Reklama

Sarmacka pobożność czyli dewocyjne fundacje pana Mikołaja

2017-12-06 13:42

Arkadiusz Bednarczyk
Edycja rzeszowska 50/2017, str. 4

Arkadiusz Bednarczyk
Ołtarzyk z podziemnej kaplicy Ligęzów pw. Świętego Krzyża u rzeszowskich Ojców Bernardynów

Wielu pielgrzymów nawiedzających rzeszowskie sanktuarium maryjne Ojców Bernardynów zatrzymuje się w korytarzyku pięknego ołtarzyka pod wezwaniem Krzyża Świętego, wystawionego tutaj 110 lat temu. O niezwykłej historii i ciekawych losach jego fundatora

Ołtarz jest dziełem najprawdopodobniej Jana Pfistera, wrocławskiego rzeźbiarza, pracującym m.in. przy nagrobku książąt Ostrogskich w katedrze w Tarnowie. Wykonał on również postacie klęczących możnowładców rodu Ligęzów na podobieństwo posągów cesarskich Habsburgów. Postacie Ligęzów w założeniu nie miały być same w sobie przedmiotem adoracji, lecz ukazane w pobożnej modlitwie sprawiały wrażenie, jakby przez wieki – oczekując na zbawienie – miały wysłuchiwać Mszy św. odprawianych w intencji spokoju ich dusz.

Reklama

Gdzie grzeszne moje ciało będzie leżało

Marmurowo-alabastrowy ołtarzyk powstał ok. 1629 r. Przeznaczony był do krypty grobowej Ligęzów pod wielkim ołtarzem. W akcji donacji kościoła Mikołaj Ligęza pisał, że życzy sobie wybudować „i trzecią kaplicę podziemną w chórze małym pod wielkim ołtarzem, «Sancte Crucis» dedykowaną, gdzie grzeszne moje ciało i małżonki mojej (co sobie waruję) w ścianie będzie leżało”. W 1900 r. ołtarzyk znajdował się jeszcze w krypcie, gdyż jego fotografię wykonał znany rzeszowski fotograf Edward Janusz. Ale już w 1906 r. ołtarz wyjęto z podziemi i umieszczono w korytarzu przykościelnym, gdzie od stu dziesięciu lat znajduje się do dzisiaj; niestety nie zachowała się część dekoracji tego ołtarza, jak np. postaci fundatorów z dzieckiem. Część środkową zajmuje wizerunek ukrzyżowanego, po bokach geniusze śmierci, u dołu zamieszczono inskrypcję informującą, że ołtarz fundator wystawił na wieczystą chwałę Boga. Ołtarz ten umieszczony jak wspomniano w krypcie – był ołtarzem uprzywilejowanym, przy którym – jak życzył sobie fundator Mikołaj Spytek – miano odprawiać Msze św. za spokój jego duszy w poniedziałki i śpiewać Litanie do Najświętszej Marii Panny, a w środy do Wszystkich Świętych. Prace restauracyjne przeprowadzono w 2003 roku przez Ewelinę i Marcina Gruszczyńskich. Badania historyka Tadeusza M. Trajdosa prowadzone w archiwum bernardyńskim, potwierdziły, że Mikołaj Spytek Ligęza przeznaczył coroczną subwencję dla rzeszowskiego klasztoru oraz przekazał obfite fundusze na zakup złotych kielichów i paten, srebrnych świeczników i krzyża ołtarzowego do tej kaplicy.

Podarunek dla króla

Ale to nie wszystko. Wszyscy biografowie Ligęzy (A.Przyboś, J. Pęckowski. W. Łoziński) podkreślają jego hojność w fundowaniu kościołów i przytułków dla ubogich swoich poddanych. W 1605 roku udał się na wesele królewskie. Znany rzeszowski złotnik Wawrzyniec wykonał dla Ligęzy podarunek ze złota dla króla Zygmunta III Wazy na jego ślub z Konstancją Habsburżanką. Nauczony wypadkami z czasów najazdu tatarskiego na Rzeszów, Ligęza kazał ufortyfikować Rzeszów. Fundował kościoły bernardynów w Rzeszowie, reformatów w Bieczu, parafialny w Świlczy, przepiękne nagrobki dla swoich bliskich w farze rzeszowskiej (gdzie pracowali uczniowie słynnego Santi Gucciego) czy w kościele farnym w Bieczu (dla ojca). Odbudował również szpital dla ubogich w miejscu, gdzie dzisiaj stoi kościółek Trójcy świętej. Fundował szpitale dla ubogich w Krasnem, Malawie, Przybyszówce, Staromieściu, Świlczy i Zabierzowie. Ustanowił fundacje dla biednych studentów oraz „posagi dla ubogich panien.” Miał żyć wedle legendy...100 lat. Ale tak naprawdę kasztelan w rzeczywistości żył 75 lat. Na końcu w swoim testamencie napisał: że nie chce”, by go po śmierci „rzezali i patroszyli” ale w habicie bernardyńskim, w trumnie prostej, sosnowej, pod progiem kościelnego babińca u rzeszowskich bernardynów pochowali, aby każdy mógł ją deptać nogami”. Pogrzeb Ligęzy miało uświetnić grono mnichów z Jarosławia, Biecza i Przemyśla, a żebrakom kazał wypłacić po 1 złotym jałmużny...

Tagi:
zabytki

Wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za zabytki

2018-10-19 11:50

Magda Nowak

O tym, że zabytki są źródłem wiedzy historycznej i stanowią fundament budowania tożsamości, nikogo nie trzeba chyba przekonywać. Ale sprawa ochrony tychże zabytków nie jest już taka oczywista. Z badań przeprowadzonych przez dr. Ryszarda Krawczyka z Uniwersytetu Jagiellońskiego wynika bowiem, że podstawowym problemem uniemożliwiającym objęcie zabytków należytą opieką i niedopuszczenie do ich niszczenia, nie są ani pieniądze, ani technika, ale kwestie mentalne, czyli brak świadomości, wiedzy i wrażliwości społecznej. Ważna jest zatem szeroko pojęta edukacja, zarówno dzieci, młodzieży, jak i osób starszych, mająca na celu przekonanie Polaków, że zabytki to nasze wspólne dobro, za ocalenie którego odpowiedzialny jest każdy z nas.

Magda Nowak/Niedziela
Sympozjum nt. ochrony zabytków na Uniwersytecie Humanistyczno-Przyrodniczym w Częstochowie

O tym mówili naukowcy i pasjonaci zgromadzeni na interdyscyplinarnym sympozjum naukowym nt. „Ochrona zabytków nieruchomych w Polsce”. Zostało ono zorganizowane w czwartek 18 października przez Instytut Historii Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie oraz Częstochowskie Zakłady Przemysłu Zapałczanego w budynku UJD przy al. Armii Krajowej 36A.

Dr Ryszard Krawczyk w wykładzie zatytułowanym: „Czy Polakom potrzebne są zabytki? Czyli kilka uwag o niszczeniu zabytków nieruchomych w Polsce”, przedstawił słuchaczom wyniki swoich badań zawarte w publikacji pt. „Niszczenie zabytków nieruchomych w Polsce. Problematyka prawna, kryminologiczna i kryminalistyczna”. Wskazał, że jako społeczeństwo nie mamy wiedzy o zabytkach i traktujemy je jako indywidualnie kategorie, które darzymy sympatią lub nie. Na przykład malarze wykazują troskę o obrazy, rzeźbiarze o rzeźby, a architekci o zabytkowe budowle. Nadzieję budzi jednak fakt, że choć nie interesujemy się zabytkami, to chcemy się nimi interesować. Dlatego dr Ryszard Krawczyk przekonuje, że aby zwiększyć świadomość i zaangażowanie ludzi, warto mówić o ochronie zabytków, organizować różne konferencje i szkolenia.

Dr hab. Piotr Boroń z Uniwersytetu Śląskiego, podczas swojego wystąpienia zwrócił natomiast uwagę, jak ważne jest wpisywanie obiektów o wartości historycznej do rejestru zabytków. Wskazał, że doskonałym źródłem wiedzy o nich są dawne mapy, które powinny być podstawą rejestracji zabytków nieruchomych.

O możliwości wsparcia procesu rewitalizacji Muzeum Produkcji Zapałek w Częstochowie słów kilka powiedział dr hab. Jerzy Piwowarski z UJD. Przybliżył pomysł stworzenia w przestrzeni muzeum – Narodowego Centrum Fotografii, które pełniłoby m.in. działalność badawczą oraz informacyjno-popularyzatorską. Projekt w listopadzie 2017 r. został złożony do ministerstwa.

– Cieszę się tymi postępami prac, jeśli chodzi o zapałczarnię. Doceniamy potencjał tego obiektu, jego wartość historyczną, i dla regionu, i dla całego kraju – podkreślił Przemysław Smyczek, dyrektor Wydziału Kultury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego. Zapewnił, że jeżeli ministerstwo da zielone światło, będzie podjęta aktywna współpraca nad realizacją projektu.

Eugeniusz Kałamarz, prezes Zarządu Częstochowskich Zakładów Przemysłu Zapałczanego w Częstochowie podziękował za zaangażowanie i wyraził nadzieję „na wielkie wsparcie” ze strony władz wojewódzkich.

Podczas sympozjum dr hab. Anna Odrzywolska-Kidawa z UJD, współorganizatorka spotkania wygłosiła ciekawy wykład nt. „Urban exploration” – nowa forma zwiedzania, ochrona czy dewastacja zabytków nieruchomych?”.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Z Bogurodzicą ku wolności

2018-10-22 18:04

Marian Florek

Ks. Daniel Marcinkiewicz

„Jasnogórska Matka i Naród. Z Bogurodzicą ku polskiej wolności myśli i czynu” pod tym hasłem-tematem rozpoczęła się w dniu 22 października 2018 r. ogólnopolska konferencja na Jasnej Górze w ramach obchodów 100. rocznicy odzyskania niepodległości.

Organizatorem Konferencji są: Komisja Maryjna i Zespół ds. Sanktuariów Konferencji Episkopatu Polski, Polskie Towarzystwo Mariologiczne oraz Ojcowie Paulini z Jasnej Góry.

Zobacz także: Komisja Maryjna ma głos

Na zakończenie obrad Komisji Maryjnej a przed inauguracją konferencji została odprawiona Msza św., której przewodniczył i homilię wygłosił abp Wacław Depo, metropolita częstochowski a zarazem przewodniczący Komisji Maryjnej KEP. Potem nastąpiło spotkanie kustoszy sanktuariów, na którym bp Adam Wodarczyk, członek zespołu ds. Nowej Ewangelizacji przy Komisji Duszpasterskiej KEP mówił o sanktuariach jako miejscach współczesnej ewangelizacji.

Zobacz także: Z Bogurodzicą ku wolności

O. Mariusz Tabulski, definitor generalny Zakonu Paulinów, konsultor Komisji Maryjnej podkreślił w rozmowie z „Niedzielą TV” ważność obecności Maryi w życiu osobistym i społecznym katolika. Rozmówcami studia telewizyjnego byli też bp Henryk Ciereszko przewodniczący Zespołu ds. Sanktuariów KEP oraz abp Wacław Depo, metropolita częstochowski.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jestem od poczęcia

Konkurs recytatorski „Zło dobrem zwyciężaj”

2018-10-23 09:51

20 października 2018 r. w Miejskim Domu Kultury w Radomsku obył się już po raz dwudziesty czwarty Ogólnopolski Konkurs Recytatorski im. ks. Jerzego Popiełuszki pod hasłem „Zło dobrem zwyciężaj”.

Archiwum

Jego celem jest integrowanie młodzieży wokół chrześcijańskich wartości, przybliżanie im tematyki sakralnej i patriotycznej w literaturze oraz rozpowszechnianie ideałów życia ks. Jerzego. Konkurs jest imprezą otwartą dla wykonawców, którzy ukończyli 15 lat. Cieszy się od lat niezmiennym zainteresowaniem zarówno recytatorów jak i instruktorów i nauczycieli. W tegorocznej edycji wzięło udział 36 recytatorów. Komisja w składzie : Barbara Chutkiewicz – przewodnicząca, Andrzej Kucharski i Justyna Szalińska, przyznała nagrody w następujących kategoriach:

w Turnieju „Teatr Jednego Aktora” (3 wykonawców)

I miejsce – Agacie Dziegieć z I Liceum Ogólnokształcącego w Radomsku,

przygotowanej przez Panią Aleksandrę Kędrę,

II miejsce – Hannie Andrysiak z I Liceum Ogólnokształcącego w Radomsku,

przygotowanej przez Panią Katarzynę Łągiewkę,

III miejsce – Karolinie Czekajewskiej z Młodzieżowej Grupy Teatralnej „Rekwizytornia

Teatr” z Miejskiego Domu Kultury Radomsku, przygotowanej przez Panią Anitę

Pawlak Zygmę.

w Turnieju Poezji Śpiewanej (4 wykonawców)

I miejsce – Klaudii Sobczyk z Publicznej Szkoły Podstawowej nr 4 w Radomsku,

przygotowanej przez Panie Barbarę Orsicz i Marzenę Musiał,

II miejsce – Jakubowi Rusajczykowi z Młodzieżowej Grupy Teatralnej „Rekwizytornia

Teatr z Miejskiego Domu Kultury w Radomsku, przygotowanego przez

Panią Anitę Pawlak Zygmę,

Wyróżnienie w tej kategorii otrzymała Anna Stefaniak z I Liceum Ogólnokształcącego w Radomsku, przygotowana przez Panią Martę Kurek.

w Turnieju „Wywiedzione ze słowa” (3 wykonawców)

I miejsca – Komisja nie przyznała

II miejsce – Julii Barańskiej z II Liceum Ogólnokształcącego w Radomsku,

przygotowanej przez Panią Marzannę Lempart ,

III miejsce –Annie Stolarczyk z II Liceum Ogólnokształcącego w Radomsku,

przygotowanej przez Panią Marzannę Lempart,

Wyróżnienie otrzymał Jakub Rusajczyk z Młodzieżowej Grupy Teatralnej „Rekwizytornia Teatr” z Miejskiego Domu Kultury w Radomsku , przygotowany przez Panią Anitę Pawlak Zygmę.

w Turnieju Recytatorskim ( 26 recytatorów)

I miejsce – Grażynie Śliwakowskiej ze Sceny Poezji z Miejskiego Domu Kultury w

Radomsku, przygotowanej przez Panią Małgorzatę Wesołowską,

II miejsce ex aequo– Aleksandrze Drzewowskiej z Publicznej Szkoły Podstawowej nr 7

w Radomsku , przygotowanej przez Panią Katarzynę Braszczyńską

i Alicji Soczyńskiej ze Sceny Poezji z Miejskiego Domu Kultury w Radomsku,

przygotowanej przez Panią Małgorzatę Wesołowską,

III miejsce ex aequo – Mikołajowi Malickiemu Sceny Poezji z Miejskiego Domu Kultury

w Radomsku, przygotowanemu przez Panią Małgorzatę Wesołowską

i Karolowi Mazurkowi ze Sceny Poezji z Miejskiego Domu Kultury

w Radomsku, przygotowanemu przez Panią Małgorzatę Wesołowską.

Wyróżnienia otrzymali:

- Dorota Chłapek z Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach

- Justyna Wiktorowicz z Miejskiego Domu Kultury w Opocznie

- Magdalena Morawska z Miejskiego Domu Kultury w Opocznie

-Zuzanna Pacan z Miejskiego Domu Kultury w Opocznie

Ponadto Komisja przyznała nagrodę za wierność Konkursowi Pani Elżbiecie Żabińskiej i Panu Markowi Żabińskiemu.

Nagrody dla laureatów 24. Ogólnopolskiego Konkursu Recytatorskiego im. ks. Jerzego Popiełuszki „Zło dobrem zwyciężaj” ufundowali:

- Miasto Radomsko

-Katolickie Stowarzyszenie Civitas Christiana

- PPUH „KONSTALEX” sp. z o.o.

- Zarząd Regionu Ziemia Łódzkiej NSZZ „Solidarność” w Łodzi

- Międzyszkolna Komisji Oświaty NSZZ „Solidarność” Powiatu Radomszczańskiego

- Pan Lech Ciszewski

- ks.Proboszcz Antoni Arkit

- Miejski Dom Kultury w Radomsku

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem