Reklama

BETEL - Zakupy z sercem - Deribie Mekanene

Dlaczego nie ma fajerwerków? - młodzież w Kościele po ŚDM (analiza)

2016-12-21 16:19

Dorota Abdelmoula / Warszawa / KAI

Mazur/Episkopat.pl

Duszpasterstwo młodzieży w Polsce, kierując się papieskimi wskazówkami, przeszło od spektakularnego "rabanu" do żmudnego "schodzenia z kanapy" i rezygnowania z "przedwczesnej emerytury". Bez medialnych „fajerwerków”, bo młodzi – jak prosił Franciszek – wrócili do swoich parafii i w dużej mierze skupili się na własnej formacji i lokalnych działaniach. 5 miesięcy po ŚDM owoców duszpasterskiej pracy nie można zatem policzyć. Trzeba natomiast pytać: czy coś robimy, by ich nie stracić?

Wymowne milczenie i brak wizji, czy zasłużony odpoczynek i cisza przed burzą? W mediach i Kościele coraz częściej pojawiają się pytania o stan polskiego duszpasterstwa młodzieży po ŚDM. Jedni mówią o niewykorzystanej szansie, inni o fali entuzjazmu, dzięki której młodzi i kapłani wypływają na szerokie wody ewangelizacji. Przygotowania do ŚDM pokazały, że w duszpasterstwie młodych nie ma miejsca na teorie i ogólniki, potrzeba natomiast dobrych przykładów. Dziś te przykłady z polskich diecezji i parafii pokazują, że w Kościele dzieje się wiele dobra. Pomimo pozornej „ciszy w eterze”.

ŻNIWO PO TRZECH LATACH

Na pytanie o to, czy Światowe Dni Młodzieży zmieniły "coś" w duszpasterstwie młodzieży w Polsce, wielu diecezjalnych koordynatorów potrząsa przecząco głową. Nie dlatego, że zmian nie widać, ale dlatego, że pytanie sformułowaliby inaczej. Bowiem nie tylko czas Dni w Diecezjach i spotkania w Krakowie, ale cały okres przygotowań był w Polsce czasem zasiewania ziarna – jeśli nie wiary, to przynajmniej zainteresowania Kościołem.

Nawet jeśli nie da się wypisać w punktach zmian, jakie nastąpiły po lipcowym spotkaniu, porównanie sytuacji „po Rio” ze stanem „po Krakowie” pokazuje, że ostatnie trzy lata, to czas dobrze zainwestowany, który wciąż owocuje.

Reklama

Pierwszym, choć nie najważniejszym przykładem są stworzone w diecezjach struktury, które pomagają w zapanowaniu nad duszpasterskim chaosem i w sprawnym organizowaniu pracy z młodzieżą. Przykładowo: rejony diecezji siedleckiej i dekanaty archidiecezji katowickiej, to nie kolejna odsłona biurokracji, ani budowania „administracji zamiast wspólnoty”, ale sprawdzona sieć logistycznych i komunikacyjnych rozwiązań, które w ostatnich miesiącach zdały egzamin podczas formacyjnych i organizacyjnych spotkań z udziałem dziesiątek tysięcy ludzi. Teraz, w oparciu o te struktury, duszpasterstwa realizują programy formacyjne, z którymi mogą dotrzeć do młodzieży w całej diecezji, bez potrzeby szukania „po omacku” liderów i miejsc, wokół których gromadzą się młodzi. Podobnych przykładów nie brak w większości diecezji. Maszyna stoi gotowa, wystarczy wprawić ją w ruch.

- Nie przygotowywaliśmy tylko ŚDM, ale działalność całego duszpasterstwa młodzieży pod kątem tego spotkania. Takiemu podejściu podporządkowaliśmy strukturę animatorów, wolontariuszy i wydarzeń w naszej diecezji – mówi w rozmowie z KAI ks. Paweł Górski, koordynator ŚDM i duszpasterz młodzieży diecezji tarnowskiej. I dodaje, że ta metoda się sprawdziła. Po zakończeniu ŚDM w diecezji pozostały m.in. ugruntowane struktury młodzieżowych liderów i animatorów oraz diecezjalne spotkania młodych (tzw. "Synaje"), które w ostatnich latach wpisały się na stałe w kalendarz tysięcy nastolatków i studentów. Nie brak też młodzieży, która widząc, że wybór jest duży, a wspólnota dynamiczna, chętnie deklaruje dalsze zaangażowanie.

Podobnie jest w wielu częściach Polski, gdzie słowa św. Jana Pawła II, że ŚDM nie jest celem samym w sobie ale przystankiem na drodze Kościoła, są nie tylko cytowane, ale też wprowadzane w życie, dzięki planom działania wybiegającym poza lipiec 2016 r.

OD OGÓŁU DO SZCZEGÓŁU

Cennym, choć zarazem "niemedialnym" i niepoliczalnym owocem ŚDM, jest zaangażowanie młodzieży na poziomie parafii i lokalnych grup. To nie tylko odpowiedź na papieski apel o wzięcie odpowiedzialności za wspólnotę parafialną, ale też świadectwo tego, że młodzi zrozumieli sens lipcowego spotkania i nie pozostali wobec niego obojętni. Spotkanie z wierzącymi rówieśnikami z całego świata pomogło im odkryć kim są jako chrześcijanie i zmobilizowało do zaangażowania w lokalnych wspólnotach, z których wyrośli lub w których aktualnie mieszkają. Tym samym zażegnali wieszczone przez wielu niebezpieczeństwo, że po ŚDM główną „atrakcją” Kościoła staną się huczne eventy, a głębia duchowości zostanie wyparta przez jej egzotykę i bicie rekordów „polubień i udostępnień”.

- W tzw. "sztabach parafialnych" powstały więzy, które młodzi ludzie chcą pielęgnować. Teraz oni sami potwierdzają, że ŚDM ma sens, jeśli nie jest celem samym w sobie, ale "drogą od" i "drogą do" – mówi ks. Adam Bab, diecezjalny duszpasterz młodzieży z Lublina.

- Przygotowanie ŚDM były mobilizacją do czynnego miłosierdzia i dobrze by było, gdyby udało się to zachować i gdyby to stawało się naturalne w przeżywaniu wiary młodych: wiara przełożona na realizację przykazania miłości bliźniego – dodaje ks. Marcin Wierzbicki, odpowiedzialny za duszpasterstwo młodych i przygotowania do ŚDM w archidiecezji katowickiej.

I właśnie to „miłosierdzie w praktyce” jest dla wielu młodych jedną z dróg lokalnego zaangażowania po ŚDM. Jego skali nie sposób zmierzyć, bo tak, jak lipcowe spotkanie młodzieży nie były celem samym w sobie, tak też priorytetem wolontariuszy nie jest tworzenie nowych projektów, ale włączenie się w dzieła, które już istnieją w Kościele i społeczeństwie. Szlachetna Paczka, Caritas (nie tylko Wigilijne Dzieło Pomocy Dzieciom, ale współpraca w ramach lokalnych kół i ogólnopolskich projektów), pomoc chorym, bezdomnym, podopiecznym domów dziecka, wolontariaty – to przykłady, które powracają w rozmowach z przedstawicielami większości diecezji.

Nie brak też zupełnie nowych pomysłów, które pokazują, że młodzi chcą twórczo odpowiadać na potrzeby Kościoła. W Siedlcach młodzi planują już wielkopostną " eko-jałmużnę", w diecezji warmińskiej sfinalizowali w ostatnich dniach akcję "Paczka dla Rodaka", wspierającą Polaków na Kresach Wschodnich, w Kaliszu starają się stworzyć diecezjalny "wolontariat miłosierdzia" – kontynuację wolontariatu ŚDM. Podobne przykłady znajdziemy też w innych częściach Polski.

Jednak, o to, czy trzyletni „raban” wydaje swój owoc należy pytać nie (albo: nie tylko) w kuriach, ale przede wszystkim w parafiach, szkołach, rodzinach – wszędzie tam, gdzie są młodzi. Bowiem papieskie nauczanie i trzyletnia formacja nie zachęcały młodych Polaków do bicia statystycznych rekordów, ale do budowania swojej wiary, uzdrawiania relacji z najbliższymi, odpowiedzialności za lokalną wspólnotę, w której się znajdują.

O tym, że ta nauka w las nie poszła, świadczy m.in. zapomniany już nieco fenomen pielgrzymki symboli ŚDM po polskich diecezjach. Przez ponad 2 lata krzyż i ikona wędrowały po całej Polsce, szykując duchowy „grunt” pod ŚDM, a świadectwa z tego czasu bynajmniej nie dotyczą masowych spotkań i spektakularnych nabożeństw (choć symbole towarzyszyły młodym podczas dużych i ważnych wydarzeń, jak choćby obchody jubileuszu Chrztu Polski, spotkania na Lednicy, czy jasnogórskie pielgrzymki). W dziesiątkach tysięcy należy liczyć wspomnienia pojedynczych osób, zarówno tych które żarliwie się modliły, jak i tych, które od strony logistycznej pomagały pakować krzyż do busa-kaplicy i przewozić z miejsca na miejsce.

Rodziny, które modląc się przy krzyżu pogodziły się po latach, więźniowie, dla których przyjazd symboli były odpowiedzią na pytanie „co dalej?” otrzymaną w ostatnim tygodniu „odsiadki”, nastolatki, które zakłopotane mówiły, że pierwszy raz pojechały do hospicjum i domu opieki, bo miały zawieźć tam „ ŚDM-ową ikonę”, ale od tego spotkania zaczęły pomagać osobom starszym i schorowanym – to nie naiwne opowieści dla kościelnych optymistów, ale przykłady, których kilkaset wysłuchałam w ostatnich latach, pracując „przy ŚDM-ie”. Próżno oczekiwać, że od razu przerodzą się w fajerwerki.

INFORMACJA I FORMACJA

Jak mówią sami młodzi, dla wielu z nich ŚDM był czasem poznawania Kościoła, zbierania informacji o tym, w jaki sposób można realizować w nim swoje talenty i plany na przyszłość. Teraz przyszedł czas na osobistą formację, która ma pogłębić doświadczenia zebrane podczas spotkania młodych i przygotować tych, którzy zaproszą do Kościoła kolejnych młodych ludzi.

- To byłby mega sukces, gdyby z grupy, która wzięła udział w ŚDM udało się wyłuskać liderów, którzy pociągną za sobą rówieśników, zachęcą ich do włączenia się w grupy formacyjne, wolontariat, do zaangażowania się i przejmowania odpowiedzialności za Kościół – mówi ks. Rafał Grzelczyk, diecezjalny duszpasterz młodzieży z Płocka. Tak, jak księża towarzyszący młodzieży w innych częściach Polski, przypomina, że podstawą ewangelizacji jest własna formacja, która w wielu wspólnotach rozpoczęła się po wakacjach lub z początkiem nowego roku liturgicznego.

"Zapraszamy młodzież do grup formacyjnych, prowadzonych m.in. przez ruch Światło-Życie i KSM" – mówi ks. Artur Pytel, odpowiadający za młodzież w diecezji gliwickiej i zauważa, że ŚDM nie miał na celu stworzenia nowych wspólnot, ale przede wszystkim pokazanie młodym, jak bogata jest istniejąca "oferta duszpasterska" Kościoła. Poznaniu jej służyły m.in. spotkania w diecezjach, w krakowskim Centrum Powołaniowym i podczas Festiwalu Młodych.

W większości diecezji ŚDM były więc okazją do odnowienia struktur ruchów i wspólnot, które od lat formują młodzież. Tak, jak w Drohiczynie, gdzie za przygotowania spotkania młodych odpowiedzialni byli w większości młodzi związani z KSM. Dziś stowarzyszenie, które cieszy się z "zastrzyku" nowych osób, może nie tylko kontynuować formację, ale też włączać się w nowe projekty.

"To m.in. projekt "Młodzi dla Środowiska" realizowany wspólnie z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska, to konkursy, obozy, kampanie medialne, które inspirując się encykliką "Laudato Si" mają wychowywać młodzież do odpowiedzialnego podejmowania swoich ról społecznych" – wylicza ks. Andrzej Lubowicki, odpowiedzialny za KSM i diecezjalne duszpasterstwo młodzieży w Drohiczynie.

W Elblągu formacja opiera się o Centrum Nowej Ewangelizacji, w Gdańsku wiele osób dołącza do oazy, działająca m.in. w Łodzi wspólnota Chemin Neuf otrzymuje liczne zaproszenia do prowadzenia szkolnych rekolekcji i ewangelizacji – podobne przykłady ożywienia wspólnot napływają z całej Polski.

Ponadto, młodzi, wspólnie z duszpasterzami, na niespotykaną dotąd skalę tworzą także programy i struktury formacyjne dostosowane do lokalnych wyzwań.

"Nasz projekt nazwaliśmy PKB, czyli "Praktyczna Korzyść Błogosławieństw". Wyrósł on z cyklu "Dialogów w Katedrze" zapoczątkowanego przez abp Jędraszewskiego" – mówi ks. Przemysław Góra, czuwający nad młodzieżą w archidiecezji łódzkiej. Jak dodaje, na terenie całej archidiecezji powstają grupy, tzw. "Misericordes", które zajmują się formacją młodzieży w oparciu o ogólnopolski program duszpasterski #Zejdzzkanapy, zaproponowany przez Radę ds. Młodzieży KEP.

"Oprócz spotkań formacyjnych mamy też cykl comiesięcznych spotkań o nazwie "Stand up". Za każdym razem odbywa się w innym miejscu w diecezji, a w każdym bierze udział ok. 200 osób. To dużo, biorąc pod uwagę nasze realia" – mówi ks. Witold Kałmucki, duszpasterz młodych z Kalisza.

Z ewangelizacyjnego projektu, wypracowanego wspólnie z bp. Edwardem Dajczakiem, korzystają młodzi w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej. "Chcemy dotrzeć do młodych tam, gdzie są, dlatego w Adwencie organizujemy wspólnie z biskupem cykl 12 czuwań adwentowych, z których każde odbywa się w innym miejscu na terenie naszej diecezji. Szacujemy, że w sumie weźmie w nich udział ok. 7000 młodych" – relacjonuje ks. Andrzej Zaniewski, diecezjalny duszpasterz młodzieży.

W Siedlcach, młodzi zapraszają rówieśników do udziału w spotkaniach z cyklu "www.tbc" ("Wiara, wolność, wspólnota – to be continued"), którego zwieńczeniem będzie udział w Jerychu Młodych – dorocznym diecezjalnym spotkaniu młodych.

Wspólnym mianownikiem tych i podobnych propozycji, realizowanych w całej Polsce, jest program formacyjny #Zejdzzkanapy, zaproponowany przez Radę ds. Duszpasterstwa Młodzieży przy KEP na rok liturgiczny 2016/2017, który opiera się m.in. na nauczaniu papieża Franciszka podczas ŚDM w Krakowie.

Tagi:
młodzi ŚDM w Krakowie

Wizyta w Rzymie autorek książki o ŚDM

2018-04-14 10:12

Włodzimierz Rędzioch

Światowe Dni Młodzieży w Krakowie były wielkim wydarzeniem kościelnym i religijnym ale również wielkim wyzwaniem organizacyjnym.

Włodzimierz Rędzioch

Dwie z organizatorek tego światowego wydarzenia, dwie młode kobiety pracujące w Międzynarodowym Biurze Prasowym Komitetu Organizacyjnego, dr Paulina Guzik, adiunkt Instytutu Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej WNS, i Cecilia O’Reilly, dyrektor kontentu w amerykańskiej katolickiej organizacji medilanej CAST, postanowiły opisać swoje doświadczenia i wiedzę nabytą podczas ŚDM w książce. Ukazała się ona po angielsku pod znaczącym tytułem: „WYD 2016 - The Largest European Event of the 21st Century” (ŚDM 2016 - Największe europejskie wydarzenie XXI w.) Analizując konkretny przypadek krakowskich Dni Młodzieży, Autorki chciały dać praktyczne wskazówki dla organizatorów przyszłych wydarzeń tego typu. Ten aspekt książki podkreślił o. Federico Lombardi, który napisał: „Publikacja ta będzie niewątpliwie pomocna wszystkim, którzy odgrywają lub będą odgrywali istotną rolę w organizacji dużych wydarzeń w Kościele”.

W tych dniach Autorki przebywały w Rzymie, by wręczyć książkę abasadorowi RP, Januszowi Kotańskiemu, oraz Ambasadorowi Panamy, pani Miroslavie Rosas Vargas, jako przedstawicielowi państwa, w którym odbędą się następne Dni Młodzieży. Wizyta u Ambasador Panamy miała szczególne znaczenie, bo jak wyznała Paulina Guzik: „Wielu problemów czy potknięć organizacyjnych udałoby się uniknąć, gdybyśmy uważnie słuchali tych, którzy poprzednio organizowali ŚDMy. Dlatego postanowiłyśmy z Cecilią przekazać nasze doświadczenie dalej, do Panamy, a w przyszłości innych miast organizatorów. Mamy nadzieję, że będą chcieli skorzystać z naszej książki, czyniąc swoje zadanie organizacji tego ogromnego wydarzenia choć nieco łatwiejszym”.

Nie obyło się bez wizyty u watykańskiego „człowieka mediów”, o. Lombardiego, dawnego dyrektora programowego Radia Watykańskiego oraz do 2016 r. dyrektora Biura Prasowego Stolicy Apostolskiej. Obecnie stoi on na czele watykańskiej Fundacji Joseph Ratzinger – Benedykt XVI, dlatego spotkanie odbyło się w siedzibie Fundacji przy ulicy della Conciliazione.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Moje pismo Tęcza - 11/12 2017

Rzym: papieski kamerdyner opowiada o cudach Jana Pawła II

2018-04-23 11:52

st (KAI) / Watykan

O cudach, których był świadkiem dokonanych przez Jana Pawła II opowiada w swojej książce liczący obecnie 83. lata Angelo Gugel, kamerdyner trzech papieży – Jana Pawła I, Jana Pawła II i Benedykta XVI. Wywiad z nim ukazał się na łamach największego włoskiego dziennika „Corriere della Sera”.

Archiwum „Aspektów”

Angelo Gugel, zanim został kamerdynerem był żandarmem watykańskim. Natomiast „cud” o którym opowiada dotyczy jego żony, Marii Luisy. Wyznał, że ich pierwsze dziecko urodziło się martwe. Dlatego postanowili, aby każde z dzieci jako drugie imię otrzymały Maria. Czwarte nazywa się Carla Luciana Maria na cześć Karola (Wojtyły) i papieża Lucianiego. Urodziła się w 1980 r., za wstawiennictwem Jana Pawła II. Podczas tej ostatniej ciąży, wyjaśnia Gugel, pojawiły się poważne problemy. Ginekolodzy z polikliniki Gemelli wykluczyli, że ciąża może być kontynuowana. Pewnego dnia Jan Paweł II powiedział mi: „Dziś odprawiłem Mszę św. za twoją żonę”. 9 kwietnia 1980 Maria Luisa została zabrana na salę operacyjną, by przeprowadzić cesarskie cięcie. Przy wyjściu dr Villani skomentował: „Ktoś musiał bardzo się modlić”. W akcie urodzenia napisał „7.15 rano”. Była to chwila, kiedy podczas porannej Mszy papieża była śpiewano Sanctus. Przy śniadaniu siostra Tobiana Sobotka, przełożona sióstr sercanek w Pałacu Apostolskim, poinformowała papieża, że urodziła się Carla Luciana Maria. „Deo gratias” - wykrzyknął Jan Paweł II i 27 kwietnia ochrzcił ją w kaplicy prywatnej."

Gugel opowiada także o swojej pracy u boku Jana Pawła I i jego niespodziewanej śmierci. Wyklucza, by mogła być spowodowana czym innym, jak przyczynami naturalnymi.

Swoją pracę u boku Jana Pawła II rozpoczął dwa dni po jego wyborze na Stolicę Piotrową. Wspomina, jak papież-Polak prosił go o sprawdzenie, czy właściwie stawia akcenty w języku włoskim. „Dwa miesiące później, spotykając się z moimi byłymi kolegami żandarmerii, wymyślił zdanie, które mnie wprowadziło w osłupienie: «Jeśli źle zaakcentuję jakieś słowo, to w 50 procentach wina Angelo», i uśmiechnął się przy tym do mnie” – wspomina były papieski kamerdyner.

Gugel opowiada także o swoich osobistych doświadczeniach związanych z egzorcyzmami odprawianymi przez Jana Pawła II podczas audiencji generalnej na Placu Świętego Piotra. „Ja też tam byłem. Dziewczyna klęła z pianą na ustach. Jej głos był grobowy. Jeden z biskupów uciekł ze strachu. Ojciec Święty modlił się po łacinie, w skupieniu. W końcu dotknął jej głowy i natychmiast twarz opętanej się uspokoiła i rozpogodziła. Widziałem, jak wykonywał podobny obrzęd w salonie auli Pawła VI, także po audiencji” – twierdzi.

Gugel wspomina także wypady incognito papieża Wojtyły poza Watykan. Podkreśla, że nie o wszystkich pisano w gazetach. Ojciec Święty uwielbiał góry Abruzzo. Wierny kamerdyner dodał, że nigdy nie słyszał od Jana Pawła II w ciągu 27 lat, aby o coś prosił przy stole, bo jadł to, co było.

Najgłębiej przeżył ostatnie chwile Jana Pawła II 2 kwietnia 2005 r. Wraz z całą rodziną był przy łożu Ojca Świętego. „Ostatnia przyszła Carla Luciana Maria. Gdy tylko weszła do pokoju, papież obudził się z letargu, otworzył oczy i uśmiechnął się. Jakby chciał powiedzieć: «Poznaję cię, wiem kim jesteś»” – wspomina Angelo Gugel.

Przypomina, że przez pierwszych dziewięć miesięcy pontyfikatu był też kamerdynerem Benedykta XVI, chociaż czasami później, pomimo, że już był emerytem był też proszony o pomoc. W 2010 roku przez cały sierpień był z Ojcem Świętym w Castel Gandolfo. „Na koniec powiedziałem mu, że czułem się jak w rodzinie. Odpowiedział: «Ależ zawsze jesteś tutaj w rodzinie!»” - wspomina. Dodaje, że niedawno ponownie odwiedził Benedykta XVI. „Widziałem, że jest bardzo świadomy tego, co się dzieje. Tylko nogi są niepewne. Jest zmuszony do odprawiania Mszy św. na siedząco” – powiedział w wywiadzie dla Corriere della Sera były kamerdyner trzech papieży.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Brat ks. Popiełuszki i jego małżonka z medalem od Prezydenta RP

2018-04-24 19:04

Łukasz Krzysztofka

Prezydent Andrzej Duda wręczył w Pałacu Prezydenckim Medal za Długoletnie Pożycie Małżeńskie Józefowi i Alfredzie Popiełuszkom, starszemu bratu i bratowej bł. ks. Jerzego Popiełuszki.

Jakub Szymczuk/KPRP

Odznaczeni są małżeństwem od pięćdziesięciu lat. - Dostojni Jubilaci, cieszę się z Waszego święta. To ogromny zaszczyt, że mogę Państwu osobiście wręczyć odznaczenie. Z wielką radością przyjmujemy Państwa w Pałacu Prezydenckim. Życzę Państwu kolejnych pięćdziesięciu lat razem w zdrowiu i spokoju. Życzę, by w rodzinie Państwa układało się wszystko jak najlepiej – mówił po wręczeniu odznaczeń Prezydent Andrzej Duda.

Zobacz zdjęcia: Medal prezydencki dla państwa Popiełuszków

W uroczystości uczestniczyła rodzina i przyjaciele państwa Popiełuszków. Prezydent po wręczeniu odznaczeń żartował, że państwo Popiełuszkowie mają ponad dwa razy większy staż małżeński od niego i żony Agaty.

- Fundamentem naszego małżeństwa jest wiara w Boga oraz wzajemne zrozumienie, miłość, przebaczanie sobie wzajemnie – powiedzieli „Niedzieli” państwo Popiełuszkowie. W swoim życiu przeżyli wiele doświadczeń. - Kogo Bóg miłuje, temu daje krzyże. Pochowaliśmy syna, miał niecałe 18 lat. Ale czujemy, że Bóg się nami opiekuje i pomaga nam w życiu. Przez męki i cierpienia bł. ks. Jerzego otrzymujemy wiele łask od Boga – podkreślali Złoci Jubilaci.

Uroczystość zakończyło wspólne „Sto lat”, zaintonowane przez Pierwszą Damę Agatę Kornhauser-Dudę.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Moje pismo Tęcza - 11/12 2017

Reklama

Najczęściej czytane

Wiele stron internetowych, wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Służą one m.in. do tego, by zagłosować w sondzie. Nowe przepisy zobowiązują nas do poinformowania o tym. Dalsze korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będzie oznaczało, że zgadzasz się na ich wykorzystywanie.
Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj o Polityce plików cookies.

Rozumiem