludzi. Kiedy pojawia się jakiś problem, proszę, żeby pomógł mi go rozwiązać. Wierzę, a czasem tego doświadczam, że tak, jak przed laty, tak i teraz, z życzliwością mi towarzyszy.

- Jak Ksiądz Prałat ocenia z perspektywy 13 lat jakie minęły od śmierci Jana Pawła II odbiór pontyfikatu? Czy dobrze wykorzystujemy jego owoce? Co należałoby zmienić w naszym podejściu do Jana Pawła II?

- – Niestety, wydaje mi się, że pontyfikat Jana Pawła II coraz bardziej idzie w zapomnienie. Osoba nie, ale pontyfikat tak... Powracamy jeszcze do wydarzeń, pielgrzymek, spotkań, anegdot, wzruszamy się może oglądając archiwalne nagrania, ale z nauczania w naszej świadomości pozostają tylko poszczególne frazy, hasła, apele – ważne, wciąż aktualne, ale jakby pozbawione całego kontekstu jego nauczania o Bogu, o człowieku, o świecie, ale też o powołaniu do świętości i o wymaganiach płynących z wiary, nadziei i miłości, które nadają konkretny kształt naszemu przeżywaniu chrześcijaństwa. Chyba trzeba częściej i głębiej sięgać do tego skarbca.

- W tym roku świętujemy stulecie niepodległości. Obchodom towarzyszy wiele inicjatyw, przedsięwzięć. Jak Ksiądz sądzi, co powiedziałby nam papież, gdyby żył na temat wolności, niepodległości?

- – Również w wymiarze społecznym i politycznym Jan Paweł II ma nam wiele do powiedzenia, począwszy od wyznania: „To jest moja Matka, ta Ojczyzna...”. No właśnie, widzieć w Ojczyźnie matkę. On wciąż przypomina, że ta matka wiele wycierpiała i dlatego należy się jej miłość szczególna. A miłość ta powinna przekładać się na wysiłek budowania, bo łatwo jest zniszczyć, trudniej odbudować.
Myślę, że dziś Ojciec Święty wzywałby nas, Polaków, przede wszystkim do jedności. On zawsze łączył, szukał tego, co wspólne w różnorodności, która sama w sobie też jest wartością i może ubogacać, o ile nie staje się źródłem niezgody. A dziś niezgody w naszym narodzie – i w Kościele również – jest za wiele.
Nie wiem, czy przeczucie, czy znajomość ducha polskiego dyktowały Janowi Pawłowi II słowa, jakimi żegnał się z Polską po ostatniej pielgrzymce, w 2002 roku: „Odjeżdżając, te trudne sprawy Ojczyzny chcę polecić Bożej Opatrzności i zachęcić wszystkich odpowiedzialnych za stan państwa do troski o dobro Rzeczypospolitej i jej obywateli. Niech zapanuje duch miłosierdzia, bratniej solidarności, zgody i współpracy oraz autentycznej troski o dobro naszej Ojczyzny”. Właśnie: zgody, współpracy i troski o dobro Ojczyzny.
***
Paweł Ptasznik (ur. 15 czerwca 1962 r. Węgrzcach Wielkich). Kierownik Sekcji Polskiej i Słowiańskiej Sekretariatu Stanu Stolicy Apostolskiej, bliski współpracownik Jana Pawła II, Benedykta XVI i Papieża Franciszka. Od 2007 r. rektor kościoła Św. Stanisława Biskupa Męczennika w Rzymie i duszpasterz polskiej emigracji w Wiecznym Mieście. Studiował w związanym z Papieską Akademią Teologiczną w Krakowie Wyższym Seminarium Duchownym Archidiecezji Krakowskiej. Święceń kapłańskich udzielił mu 17 maja 1987 r. w katedrze wawelskiej kardynał Franciszek Macharski.
W latach 1990–1994 studiował na Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie. W 1994 r. uzyskał doktorat z teologii dogmatycznej. W latach 1994–1995 pełnił funkcję ojca duchownego w Wyższym Seminarium Duchownym Archidiecezji Krakowskiej.
W 1996 r. został pracownikiem sekcji polskiej Sekretariatu Stanu, od 2001 r. jest odpowiedzialny za jej prace. Jest redaktorem m.in. serii „Dzieła zebrane Jana Pawła II” oraz watykański konsultant filmów „Jan Paweł II” oraz „Karol. Człowiek, który został papieżem”. Współscenarzysta filmu „Świadectwo”. W listopadzie 2009 r. został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem