Reklama

Kongres 60 milionów

Średniowieczne autentyki i falsyfikaty, pamiętniki i kapłańskie wspomnienia

2017-10-11 13:54

Agnieszka Dziarmaga
Edycja kielecka 42/2017, str. 1

TD
Dokumenty średniowieczne i pamiętniki kapłańskie były tematem panelu w Archiwum Diecezjalnym

Na niezwykłą wycieczkę – w świat średniowiecznych dokumentów kościelnych, ale i współczesnej dokumentacji wspomnieniowo-pamiętnikarskiej księży diecezji kieleckiej, zaprosiło Archiwum Diecezjalne w ramach panelu pt.: „Archiwum Diecezjalne w Kielcach jako miejsce spotkań przeszłości z teraźniejszością. Ludzie i dokumenty”

Była to część większej całości – VII Powszechnego Zjazdu Archiwistów Polskich, który obradował w Kielcach od 20 do 22 września 2017 r.

Spotkanie w Muzeum Diecezjalnym wprowadziło słuchaczy w kuluary pracy historyka badającego średniowieczne dokumenty pergaminowe oraz w świat memuarystyki – pamiętników, wspomnień, życiorysów, relacji świadków.

Archiwum Diecezjalne przez wiele lat swojej działalności zgromadziło niezwykle bogaty i cenny zasób archiwaliów, pośród których na szczególną uwagę zasługują te wywodzące się jeszcze z czasów średniowiecza. Są to cenne i znakomicie zachowane dokumenty pergaminowe, z których najstarszy, datowany na 1251 r., wydany został przez Innocentego IV (nadanie 40 dni odpustu kościołowi w Miechowie z okazji święta dedykacji kościoła).

Reklama

Dr Sylwia Konarska-Winnicka z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach omówiła stan badań nad średniowiecznymi zabytkami piśmiennictwa oraz nad kościelnymi falsyfikatami, które, jak stwierdziła – pomimo „bałamutnych treści”, dla archiwistyki stanowią cenny przedmiot badań.

Omówiła tzw. dyplomy pergaminowe – cenne zabytki będące w zasobach Archiwum Diecezjalnego, np. dokument biskupa krakowskiego Jana Grota z 1331 r., wyznaczający dziesięcinę dla kościoła w Chomentowie czy przywilej dla sołectwa w Krajnie z 1375 r. wydany w kancelarii bp. Floriana Mokrskiego. Z 1489 r. pochodzi dyplom dla kościoła szpitalnego w Żarnowcu, wydany przez bp. Fryderyka Jagiellończyka.

Liczne natomiast falsyfikaty, przeważnie dotyczące datacji erekcji kościołów, były omówione na przykładzie działalności fałszerza z XVIII wieku – Stanisława Morawskiego. Była mowa np. o sfałszowanym dokumencie erekcji kościoła w Pełczyskach (Pełczyska ostatecznie sięgają datacją jeszcze dalej niż w sfałszowanym dokumencie), Biechowie czy w Prandocinie. Historyk wyjaśniała typowe znaki rozpoznawcze stosowane przez słynnego fałszerza (niewyraźne celowo pismo, inny rodzaj skrótów, brak zrostów liter) oraz motywacje, które mogły kierować proboszczami wchodzącymi w posiadanie tych dokumentów. Zauważyła, że s. Danuta Kozieł z AD w Kielcach wniosła spory wkład w rozszyfrowanie cennych dokumentów. Wiele zafałszowanych pergaminów ma się także znajdować w archiwach Tarnowa i Sandomierza. – Nieprzebadane do końca zasoby kościelne to skarb dla naukowca – podkreślała dr Konarska-Zimnicka.

Z kolei dr hab. Ryszard Gryz, profesor Uniwersytetu Jana Kochanowskiego specjalizujący się m.in. w badaniach nad powojenną historią Kościoła w diecezji kieleckiej, wygłosił referat pt.: „Autorytety z przeszłości. Wspomnienia duchownych w zbiorach Archiwum Diecezjalnego w Kielcach”.

Prelegent po prezentacji zagadnień natury metodologicznej podjął próbę charakterystyki zasobu Archiwum Diecezjalnego w Kielcach co do zachowanych wspomnień duchownych. Wskazał na specyfikę wspomnień osób duchownych i konsekrowanych.

Na podstawie przede wszystkim publikowanych i niepublikowanych zapisków ks. Henryka Peszki – kapelana AK, prześladowanego w czasach bp. Czesława Kaczmarka, wieloletniego kanclerza kieleckiej Kurii – pokazana została postać katolickiego księdza cieszącego się w społeczeństwie dużym autorytetem. Ponadto naukowiec wskazał przykłady mniej wartościowej, z punktu widzenia historyków, działalności pamiętnikarskiej kapłanów w XIX i XX wieku. Dotyczyła ona głównie rejestracji działalności homiletycznej, katechetycznej lub spraw parafialnych.

Pamiętniki i wspomnienia pisali m.in. bp Ludwik Łętowski, ks. Edmund Skowera, ks. Szczepan Domagała, ks. Ludwik Michalik, ks. Adam Włosiński, ks. Roman Zelek i inni. Prof. Gryz krytycznie odniósł się do pamiętnikarskich wspomnień ks. Stanisława Kudelskiego, opracowanych w formie książkowych publikacji. Bardziej szczegółowo prelegent przedstawił także zapiski niepokalanki, s. Aliny Wilczyńskiej. Generalnie memuarystykę cechuje nieścisłość faktograficzna, nieodparta chęć autora w eksponowaniu swojej osoby, subiektywizm wynikający m.in. z określonego środowiska pamiętnikarza, dwupłaszczyznowość narracji, co nie oznacza, że teksty te nie stanowią bardzo cennego źródła epoki i obrazu konkretnych uwarunkowań społecznych i środowiskowych. Wkrótce ta działalność pamiętnikarska księży zostanie zaprezentowana w formie serii wydawniczej.

Organizatorem VII Powszechnego Zjazdu Archiwistów Polskich w Kielcach byli: Stowarzyszenie Archiwistów Polskich, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych, Politechnika Świętokrzyska oraz Archiwum Państwowe w Kielcach. Obrady odbywały się pod hasłem: „Archiwistyka bez granic”. Moderatorem panelu był ks. dr Tomasz Gocel, dyrektor Archiwum Diecezjalnego w Kielcach.

Powszechny Zjazd Archiwistów Polskich od 1986 r. gromadzi co 5 lat archiwistów, historyków, pracowników naukowych, przedstawicieli świata kultury i nauki, środowiska akademickiego, instytucji kościelnych, a także pasjonatów archiwistyki i historii.

W Kielcach uczestnikami obrad plenarnych i paneli byli przedstawiciele m.in. Uralskiego Uniwersytetu Federalnego w Jekaterynburgu, Univerzita Hradec Králové czy Qatar Foundation. Wśród polskich prelegentów byli przedstawiciele: Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, Instytutu Pamięci Narodowej, Ośrodka „Karta”, archiwów kościelnych oraz archiwów społecznych.

Tagi:
archiwum

Powstało Archiwum Kresowe

2018-05-16 11:24

Z ks. kan. Robertem Kuflem z Archiwum Diecezjalnego w Zielonej Górze rozmawia ks. Adrian Put
Edycja zielonogórsko-gorzowska 20/2018, str. IV

ks. Adrian Put
Na zdjęciach dokumenty z dawnych Kresów przechowywane w Archiwum Diecezjalnym w Zielonej Górze

Ks. Adrian Put: – Jak wielu współczesnych mieszkańców naszej diecezji posiada swoje korzenie na dawnych wschodnich Kresach Rzeczypospolitej?

Ks. Kan. Robert Kufel: – Szacuje się, że po 1945 r. stanowili ponad 50 proc. mieszkańców obszaru obecnego województwa lubuskiego. Dziś przez ślubne mariaże to już może ponad 70-80 proc. mieszkańców województwa, którzy mają w rodzinie przodków Kresowian.

– Przypomnijmy, pewnie bardziej młodszym czytelnikom, w jaki sposób mieszkańcy dawnych ziem wschodnich Rzeczypospolitej w takiej liczbie znaleźli się na Ziemi Lubuskiej.

– Było to spowodowane zaborem blisko połowy terytorium II Rzeczypospolitej przez Związek Radziecki.

– Zatem bardzo duży odsetek diecezjan swoje rodzinne strony lub strony rodziców, dziadków czy pradziadków ma na terenie dzisiejszej Ukrainy. Czy w naszym regionie są jakieś instytucje zajmujące się gromadzeniem, opracowywaniem i udostępnianiem pamiątek związanych z tamtymi wydarzeniami?

– Przeszłość np. Wielkopolan czy Mazowszan przybyłych na Ziemię Lubuską jest badana i popularyzowana przez muzea i uczelnie w tych regionach. W przypadku Kresowian-Lubuszan jest jednak jeszcze bardzo dużo do zrobienia. Są różne stowarzyszenia czy zespoły kultywujące kresową pamięć i tradycje, jednak to ciągle zbyt mało.

– Wiem z wcześniejszych naszych rozmów, że problemem udokumentowania i zachowania tego dziedzictwa próbowano już wcześniej zainteresować różne osoby i instytucje.


– Wcześniej wiele instytucji próbowano zainteresować kresową problematyką. Na styczniowy e-mail rozesłany w tej sprawie otrzymaliśmy tylko jedną odpowiedź z propozycją pomocy – od bp. Tadeusza Lityńskiego, którego przodkowie pochodzili z Podhajec... W ten sposób historia zatoczyła koło. Nasi rodzice i dziadkowie, gdy przyjechali na Ziemie Zachodnie, doświadczyli obojętności, a nawet wrogości organów ówczesnego państwa polskiego. Mogli jedynie liczyć na pomoc Kościoła. Dziś zaś znów, jak przed 70 laty naszym przodkom, pomocną rękę podał Kościół.
W marcu 2018 r. spotkaliśmy się z bp. Lityńskim i powstała koncepcja powołania Archiwum Kresowego. Na 100-lecie odzyskania niepodległości, by nadrobić kilkudziesięcioletnie zaniedbania, chcemy zacząć tworzyć cyfrową kolekcję dokumentów, fotografii i publikacji mówiących o przeszłości Kresowian-Lubuszan. Celem jest zachęcenie Lubuszan do badań kresowej przeszłości ich potomków, pasjonatów, genealogów i naukowców.

– W tym kontekście zrodził się pomysł powołania Archiwum Kresowego przy Archiwum Diecezjalnym w Zielonej Górze. Proszę nam przybliżyć ideę tej instytucji.

– Archiwum Kresowe zostało powołane dekretem bp. Tadeusza Lityńskiego 6 kwietnia 2018 r. Będzie stanowić odrębny dział archiwalny Archiwum Diecezjalnego w Zielonej Górze i serwis internetowy gromadzący i udostępniający materiały dotyczące przeszłości Kresowian mieszkających na terenie diecezji zielonogórsko-gorzowskiej, a także niemieckiego dziedzictwa obszaru, na którym zamieszkali. Radę założycielską Archiwum Kresowego stanowią: ks. kan. dr hab. Robert Kufel – Zielona Góra, Jerzy Dubiel – Gorzów, Mirosława Frątczak – Zielona Góra, dr hab. prof. UZ Leszek Jazownik – Zielona Góra, Bogusław Mykietów – Zielona Góra i Weronika Zegzuła – Zielona Góra.

– Zapewne każda deklaracja chęci pomocy jest mile widziana. Proszę nam powiedzieć, jak konkretnie można wesprzeć Archiwum Kresowe.

– Twórcy i współpracownicy Archiwum Kresowego nie pobierają żadnych wynagrodzeń. Planujemy kupowanie zbiorów dotyczących Kresowian, by nie ulegały rozproszeniu. Będziemy je bezpłatnie udostępniać w cyfrowej wersji. Jeśli ktoś chciałby zostać naszym dobrodziejem i wesprzeć zakup kresowych archiwaliów, może to uczynić wpłacając datek z adnotacją: zakup archiwaliów kresowych. Więcej danych na www.archiwumkresowe.pl .

– Proszę teraz przybliżyć nam, w jaki sposób archiwum będzie gromadziło dokumenty i eksponaty i w jaki sposób będzie je później udostępniało.


– Archiwum Kresowe prosi o przekazywanie eksponatów do zbiorów. Zależy nam na dokumentach, fotografiach, pocztówkach, publikacjach związanych z Kresowianami na Ziemi Lubuskiej, a także materiałach dotyczących zastanego (niemieckiego) dziedzictwa – by mieszkańcy mogli poznać także przeszłość swej miejscowości przed 1945 r. Taka też będzie struktura cyfrowej kolekcji – oparta na obecnym podziale administracyjnym na gminy i miejscowości, do których od 1945 r. przybywali Kresowianie. Eksponaty zeskanujemy i udostępnimy w naszej cyfrowej kolekcji, by wszyscy mogli z nich bezpłatnie korzystać. Oryginały zostaną zwrócone właścicielom lub mogą też zostać przekazane w depozyt do Archiwum Diecezjalnego.
Eksponaty można przekazać na dwa sposoby: 1) wysłać listem poleconym lub paczką (listem zwykłym proszę nie przesyłać, gdyż niestety przesyłka może zaginąć) na adres: Archiwum Kresowe przy Archiwum Diecezjalnym w Zielonej Górze, os. Kaszubskie 8, 65-548 Zielona Góra. Prosimy o dokładne opisanie przekazywanych dokumentów oraz dołączenie oświadczenia o treści: Zgadzam się na zeskanowanie i cyfrowe udostępnienie przekazanych dokumentów, których jestem właścicielem. Data, imię, nazwisko i podpis; 2) proszę skontaktować się z nami, a wtedy ustalimy sposób bezpośredniego odbioru eksponatów (tel. 666 028 237).

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jestem od poczęcia

Abp Jeanbart: ręka Opatrzności niestrudzenie wspiera mieszkańców Aleppo

2018-08-17 16:24

vaticannews.va / Aleppo (KAI)

„Bez pomocy ludzi dobrej woli z całego świata Aleppo przestałoby już egzystować. Są oni uosobieniem ręki Opatrzności, która niestrudzenie nas wspiera”. Wskazuje na to ordynariusz katolików obrządku melchickiego tego syryjskiego miasta abp Jean-Clement Jeanbart podkreślając, że mimo wciąż istniejących trudności coraz więcej ludzi zaczyna wracać.

Archiwum Pomoc Kościołowi w Potrzebie

„Nie jesteśmy strukturą państwową, ani organizacją pozarządową dysponującą ogromnymi środkami. Cieszymy się z tego, że jesteśmy małym Kościołem wspieranym ręką Opatrzności Pana, który potrafi nas nakarmić pięcioma chlebami i dwoma rybami” - mówi abp Jeanbart pytany o obecną sytuację w Aleppo. Wskazuje, że właśnie to przekonanie dawało siłę chrześcijanom w najcięższym czasie oblężenia miasta i wciąż jej dodaje do podnoszenia go obecnie z gruzów.

Hierarcha jest inicjatorem i promotorem programów „Odbudować znaczy pozostać” oraz „Aleppo czeka na ciebie”. Przewidują one odbudowę zniszczonych domów, zakładów pracy, szkół i szpitali, a także udzielanie mikrokredytów oraz organizowanie szkoleń pomagających znalezienie pracy w najbardziej poszukiwanych obecnie zawodach m.in. budowlańców, krawców, fryzjerów. Duży nacisk idzie również na kształcenie personelu medycznego, szczególnie pielęgniarek, których zdecydowanie brakuje. Służy temu finansowana przez Kościół szkoła pielęgniarska, do której dzięki ufundowanym przez dobroczyńców stypendiom uczęszcza obecnie ponad 60 studentów. „Mimo mizernych środków staramy się odpowiadać na konkretne potrzeby” – wskazuje abp Jeanbart.

Dodaje, że obecnie w Aleppo mieszka ok. 50 tys. chrześcijan, jednak powoli zaczynają wracać. W tym celu dla młodych małżeństw przygotowywane są mieszkania, a przychodzące na świat dzieci otaczane są specjalnym wsparciem, aż do czwartego roku życia.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Kraków: modlitwa za uzależnionych podczas sierpniowej nowenny u sióstr klarysek

2018-08-18 09:23

md / Kraków (KAI)

W intencji osób uzależnionych od alkoholu i zniewolonych innymi nałogami modlić się będą 19 sierpnia siostry klaryski podczas nowenny miesięcy w Jubileuszowym Roku bł. Salomei. To odpowiedź na apel Kościoła w Polsce o modlitwę w intencji uzależnionych oraz o zachowanie abstynencji.

ko/fotolia.com

„Odpowiadając na Apel Kościoła w Polsce, pragniemy otoczyć naszą modlitwą osoby uzależnione od alkoholu i zniewolone innymi nałogami, prosząc dla nich o dar wolności wewnętrznej i wytrwania w abstynencji” – powiedziała KAI ksieni krakowskiego klasztoru sióstr klarysek s. Joanna Długa OSC.

Wspólnej modlitwie o trzeźwość w narodzie poświęcony będzie kolejny dzień nowenny miesięcy, odprawianej w kościele św. Andrzeja w Jubileuszowym Roku bł. Salomei. W najbliższą niedzielę siostry klaryski zapraszają na Mszę św. o godz. 17.00. Będzie ją celebrował ks. Mirosław Żak, odpowiedzialny za Duszpasterstwo Trzeźwości w Archidiecezji Krakowskiej.

Każdego 19. dnia miesiąca w ramach nowenny odbywa się wystawienie Najświętszego Sakramentu, Koronka do Bożego Miłosierdzia, Nieszpory i Msza święta. Jest ponadto możliwość uczczenia relikwii pierwszej polskiej klaryski.

Z okazji Roku Jubileuszowego można uzyskać odpust zupełny. W tym celu należy spełnić zwykłe warunki, czyli spowiedź, Komunia i modlitwa w intencji Ojca Świętego, oraz nawiedzić krakowski kościół św. Andrzeja Apostoła i tam uczestniczyć w jubileuszowych nabożeństwach lub pomodlić się przed relikwiami bł. Salomei. Odpust mogą uzyskać również osoby starsze, chorzy i wszyscy, którzy z ważnych powodów nie mogą wyjść z domu, o ile przyłączą się w sposób duchowy do obchodów Roku Jubileuszowego.

Obchody Roku Jubileuszowego 750-lecia śmierci pierwszej polskiej klaryski rozpoczęły się 19 listopada ub. roku – w liturgiczne święto bł. Salomei i zakończą 19 listopada br. Odpust zupełny można będzie jednak uzyskać do końca roku kalendarzowego.

Bł. Salomea Piastówna (1211 lub 1212 - 1268) była księżniczką, która odrzuciła koronę królewską i wybrała ubóstwo idąc śladem św. Franciszka i św. Klary. Odkryła, że na Miłość odpowiada się miłością: całkowitą, pełną oddania i rezygnacji z siebie.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jestem od poczęcia

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Rozumiem