Reklama

Gdy muzyka jest sensem życia

2018-05-16 11:23

Rozmawia Anna Wyszyńska
Niedziela Ogólnopolska 20/2018, str. 42-43

Archiwum prof. Sławomira Czarneckiego
Prof. dr hab. Sławomir Czarnecki podczas pracy

Z prof. dr. hab. Sławomirem Czarneckim – kompozytorem, wykładowcą Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy – rozmawia Anna Wyszyńska

ANNA WYSZYŃSKA: – Jubileuszowy koncert z okazji 50-lecia Pana twórczości kompozytorskiej, który odbywa się w Filharmonii Częstochowskiej 18 maja br., podkreśla Pana związki z Częstochową. Czy jest to miasto nostalgicznych wspomnień, czy jeszcze coś więcej?

PROF. DR HAB. SŁAWOMIR CZARNECKI: – W Częstochowie mieszkałem, kiedy byłem nastolatkiem. Moi rodzice przeprowadzili się tu w latach 60. Mieszkałem tu dość krótko – 9 lat, ale był to okres młodzieńczy, bardzo istotny w życiu, czas, w którym kształtuje się osobowość. Z tego powodu jest to dla mnie ważne miejsce. Tu podjąłem decyzje, które owocują do dziś, wybrałem zawód, tu postanowiłem, że będę muzykiem. Dlatego Częstochowa jest miastem, z którym zachowałem silne związki emocjonalne, tu mam bliską rodzinę, tu są groby rodziców, stąd pochodzi moja żona Teresa. Chociaż od czasu studiów mieszkam w Warszawie, to można powiedzieć, że Częstochowa pozostała we mnie i stale jest obecna w moim życiu.

– Wspomniał Pan o kształtowaniu się osobowości w latach młodzieńczych. Co w tamtym czasie miało dominujący wpływ na Pana?

– W Częstochowie są trzy miejsca, które – oprócz rodzinnego domu – ukształtowały mnie w największym stopniu. To Jasna Góra, szkoła muzyczna i filharmonia. Bliskość Jasnej Góry, jej duchowość, nawet potężny dźwięk dzwonów dochodzący do dzielnicy, w której mieszkaliśmy, oddziaływały na mnie bardzo silnie. Poza tym uroczystości religijne czy religijno-patriotyczne, w których uczestniczyły tysiące, a czasem setki tysięcy Polaków, wywierały na mnie ogromny wpływ. Pamiętam uroczystości milenijne przed Szczytem Jasnogórskim, kazanie Księdza Prymasa i pusty fotel Ojca Świętego, któremu nie pozwolono wówczas przyjechać do Polski. To wszystko kształtowało moje wnętrze i sposób rozumienia świata.
Z kolei szkoła muzyczna była dla mnie drugim domem. Z kolegami i koleżankami tworzyliśmy wspólnotę przyjaciół. Byliśmy pod opieką świetnych pedagogów, takich jak prof. Wacław Przytulski, prof. Antoni Szuniewicz, prof. Alina Jędrzczak i innych, którzy z entuzjazmem wprowadzali nas w tajniki muzyczne i kształtowali nasze pojmowanie etosu artysty. Tu spotkałem Romualda Twardowskiego, który po wyjeździe z Wilna i powrocie ze stypendium muzycznego w Paryżu przez pewien czas prowadził klasę fortepianu w naszej szkole. Jako mój profesor dawał mi do przygotowania nie tylko utwory klasyczne, ale i współczesne, wprowadzał w świat muzyki nowej, a’tonalnej. Przypadek sprawił, że kiedyś na lekcji fortepianu spomiędzy nut wypadły kartki z próbką mojej kompozycji. Romuald Twardowski obejrzał ten szkic uważnie, a potem zapytał, czy mnie to interesuje, czy chciałbym się uczyć kompozycji. Zaznaczył jednak, że wyobraża sobie pracę pełną determinacji i poświęcenia. Kiedy odpowiedziałem twierdząco, zaczął udzielać mi wskazówek, które okazały się cenne i korzystam z nich do dziś.

– A trzecie ważne dla Pana miejsce – filharmonia?

– Do filharmonii chodziliśmy – mówię o koleżankach i kolegach ze szkoły muzycznej – niemal na każdy koncert symfoniczny. W ten sposób konfrontowaliśmy treść lekcji historii muzyki z jej wykonaniem na żywo. Niekiedy była też możliwość osobistego spotkania i rozmowy z solistami. Tutaj, jako chór szkoły muzycznej, wykonywaliśmy IX Symfonię Ludwiga van Beethovena, razem z chórem „Pochodnia” i Orkiestrą Symfoniczną Filharmonii Częstochowskiej. Także tutaj odbywał się nasz dyplom średniej szkoły muzycznej – dyplomanci mieli możliwość zagrania koncertu z orkiestrą. I tak się stało, że mój pierwszy solowy występ z orkiestrą miał miejsce w Filharmonii Częstochowskiej, grałem wtedy pierwszą część II Koncertu Beethovena. Tu odbył się też mój poważny debiut kompozytorski w 1974 r., kiedy to wykonałem moją kantatę „O vos omnes” na chór i orkiestrę. Byłem wtedy jeszcze studentem warszawskiej uczelni.

– W spisie Pana kompozycji jako op. 1 widnieje „Canzona da chiesa” na skrzypce i organy...

– Kompozycja ta powstała w wyniku kolejnych lekcji kompozycji u Romualda Twardowskiego. Wydała nam się na tyle udana, że postanowiłem zachować ten utwór jako moje pierwsze „dzieło”. Zdecydowałem, że wykonam go w Kaplicy Cudownego Obrazu Matki Bożej na Jasnej Górze. Poprosiłem koleżankę skrzypaczkę – Jadwigę Stolarczyk, która obecnie mieszka w Paryżu, i jasnogórskiego organistę – Józefa Siedlika. Zaprosiłem rodziców i brata. Pan Siedlik znalazł moment ciszy między Mszami św. – i odbyło się takie nieformalne prawykonanie. Było to 26 maja 1968 r. o godz.16.45. Moja pierwsza drobna kompozycja została przedstawiona Matce Bożej. Natomiast 50 lat później – 12 października 2017 r. złożyłem Matce Bożej, jako wotum dziękczynne, moją Mszę Jasnogórską, którą wykonali w Bazylice Jasnogórskiej: Gabriela Gołaszewska – sopran, Michał Przygoński – bas oraz Jasnogórski Chór Chłopięco-Męski „Pueri Claromontani”, kierowany przez dr. Jarosława Jasiurę, i Orkiestra Symfoniczna Zespołu Państwowych Szkół Muzycznych nr 1 w Warszawie pod dyrekcją Radosława Labahua.

– Po ukończeniu Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie studiował Pan w Paryżu u słynnego Oliviera Messiaena.

– Wygrałem konkurs młodych kompozytorów i otrzymałem stypendium na studia za granicą. Napisałem list do Oliviera Messiaena z pytaniem, czy mógłbym studiować pod jego kierunkiem. Prof. Messiaen był już wtedy na emeryturze, ale wyraził zgodę. Zajęcia odbywały się w jego domu i był pewien rytuał tych spotkań. W przedpokoju czekali na mnie mistrz i jego żona, znana pianistka Yvonne Loriod. Przynosiłem dla pani domu bukiecik kwiatków, było miłe powitanie, krótka rozmowa. Pani Loriod częstowała sokiem z jeżyn, potem żegnała nas, a my z mistrzem szliśmy do jego pracowni. Lekcje trwały ok. 3 godzin. Mistrz nie traktował mnie jak studenta, ale jak młodego kompozytora, który ma już coś do powiedzenia. Rozmawialiśmy o sztuce, o instrumentacji, harmonii, o kolorystyce w muzyce. W tych rozmowach wiele mi przekazał. Mówił np. o wielkim znaczeniu słowa w muzyce, zwłaszcza słowa biblijnego. Nie zgadzał się na próby sonorystycznego traktowania słowa. Podkreślał – a ja z kolei przekazuję to moim uczniom – że wielki tekst należy traktować z wielkim respektem.

– Olivier Messiaen czerpał natchnienie z natury, słuchał śpiewu ptaków, próbował go zapisywać nutami. To był jeden z ważnych nurtów jego muzyki. Czy to także miało wpływ na Pana twórczość?

– Bardzo silny – świat przyrody jest dla mnie ważną inspiracją. Co prawda, nigdy nie pisałem w ten sposób jak Olivier Messiaen, który znał kilkaset głosów ptaków z całego świata, rozróżniał je, wiedział, jak dany ptak się nazywa, gdzie bytuje i starał się muzycznie odtworzyć jego głos. Ja traktuję przyrodę bardziej komplementarnie, przekształcam jej dźwięki w dźwięki muzyczne. W wielu moich utworach można odnaleźć ilustrację przyrody. Przykładem jest „Hombark – concerto”, kompozycja, której tytuł pochodzi od najwyższego wzgórza w paśmie Pienin Spiskich. W tym utworze są trzy części: scena nad strumykiem, śpiew pastuszka na hali i taniec góralski. Chociaż nie wszystko zostało nazwane, są w nim obecne śpiew ptaków, szum wody, elementy wiatru, burzy. Podobnie „Symfonia Bałtycka” – w jej pierwszej części odnajdziemy elementy, które można odczytać jako śpiew ptaków. Muzyka części drugiej oparta jest na obserwacji potężnej fali morskiej, która narasta aż do kulminacji. W utworach często odnoszę się do naszej muzyki ludowej, do folkloru, m.in. podhalańskiego, bo wiele utworów, w całości lub w dużej części, powstaje na Zamagurzu Spiskim, gdzie jeżdżę na wakacje. Tam napisałem m.in. „Concerto liliowe” i „Wałaski – poemat na orkiestrę smyczkową”.

– Co daje Panu siłę do rozpoczynania pracy nad kolejną kompozycją?

– Cała moja twórczość wywodzi się z potrzeby serca. Przez swoją sztukę chciałbym pokazać świat wartości, w które wierzę i które uważam za ważne. Bardzo bliska jest mi myśl ks. prof. Michała Hellera, który napisał, że życie bez wartości jest „kalekie, zdegenerowane do poziomu wegetacji opartej na handlu namiastkami wartości”. Dla mnie świat wartości wyraża się w duchowości chrześcijańskiej, katolickiej, i łączy z moim poczuciem patriotyzmu i polskości. Polska jest włączona w struktury europejskie, a to stwarza niebezpieczeństwo pewnej unifikacji, któremu ja swoją twórczością chciałbym się przeciwstawić. Nasza polska kultura jest piękna, oryginalna, po prostu fascynująca, i staram się to podkreślać. Każdy kraj ma swoją specyfikę, oryginalność, które powinno się zachować. Zgadzam się z Karolem Szymanowskim, który mówił, że polskość należy podnieść na wyżyny światowe. Jest to widoczne w jego dziełach z trzeciego okresu twórczości, zwanego narodowym. Karol Szymanowski jest dla mnie mistrzem, tym bardziej że w warszawskiej PWSM studiowałem kompozycję w klasie prof. Piotra Perkowskiego, który był uczniem Szymanowskiego.

– Jubileusz jest zawsze okazją do zapytania o plany na przyszłość.

– Chciałbym wrócić do pisania opery dla dzieci, którą musiałem przerwać z uwagi na inne prace, m.in. nad – ukończonym niedawno – „Te Deum Polskim” na 100-lecie KUL, które łączy się ze 100-leciem odzyskania przez Polskę niepodległości, i kantatą „Adoracja Grobu Bożego” na mój jubileuszowy koncert w Częstochowie, gdzie odbędzie się jej prawykonanie. Skomponowanie tej kantaty jest związane z moją przynależnością do Zakonu Rycerskiego Świętego Grobu Bożego w Jerozolimie, co jest dla mnie wyróżnieniem i zaszczytem. Chciałbym napisać utwór na smyczki, coś w rodzaju concerto grosso, chcę też kontynuować cykle hymnów ku czci Matki Bożej Królowej Polski i świętych polskich. Pomysłów, bardziej i mniej skrystalizowanych, mam tak wiele, że trudno byłoby je wymienić...

Duszpasterska wizyta, duszpasterska szansa

Agnieszka Dziarmaga
Edycja kielecka 3/2004

Graziako/Niedziela
Kapłan podąża z wizytą kolędową

Gdy ksiądz chodzi po kolędzie, w pogotowiu jest cały blok albo cała ulica. Kobiety zwalniają się z pracy, aby na czas przygotować stół przykryty obrusem, kropidło, naczynie z wodą święconą, pasyjkę i świece. Dzieciaki na gwałt uzupełniają zeszyty do religii albo gwarem wypełniają klatki schodowe, by co chwilę meldować pod „którym ksiądz jest numerem”. W blokach, w wielkich parafiach wizyta trwa krótko, najwyżej kilka minut. Jedni nie kryją irytacji: Na co komu taka kolęda? Czy coś z niej wynika? Inni bronią księży: przecież parafia liczy 15 tys. osób - musi wystarczyć krótka modlitwa i wymiana kilku zdań. Tak czy owak, nie milkną dyskusje wokół celowości kolędy.

Skąd się wzięła

O chodzących po kolędzie księżach pisał już Mikołaj Rej wkładając w usta wójta krytykę plebana: „... potym bieży po kolędzie / w każdym kącie dzwonić będzie / Więc woła Illuminare / a ty chłopku musisz dare...”. Skąd się jednak wziął zwyczaj duszpasterskich wizyt, trudno ustalić.
W starożytnym Rzymie odwiedzano się w styczniowe kalendy (callandae), zaczynające nowy rok. Wiadomo także, że wyraz „kolęda”, który do Polski dotarł za pośrednictwem Czechów, oznaczał pierwotnie pieśń noworoczną, śpiewaną podczas odwiedzania z tej okazji wiejskich gospodarzy.
Kościół zaadaptował te ludowe zwyczaje, łącząc je z błogosławieństwem domów w uroczystość Trzech Króli. A że nie dałoby się tego dnia odwiedzić wszystkich, wizyta rozłożyła się na czas poświąteczny.
Niemiecka i polska tradycja każe z okazji Trzech Króli napisać poświęconą kredą na drzwiach domów „K+M+B” (lub „C+M+B”) i datę roczną. Litery nie tyle są, jak zazwyczaj się uważa, skrótem od tradycyjnych imion Trzech Króli, lecz od łacińskiego Christus mansionem benedicat (lub polskiego: Chrystus Mieszkanie Błogosławi).
Dziś wizyta duszpasterska to nie tylko błogosławieństwo, ale może przede wszystkim spotkanie duszpasterza z parafianami. Przygotowanie do takiej wizyty powinno przebiegać w dwóch wymiarach: duchowym i zewnętrznym przygotowaniu domu.

... i jak przebiega?

Odwiedziny duszpasterskie mają charakter domowej liturgii. Rozpoczynają się od obrzędu błogosławieństwa rodzin (w czterech wersjach) ze wspólną modlitwą i ewentualnie rozważaniem Słowa Bożego. Niekiedy wizyta rozpoczyna się od zaintonowania kolędy, którą wraz z domownikami (i czasami ministrantami) śpiewa kapłan. Witając się słowami „pokój temu domowi” życzy, aby stale był w tym domu obecny Chrystus, który przychodząc na świat przyniósł ludziom pokój. Po tym pozdrowieniu następuje modlitwa o błogosławieństwo Boże dla całej rodziny i obrzęd błogosławieństwa mieszkania z pokropieniem wszystkich obecnych wodą święconą.
Podczas wizyty powinien być czas na rozmowę duszpasterza z wiernymi, przedstawienie księdzu rodzinnych radości i problemów; jest możność zademonstrowania osiągnięć szkolnych pociech, czy też ich udziału w parafialnych ruchach.
Dziś jednak często dominuje pesymizm. Biedniejemy, wielu traci pracę i stać ich na skromną lub żadną ofiarę. Wstydzimy się tego, bo przecież chcemy złożyć jakiś datek na potrzeby najbliższej nam wspólnoty. Zatem „ ile dać?”, staje się często przedmiotem długich dysput i przysłania zupełnie inne możliwości, jakie stwarzają odwiedziny księdza w naszym domu.
Na ogół nie wiemy też, dlaczego i po co duszpasterze zapisują coś w swoich kartotekach. Czyżby spisywali wysokości ofiar, albo liczyli „pogłowie”? Tymczasem księża tłumaczą, że informacje zebrane podczas kolędy pozwalają na rozeznanie potrzeb danej rodziny, uregulowanie jej spraw dotyczących życia sakramentalnego (np. stwierdzenie pożycia w związku niesakramentalnym).
- Dokładne przestudiowanie kartotek przed kolędą było dla mnie zawsze bardzo cenną sugestią - wyjaśnia ks. Dariusz Gącik, notariusz Kurii diecezjalnej w Kielcach. - Wynikało z nich np., że ktoś z rodziny jest poważnie chory, że jest w niej problem alkoholowy albo, że ludzie żyją bez ślubu. Znając te fakty mogłem odpowiednio przygotować się do rozmowy. I zdarza się, że wizycie duszpasterskiej towarzyszą naprawdę budujące doświadczenia - jej owocem jest np. chrzest dziecka, przystąpienie do sakramentu pokuty po długim okresie przerwy, zawarcie zawiązku małżeńskiego, albo skierowanie do rodziny konkretnej pomocy materialnej. Ogólnie - „powrót do praktyki wiary”, jak mówią księża.
Niekiedy, z myślą o swych następcach, szczególnie w miejskich parafiach, duszpasterze przekazują sobie uwagi zabawne i nietypowe, np. gdzie można liczyć na posiłek. Chociaż, co do posiłku, to w miastach brakuje zupełnie nań czasu - chyba że jest to naprawdę ostatnie mieszkanie w tym dniu.
- Dzień chodzącego z wizytą duszpasterską księdza przedstawia się zazwyczaj tak - wyjaśnia ks. D. Gącik. - Rano katecheza w szkole, powrót na obiad lub nieco później, przejrzenie kartotek i już ok. 15.00 rozpoczynamy wizytę duszpasterską. Kończymy zwykle ok. 21.00 - 21.30. Potem ewentualnie jakaś kolacja i przygotowanie się do katechezy na następny dzień. Czasem przez tydzień zdarzało mi się nie odsuwać zaciągniętych na noc zasłon…

Po co w ogóle takie odwiedziny

W Kodeksie Prawa Kanonicznego odnajdujemy kan. 529 § 1, który mówi: „Pragnąc dobrze wypełnić funkcję pasterza, proboszcz powinien starać się poznać wiernych powierzonych jego pieczy. Winien zatem nawiedzać rodziny, uczestnicząc w troskach wiernych, zwłaszcza niepokojach i smutku oraz umacniając ich w Panu, jak również - jeżeli w czymś nie domagają - roztropnie ich korygując”.
Wizyta duszpasterska jest dobrym sposobem realizacji tej „funkcji pasterza”. Ks. D. Gącik przestrzega przed nazywaniem jej kolędą. Bo kolęda dotyczy tylko okresu Bożego Narodzenia i choć jest umocniona w Polsce silną tradycją, nie należy ograniczać możliwości wyboru przez proboszcza innego czasu.
Coraz częściej dzieje się tak w wielkich miejskich parafiach, gdzie wizytę rozpoczyna się na początku Adwentu - np. w kieleckiej parafii św. Maksymiliana. - Siła tradycji jest tak wielka, że ludzie oburzają się na tę praktykę. A nie ma ku temu podstaw - wyjaśnia ks. Gącik, zalecając wyrozumiałość wobec realiów konkretnej parafii. W innych diecezjach spotkać można daleko bardziej nowatorskie praktyki, np. odwiedzanie parafian przez cały rok w dwa wybrane dni tygodnia. Wówczas są to wizyty rzeczywiście długie. Ale u nas… - My pochodzimy z Bielin, Wilkowa, Lisowa - tłumaczą parafianie ze św. Maksymiliana - w naszych wsiach nie rozbierało się choinki, dopóki ksiądz nie przyszedł po kolędzie. To i niełatwo przywyknąć...

Jak to jest w naszej diecezji

Diecezja kielecka ma w zdecydowanej większości charakter rolniczy, gdzie na dobre zakorzenił się obyczaj celebrowania kolędy. Nie ma mowy o krótkich odwiedzinach. Ksiądz musi wysłuchać tego, co ludzie mają mu do powiedzenia, czasem pokosztować ciast upieczonych na tę okazję, „omodlić” nowe domowe sprzęty, skorzystać z transportu organizowanego przez parafian. Pan Stanisław z Morawicy nie wyobraża sobie, żeby ksiądz chodził na piechotę albo jeździł własnym samochodem. - To jedyna okazja, żeby z księdzem bliżej pogadać, poznać go. No i nie wypada - kwituje krótko. - Co ksiądz, to ksiądz.
- Dla mnie kolęda jako ciągłe pogłębianie relacji z parafianami, ma duży sens - wyjaśnia ks. prob. Marian Gawinek. - W takiej parafii jak Stojewsko, ksiądz zna wszystkich i wszyscy znają księdza, więc tym bardziej jest o czym porozmawiać. Odwiedzanie rodzin i domów odbywa się na sposób tradycyjny, w ciągu godziny mniej więcej są to cztery „numery”. Księdza poprzedzają zawsze ministranci, którzy zaśpiewają gospodarzom kolędę. Pan domu czeka przed bramą, zaprasza do wysprzątanego wnętrza. Z księdzem starają się spotkać wszyscy domownicy. Ludzie chcą się wygadać; mówią, że coraz trudniej im o nadzieję, rolnictwo jest bez szans. Ale ostatnio obserwuję, że część młodych zaczyna osiedlać się w rodzinnej parafii, głównie za sprawą dobrze prosperującego zakładu drzewnego.
Jednak i na kieleckiej wsi w tradycję wkraczają realia. - Ja z kolędą chodzę od rana, więc uwijamy się dość szybko - wyjaśnia ks. Jerzy Siemiński, proboszcz z Mieronic k. Wodzisławia. - Dlaczego? To proste. Ludzie nie pracują prawie w 100%, więc można odwiedzać ich od rana. W parafii Mieronice, liczącej ok. 1300 osób, kolęda trwa ok. 15 dni. Chociaż ludzie są ubodzy, to absolutnie nie spotkałem się z mniejszą niż kiedyś serdecznością. Chcą księdza zatrzymać jak najdłużej, wygadać się. Panuje zupełnie wyjątkowa atmosfera - inna, nie naznaczona takim pośpiechem, jak np. wspominam z Kielc czy Pińczowa.
Kolęda, choć nieraz krytykowana za jej formę, jawi się jako szansa i propozycja. Otwarte drzwi domów, tradycja staropolskiej gościnności i wreszcie zaproszenie do rewizyty - bo taki sens ma przecież jakakolwiek wizyta - stwarzają wielkie możliwości. Warto z nich skorzystać.

Wydarzyło się podczas kolędy...

Państwu N. pomyliła się data wizyty księdza, więc na pukanie kapłana otworzył tylko pan domu. Ponieważ zapewniał, że żona za chwilę nadejdzie, a do wizyty są w zasadzie przygotowani - psychicznie i duchowo, ksiądz zgodził się zaczekać i nawet ofiarował swą pomoc w szybkim przygotowaniu ładnie wysprzątanego pokoju. Jakaż była konsternacja pani domu, która na to właśnie nadeszła i stwierdziła, że stół został nakryty... poszewką na kołdrę.

* * *

Gospodarze długo oczekujący swej kolejki włączyli telewizor i zapomnieli go wyłączyć, gdy ksiądz wreszcie nadszedł. Usadowili go w fotelu naprzeciw ekranu, gdzie właśnie trwały wybory Miss Nastolatek, zapewniając, że to będzie najlepsze dla księdza miejsce…

* * *

Zmęczony całodzienną kolędą ksiądz trafił wreszcie na koniec do swych dobrych znajomych i rozluźniony rozpoczął wspólną modlitwę: „A teraz pomódlmy się słowami, którymi Pan Jezus zwrócił się do swego Ojca: Zdrowaś Maryjo, łaskiś pełna...

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Adios Chitré!

2019-01-22 00:02

Agata Pieszko

"Za nami piękny czas w Los Pozos. Czas modlitwy, braterstwa i radości. Mimo że różni nas wiele-język, kultura, miejsce gdzie żyjemy, to w czasie Dni w Diecezji Chitré doświadczaliśmy tej wielkiej prawdy, że mimo tych wszystkich rzeczy, które nas różnią, w Chrystusie wszyscy jesteśmy jedną rodziną".-mówi ks. Mariusz Sobkowiak z Diecezjalnego Duszpasterstwa Młodzieży we Wrocławiu.

Archiwum DDM

Podczas Dni w Diecezjach pielgrzymi z Polski doświadczali bożej obecności nie tylko podczas wspólnej Eucharystii. Odnajdowali Pana Boga w gościnności gospodarzy z diecezji Chitré, barwnej kulturze Hiszpan, a nawet w pracach społecznych, dzięki którym uczyli się radości z codziennych spraw.

"Wszyscy pielgrzymi z różnych krajów, które gościnnie przyjęła diecezja, gromadzą się tu jak w wieczerniku. Tutaj czujemy się jednym Kościołem bo jesteśmy napełnieni jednym Duchem i łączy nas jeden chrzest. Nic tak nie łączy, jak wspólna Eucharystia i wspólna modlitwa, której tutaj na ŚDM nigdy nie brakuje!"-dodaje ks. Mariusz

Już jutro nasi rodacy rozpoczną oficjalne świętowanie Światowych Dni Młodzieży 2019 w Panamie! Otaczajmy ich szczególną modlitwą.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Koncert kolęd 2019 300x300 nowy termin

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem