Reklama

Nowy Testament

Otwarcie wieka polskiej trumny

2017-11-08 11:45

Bogdan Kędziora
Niedziela Ogólnopolska 46/2017, str. 16-17

Wikipedia.org
Komenda Naczelna POW 1917

Wydarzenia te stały się glebą, na której wokół ofiar „biernego męczeństwa” rodziła się potężna siła, nowa legenda...

Za rok będziemy obchodzić 100. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości po 123 latach zaborów. Niepodległość, wbrew potocznym stereotypom, nie przyszła nagle 11 listopada 1918 r. Prowadziła do niej długa droga, na której pojawiały się znaki zapowiadające jej zwycięstwo. Dotyczy to zwłaszcza lat I wojny światowej, która ziściła marzenie naszego wieszcza Adama Mickiewicza, modlącego się o „wojnę powszechną”, która, jak słusznie rozumiał, miała otworzyć wieko polskiej trumny zabite w 1795 r. Na tej drodze istotne znaczenie miały wydarzenia sprzed 100 lat, czyli z 1917 r.

Na arenie międzynarodowej

W 1917 r. wojna wkraczała w decydującą fazę. Po ciężkich bojach na froncie zachodnim wyczerpywały się zasoby ludzkie i materialne Niemiec, co przyspieszało wewnętrzny kryzys tego państwa w 1918 r. Rozpoczął się także głęboki kryzys państwa carów. Rewolucja lutowa obali najpierw rządy cara Mikołaja II, a przygotowany i wspierany czynnie przez Niemcy bolszewicki zamach, przeprowadzony pod koniec roku, doprowadzi do poważnego przesilenia politycznego, które osłabi Rosję i wepchnie ją w odmęt wewnętrznego chaosu na kolejne kilka lat. Bolszewicy walczący o władzę doprowadzą wkrótce do porozumienia z Niemcami, co wyeliminuje Rosję spośród sojuszników państw zachodnich i ograniczy jej możliwości wpływania na sprawę polską. Ujawniać się zaczną także tendencje odśrodkowe w Austro-Węgrzech, jeszcze ukryte, ale wraz ze zbliżającą się klęską wojenną zaowocują upadkiem morale wielonarodowej armii i umacnianiem aspiracji niepodległościowych wśród Czechów i Polaków. Przewagę bloku państw ententy zapewni dodatkowo przystąpienie do wojny USA, których żołnierze dotrą na Stary Kontynent w 1918 r. Ponieważ jeszcze wcześniej, przed przystąpieniem USA do wojny, w orędziu prezydenta Thomasa Woodrowa Wilsona do Senatu ze stycznia 1917 r. ujawnił się pozytywny stosunek USA do problemu niepodległości Polski, można było mieć nadzieję, że fakt ten będzie miał wpływ na przyszłe stanowisko państw ententy w tej kwestii. Tym bardziej że od aktu 5 listopada z 1916 r. (dwóch cesarzy) i po wydarzeniach w Rosji w 1917 r. trwała już swoista licytacja deklaracji w sprawie polskiej, która wprowadzała do polityki międzynarodowej problem niepodległości państwa w sposób otwarty; postrzegano go już nie jak dotychczas, jako wyłącznie wewnętrzne kwestie państw zaborczych. Na razie jednak głównym rozgrywającym w sprawie polskiej były jeszcze Niemcy, których wojska wraz z austriackimi zajmowały większość ziem polskich i które przystąpiły do realizacji koncepcji budowy zalążków polskiej państwowości, uzależnionej od państw centralnych. W elitach niemieckich dojrzewał bowiem już wówczas, niebezpieczny dla naszej przyszłości, projekt Mitelleuropy, czyli budowy w Europie Środkowo-Wschodniej własnej strefy wpływów przez trwałe podporządkowanie sobie mniejszych państw narodowych powstałych pod ich kontrolą i całkowicie od nich zależnych.

Reklama

Nowe perspektywy polityczne

Mimo skomplikowanej sytuacji i istniejących podziałów politycznych wśród polskich elit w 1917 r. pojawiły się nowe perspektywy i możliwości wpływania na sytuację. Niemcy, przystępując do realizacji swojego projektu w sprawie polskiej, doprowadziły w 1917 r. do likwidacji legionów i próby zastąpienia ich formacją dowodzoną przez niemieckiego generała-gubernatora Hansa von Beselera – Polnishe Wehrmacht, co sprowokowało zdecydowaną reakcję Józefa Piłsudskiego. Po akcie 5 listopada komendant zaangażował się czynnie w realizację koncepcji utworzenia u boku państw centralnych polskiej armii, powstającej pod auspicjami Tymczasowej Rady Stanu – namiastki przedstawicielstwa społeczeństwa polskiego, pełniącej funkcje opiniodawcze wobec władz okupacyjnych (czy okupacyjnych?). W kontekście nowych niemieckich planów, których częścią było przekazanie legionów Polnische Wehrmacht, Piłsudski sprowokował latem 1917 r. tzw. kryzys przysięgowy, polegający na odmowie złożenia przysięgi na wierność cesarzom przez żołnierzy pochodzących z terenów Królestwa Polskiego (głównie z I i III Brygady). W tej sytuacji niemieckie władze zdecydowały o internowaniu ok. 3 tys. żołnierzy w obozach w Beniaminowie i Szczypiornie, a pozostałych, zwłaszcza z Galicji, wcielono do armii austro-węgierskiej. Wielu z nich nie kryło rozczarowania postawą nie tylko władz niemieckich, ale i samego Piłsudskiego, widząc w likwidacji legionów pogrzebanie swoich nadziei, a w politykach współpracujących dotąd z państwami centralnymi – „bankrutów politycznych”, „marnotrawców i utracjuszy skarbu idei i czynu”, którzy „zmarnowali żywe źródło mocy”. Tymczasem wydarzenia te stały się glebą, na której wokół ofiar „biernego męczeństwa” rodziła się potężna siła, nowa legenda. Piłsudski został internowany przez Niemców w nocy z 21 na 22 lipca 1917 r. Osadzono go w twierdzy w Magdeburgu i choć podlegał nadzorowi, zapewniono mu dobre warunki internowania. Miał do dyspozycji trzy pokoje, ogródek, dostarczano mu codziennie prasę i posiłki z pobliskiej restauracji, wypłacano nadal pobory wojskowe, a wkrótce miał także towarzystwo swojego bliskiego współpracownika Kazimierza Sosnkowskiego. Ponadroczny pobyt w Magdeburgu przyniósł mu „nieprawdopodobny kapitał polityczny”. Stał się głównym tworzywem rodzącej się legendy Komendanta, którego wizerunek zyskał w oczach wielu Polaków nowy, bardzo ważny element – dawał mu atrybut męczennika za sprawę narodową, a dodatkowo usuwał zarzut współpracy z Niemcami, a nawet „germanofilstwa”, ponieważ Piłsudski zyskał w ten sposób dogodny pretekst do zerwania z polityką, która w nowej sytuacji nie miała perspektyw. Umiejętna propaganda jego środowiska politycznego kreowała go na wodza narodu, który stawał się symbolem walki z okupantem. Nigdy wcześniej nie był tak popularny. Umocniło to jego autorytet w społeczeństwie na tyle, że wkrótce otworzyło mu drogę do władzy. Z tej perspektywy – Niemcy przyczynili się nieopatrznie do tego, że Piłsudski stał się jedną z najważniejszych postaci w kraju, która w decydującym momencie, czyli jesienią 1918 r., zdołała skonsolidować wokół siebie siły zdolne do wzięcia na siebie odpowiedzialności za budowę pierwszych fundamentów niepodległej Polski. Magdeburg zatem nie zamknął, ale otworzył nową kartę walki Piłsudskiego o niepodległość. Tym bardziej że jednocześnie rosło znaczenie Polskiej Organizacji Wojskowej – tajnej armii Piłsudskiego, kierowanej teraz przez Edwarda Rydza-Śmigłego.

Niepodległość celem

Kolejne zwiastuny nadziei przynosi działalność dyplomatyczna Romana Dmowskiego na Zachodzie. Już pod koniec 1915 r. przywódca Narodowej Demokracji przenosi się na Zachód, a w 1916 r., czyli przed nadchodzącym przesileniem w Rosji, ostatecznie rozstaje się z koncepcją postrzegania jej jako czynnika rozstrzygającego w przyszłości o sprawie polskiej. Teraz, w okresie pogłębiającego się kryzysu w państwie carów, rozpoczyna się nowy etap jego aktywności na rzecz związania sprawy polskiej z państwami ententy, które będą, zdaniem Dmowskiego, rozstrzygać o losach kontynentu po przegranej państw centralnych. Dlatego ogłasza oficjalnie niepodległość Polski jako strategiczny cel własnego środowiska politycznego (Narodowej Demokracji) i narodu polskiego, który, jak sugeruje, powinien znaleźć się w programie politycznym państw ententy. W marcu 1917 r. pisze memoriał adresowany do brytyjskiego sekretarza stanu Arthura Balfoura, w którym pojawia się motyw bliski brytyjskim politykom – o równowadze europejskiej, którą może przywrócić po wojnie restaurowane państwo polskie, pod warunkiem odpowiednio dużego terytorium. Kilka miesięcy później pisze też pracę „Zagadnienia środkowo- i wschodnioeuropejskie”, która demaskuje niemieckie plany w Europie Środkowej i Wschodniej, groźne dla całej Europy i Polski, oraz rysuje przyszłą, nową mapę tej części Europy, która zneutralizuje plany niemieckiej ekspansji. Przewidując klęskę Niemiec i rozpad Austro-Węgier, Dmowski projektuje powstanie na ich gruzach państw narodowych. Latem tego samego roku powołuje do życia Komitet Narodowy Polski, z siedzibą w Paryżu – centrum politycznym ententy – którego prezesem zostaje on sam. Komitet ma za zadanie stworzenie politycznej reprezentacji Polaków deklarujących polityczną współpracę z państwami zachodnimi. W skład komitetu wejdzie także wielki polski artysta, znany ambasador kraju, którego nie było jeszcze na mapach – Ignacy Jan Paderewski. Wkrótce komitet zostanie uznany za oficjalną reprezentację Polaków w gronie państw ententy, co przesądzi o uznaniu nieistniejącej jeszcze Polski za sprzymierzeńca państw ententy. Otworzy to niebawem drogę do tworzenia polskiej armii u boku państw zachodnich, we Francji (tzw. Błękitna Armia), oraz umożliwi udział polskiej delegacji na konferencji pokojowej w Wersalu, na której Roman Dmowski będzie mógł przedstawić nasze aspiracje terytorialne oraz uzyskać formalne uznanie niepodległości Polski przez państwa zwycięskiej ententy.

Tagi:
historia Niepodległość

W stulecie Niepodległej – nowe wyzwania

2018-01-17 10:04

Jan Żaryn
Niedziela Ogólnopolska 3/2018, str. 35

gashgeron/pl.fotolia.com

Rozpoczął się nowy rok, niezwykły. Rok 2018. Będzie on niezwykły nie tylko ze względu na wzmożony dotyk wielkiej historii, w 100. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Walczyły o nią i pracowały, by stała się silną i zasobną, kolejne pokolenia. Dopiero jednak pokolenie niepokornych, z Romanem Dmowskim, Józefem Piłsudskim i Ignacym Janem Paderewskim na czele, miało tę satysfakcję, a jego wysiłek zakończył się sukcesem. Wpatrując się w tę drogę prowadzącą do wspomnianego sukcesu, warto przypomnieć wydarzenia z początku 1918 r. Ponad 100 lat temu, w grudniu 1917 r., bolszewicy zgodzili się na rozpoczęcie rokowań pokojowych z Niemcami, co miało pomóc naszym zachodnim sąsiadom w rozgromieniu Francji oraz Anglii, a doprowadzić do wycofania się z wojny Stanów Zjednoczonych.Co gorsze, według francuskiego wywiadu, bolszewicy już wtedy godzili się na to, by Niemcy utrzymali pełną kontrolę na terytorium „odrodzonej” przez nich Polski. Miała ona bowiem sięgać na zachodzie jedynie granic Kongresówki, ale bez bogatego Zagłębia Dąbrowskiego, na wschodzie zaś obejmować jedynie część Lubelszczyzny, bez ziemi chełmskiej, która miała przypaść Ukrainie. Co więcej, na terenie Galicji Wschodniej to Niemcy mieli mieć kontrolę nad złożami ropy naftowej, a nie marionetkowy rząd warszawski. Podobnie na północy, Suwalszczyzna miała przypaść Litwie, a Polska nie mogła oprzeć się o Bałtyk. Te wstępne ustalenia, choć wówczas jeszcze objęte tajemnicą, wzmogły polską dyplomację reprezentowaną przez Komitet Narodowy Polski w Paryżu. Efektem aktywności Romana Dmowskiego i jego ówczesnych przyjaciół były szybkie reakcje wpływowych zachodnich polityków. I tak już w grudniu 1917 r. włoski premier Vittorio Orlando opowiedział się za wolną i niepodległą Polską, a w styczniu 1918 r. minister spraw zagranicznych Francji Stephen Pichon potwierdził jego słowa. Podobnie premier Wielkiej Brytanii David Lloyd George, choć mniej chętnie niż jego minister spraw zagranicznych Arthur J. Balfour, potępił niemieckie knowania. Ten ostatni, już po oficjalnym zapoznaniu się z treścią pokoju zawartego w lutym 1918 r. między Niemcami a Ukrainą, wskazał w nocie do KNP, że brytyjski rząd nigdy nie uzna tego dokumentu. Najważniejsza była jednak reakcja Stanów Zjednoczonych, które przystąpiły do wojny w 1917 r. i – wszystko na to wskazywało – miały być głównym architektem powojennego pokoju.

8 stycznia 1918 r. prezydent Thomas Woodrow Wilson przedstawił Kongresowi USA i całej opinii publicznej swój 14-punktowy program pokoju światowego. W 13. punkcie zawarł słynne zdanie o celu wojny, którym jest odbudowanie niepodległego państwa polskiego z wolnym dostępem do morza. I choć trzeba będzie jeszcze przez kilka lat tłumaczyć mocarstwom i sąsiadom, głównie przy pomocy bagnetów, jak Polacy zrozumieli to zdanie, to jednak faktem pozostaje, że od tej pory należało zrobić wszystko, by to nie Niemcy wygrały wojnę. Zrozumiał to m.in. gen. Józef Haller, który zbuntował wojska polskie – pozostałą część legionistów – służące u boku austriackiego sojusznika Niemiec, i przeszedł na drugą stronę frontu. Dzięki misji francuskiej w Rosji dotarł ostatecznie do KNP w Paryżu, by stanąć na czele Błękitnej Armii, sojuszniczki armii naszych sojuszników. Ta historia jest dla nas, oczywiście, po coś.

W 100-lecie odzyskania naszej niepodległości miejmy w sobie słuszną pokorę, pozwalającą na wdzięczność. Trzeba dziękować zachodnim przywódcom, że w ciągu lat wojny dorośli do przeświadczenia, iż nie będzie wolnej Europy bez wolnej i niepodległej Polski. Miejmy także odwagę iść śladem Dmowskiego, Paderewskiego, a w kraju Piłsudskiego i wielu innych, którzy w chwili triumfu zachodnich mocarstw nie tylko nieśli z wdzięcznością ich flagi, ale także sami ustalali, jak definiować te piękne słowa: niepodległość Polski. Miejmy odwagę w styczniu 2018 r., bo jest nam ona potrzebna także teraz, po to, by to właśnie polska definicja niepodległości stała się jedyną obowiązującą.

Jan Żaryn, redaktor naczelny „wSieci Historii”, historyk, wykładowca INH UKSW, publicysta i działacz społeczny, m.in. prezes SPJN, członek Komitetu dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów, senator RP

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Moje pismo Tęcza - 11/12 2017

Jasna Góra: szczególne miejsce modlitwy w intencji powołań

2018-04-22 20:18

mir/r / Jasna Góra (KAI)

Jasna Góra jest szczególnym miejscem niemal dla wszystkich wybranych na wyłączną służbę Bogu. To tu kształtuje się niejedno powołanie. Jak je rozpoznać, uczą się w jasnogórskiej „Szkole Maryi” zwłaszcza maturzyści. Dziś, w Niedzielę Dobrego Pasterza rozpoczął się 55. Tydzień Modlitw o Powołania.

Bożena Sztajner/Niedziela

O odnowę zapału w ewangelizacji i o nowych powołanych do głoszenia Chrystusa modlił się dziś na Jasnej Górze abp José Octavio Ruiz Arenas. "Podziwiam Polaków za ich odwagę mówienia o Prawdzie w czasach komunizmu" – powiedział Sekretarz Papieskiej Rady ds. Krzewienia Nowej Ewangelizacji. Abp Arenas mówił o potrzebie kontynuowania i odnowienia wiary Polaków. "W kolejnych latach, po przełomie, wchodzi obojętność religijna, traci się tę odwagę, traci się tę zdolność Kościoła, który prawie że w tych latach komunizmu żył męczeństwem i męczennikami" - wskazywał abp Ruiz Arenas.

Pod hasłem: „Wpadnij na dziesiątkę różańca” na Jasnej Górze w wakacje proponowana jest modlitwa w intencji nowych powołań. Na placu przed główną bramą wejściową ustawiony jest specjalny namiot, w którym dyżury pełnią przedstawicielki różnych zgromadzeń i zakonów.

Siostry posługujące w tzw. namiocie powołaniowym zachęcają pielgrzymów do modlitwy dziesiątkiem różańca w intencji powołań. Tu uzyskać można wiele informacji np. dotyczących potrzeby wielkiego wołania o „nowe sługi Pana”, form modlitwy o powołania i za powołanych, charyzmatu różnych zgromadzeń i zakonów. Są także wiadomości praktyczne np. gdzie się zgłosić, by wstąpić do klasztoru.

Już od ponad pół wieku na Jasną Górę pielgrzymują rodziny osób powołanych i ci, którzy wspierają powołania do kapłaństwa i życia konsekrowanego. Jak mówią uczestnicy jasnogórskich spotkań, przybywają oni do tronu Królowej Polski, by podziękować za zaszczyt, jaki ich spotkał, że w ich rodzinie Bóg wybrał i powołał do swojej służby bliską im osobę. Od wielu lat te spotkania odbywają się w maju.

Modlitwa o nowe powołania to także intencja licznych czuwań i pielgrzymek różnych zakonów, zgromadzeń zakonnych, grup parafialnych i diecezjalnych.

Jasna Góra to także tradycyjnie miejsce, gdzie za dar powołania do życia kapłańskiego dziękują neoprezbiterzy ze wszystkich polskich diecezji i wielu zgromadzeń zakonnych. Wielu alumnów przyjeżdża zawierzać się jeszcze przed święceniami, niektórzy w specjalnej pieszej pielgrzymce jak klerycy III roku Wyższego Seminarium Duchownego we Wrocławiu. Wspólne pielgrzymowanie jest dla nich jedną z form przygotowań do uroczystości obłóczyn, czyli przyjęcia sutanny. We wrocławskim seminarium to już tradycja – pielgrzymka w ubiegłym roku odbyła się po raz 45-ty.

W Kaplicy Matki Bożej każdego dnia zanoszona jest modlitwa za Zakon Paulinów, zwłaszcza o nowe powołania. To msza św. w języku łacińskim o godz. 8.00.

W Sanktuarium działa Jasnogórski Ośrodek Powołań. Znajduje się przed wejściem do kaplicy św. Józefa na Halach i służy przede wszystkim młodym ludziom w rozeznawaniu życiowego powołania. Jest także miejscem przypominającym o konieczności modlitwy za kapłanów, zakonników i siostry zakonne. Powstał z inicjatywy Komisji Episkopatu ds. Misji. Początek jego istnienia to rok 1972. Pierwszymi opiekunami byli: s. Elżbieta Okulicz, urszulanka, ks. Bernard Weideman, salezjanin, a z ramienia Jasnej Góry o. Hadrian Lizińczyk, paulin. Obecnie kierują nim kolejni duszpasterze powołań Zakonu Paulinów, teraz tę funkcje pełni o. Andrzej Grad.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Uczestnicy Rejsu Niepodległości rozpoczęli szkolenia

2018-04-23 19:22

mm / Warszawa (KAI)

Pierwsza grupa 80 uczestników Rejsu Niepodległości zakończyła tygodniowe szkolenie, a 23 kwietnia trening rozpoczęła kolejna. Już 20 maja na pokładzie Daru Młodzieży wyruszą oni w rejs dookoła świata, którego kulminacyjnym punktem będą Światowe Dni Młodzieży w Panamie, zaplanowane na styczeń 2019 r.

Akademia Morska

Uczestnicy wyprawy to laureaci konkursu Rejs Niepodległości organizowanego przez Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej. W jego ramach młodzi ludzie przygotowywali kampanie w mediach społecznościowych, promujące ich „małe ojczyzny”. Do finału zakwalifikowało się 400 osób i wszyscy będą mieli szansę przemierzyć jeden z etapów rejsu na Darze Młodzieży.

Ważnym celem rejsu jest edukacja historyczna, kształtowanie hartu ducha i postaw patriotycznych u młodych ludzi, a także promocja Polski na arenie międzynarodowej. Po drodze statek będzie cumował m.in. w Kopenhadze, Bordeaux, Lizbonie, Dakarze, Kapsztadzie, Szanghaju, Singapurze, Osace, San Francisco i Londynie.

Podczas postoju w poszczególnych portach będą organizowane koncerty, spotkania i konferencje promujące Polskę i polską kulturę. Na Darze Młodzieży będą się też spotykać dyplomaci i biznesmeni. Statek powróci do portu w Gdyni 28 marca 2019 r.

Organizatorami Rejsu jest Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, Akademia Morska w Gdyni oraz Pallotyńska Fundacja Misyjna Salvatti.pl.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jestem od poczęcia

Reklama

Najczęściej czytane

Wiele stron internetowych, wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Służą one m.in. do tego, by zagłosować w sondzie. Nowe przepisy zobowiązują nas do poinformowania o tym. Dalsze korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będzie oznaczało, że zgadzasz się na ich wykorzystywanie.
Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj o Polityce plików cookies.

Rozumiem