korespondencja z Cypru

Kościół na zielonej linii

Katolicki kościół Świętego Krzyża w Nikozji jest dobrze znany na Cyprze. Znajduje się w nim relikwiarz zawierający cząstkę Krzyża Świętego

Zobacz

wielcy Polacy: prof. Włodzimierz Krukowski

Zasłużony w Niemczech, zamordowany przez Gestapo

Jest wielkim paradoksem, że wspaniały naukowiec, który zdobywał wiedzę na niemieckiej wyższej uczelni, a następnie przez lata rozwijał technikę pomiarową z korzyścią dla niemieckiego przemysłu, został przez Niemców zamordowany

Zobacz
Wiele stron internetowych, wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Służą one m.in. do tego, by zagłosować w sondzie. Nowe przepisy zobowiązują nas do poinformowania o tym. Dalsze korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będzie oznaczało, że zgadzasz się na ich wykorzystywanie.
Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj o Polityce plików cookies.
Zamknij
Kalendarze 2018

Wielki skok lat trzydziestych

2017-02-15 15:05

Witold Dudziński

Warszawę w latach 30. XX wieku nazywano Małym Paryżem lub Paryżem Północy. Była elegancka, bywała modna, miała prawdziwie europejski styl

Plac Unii Lubelskiej w latach 30.

Polub nas na Facebooku!

To lata 30. XX wieku przesądziły o tym, że o stolicy z czasów dwudziestolecia międzywojennego wspominano z nostalgią. Właśnie wtedy Warszawa stała się europejską metropolią. Eleganckie domy, kamienice, ogrody, budynki użyteczności publicznej wyrastały jak grzyby po deszczu.

Rozwój Warszawy nabrał zupełnie nowego tempa. Miasto zyskało kilka nowych dzielnic mieszkalnych, jak Mokotów, Żoliborz czy Bielany. Asfaltowano ulice, zbudowano lotnisko na Okęciu oraz linię średnicową, łączącą brzegi Wisły. Miasto kwitło, było coraz piękniejsze.

Kryzys nad Wisłą

Jeszcze w czasie wojny polsko-bolszewickiej Warszawa liczyła ok. 900 tys. mieszkańców, by po 20 latach osiągnąć ponad 1,3 mln. Ten skok nie był przypadkowy, wynikał z rozbudowy miasta i imigracji. Miasto – w którym nie było tak wielkich problemów ze znalezieniem pracy jak w innych rejonach kraju, w którym powstawały nowe instytucje państwowe – przyciągało.

Reklama

Mieszkańcy w dużej części stłoczeni początkowo na obszarze mniej więcej dzisiejszego centrum i na Pradze, doczekali się stopniowej rozbudowy miasta na południe, północ i zachód. Radykalnej poprawie uległy warunki mieszkaniowe, higieniczne i socjalne w popularnych czynszówkach.

Przy pl. Napoleona powstał najwyższy apartamentowiec w ówczesnej Europie – Prudential. Rozwijała się kultura, nauka, szkolnictwo wyższe. W 1939 r. Warszawa miała 20 teatrów i 70 kin, 9 wyższych uczelni.

Choć lata 30. źle się dla Warszawy zaczęły, wielki kryzys dotarł także nad Wisłę, hamując różne ambitne plany, później było nadspodziewanie dobrze. Stało się to z dużym udziałem prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego. Za jego prezydentury wybrukowano dziesiątki kilometrów ulic, rozbudowano system komunikacji, rozpoczęto budowę bulwarów nad Wisłą. To właśnie wtedy Warszawę nazwano Małym Paryżem lub Paryżem Północy.

Olimpiada na Siekierkach

Fotografie Warszawy z drugiej dekady II RP, także te zgromadzone w wydanym właśnie albumie „Warszawa lata 30.” w serii „Foto retro”, pokazują, jak pięknym miastem była stolica Polski. I jak pięknym mogłaby być.

W 1938 r. Zarząd Miasta zatwierdził doprecyzowany – i realizowany już wstępnie w poprzednich latach – plan zagospodarowania. Ale nie udało się go już wprowadzić. Plan przewidywał budowę reprezentacyjnej dzielnicy rządowej na Polu Mokotowskim, Świątyni Opatrzności w miejscu dzisiejszego Szpitala AM na Banacha, nowego lotniska na Gocławiu, czterech nowych mostów przez Wisłę. Nie zdążono też wytyczyć do końca wielu nowych założeń urbanistycznych na Siekierkach, Bielanach, Powązkach, Sadach Żoliborskich i Pradze-Południe.

W 1940 r. miała odbyć się w Warszawie Wystawa Światowa, a w planach było też zorganizowania w 1948 r. lub 1952 r. – igrzysk olimpijskich. Na potrzeby tych wydarzeń powstały plany budowy dużej dzielnicy wystawowej w okolicach dzisiejszego Stadionu Narodowego, Stadionu Olimpijskiego na Siekierkach.

Rozwój Warszawy przerwany został przez agresję Niemców w 1939 r. Gdyby nie było hekatomby wojennej, to dziś stolica Polski byłaby zupełnie innym miastem. Przedwojenne plany rozbudowy brzmią dziś bardziej fantastycznie, niż np. plany budowy... pięciu linii metra.

Jeszcze normalnie

Zdjęcia z 1938 r. pokazują budowę nowego Dworca Głównego i toru wyścigów konnych na Służewcu, Wybrzeże Gdańskie po przebudowie, wystawę „Warszawa wczoraj, dziś i jutro”, która przyciągała tłumy mieszkańców stolicy. Jeszcze wtedy jutro rysowało się w kolorowych barwach.

Jak celnie stwierdza we wstępie do albumu Jerzy Majewski, lata 30. źle się zaczęły dla Warszawy, ale jeszcze gorzej się skończyły. Ich koniec wyznacza niemiecka agresja i wybuch II wojny światowej.

Choć wiosną 1939 r. armia niemiecka wkroczyła do Czechosłowacji, nie od razu w Warszawie zaczęło narastać poczucie zagrożenia. Ostrzeżenia przed możliwą wojną przyjmowano z niedowierzaniem. Warszawa wydawała się jeszcze toczyć normalne życie.

Dopiero w ostatnich tygodniach przed wybuchem wojny wygląd Warszawy zmienił się. Zdjęcia w albumie pokazują kolejki przed sklepami, powrót z odpoczynku w Wiśle prezydenta Ignacego Mościckiego. Kopano rowy przeciwlotnicze, a z wakacji nad morzem i w górach pospiesznie wracały tysiące opalonych młodych ludzi.

Edycja warszawska 8/2017 , str. 6

E-mail:
Adres: ul. Długa 29, lok. 229, 00-238 Warszawa
Tel.: (22) 635-90-69,

Działy: Niedziela w Warszawie

Tagi: historia

Reklama

Tagi
Nasze serwisy
Polecamy
Zaprzyjaźnione strony
Najpopularniejsze
24h7 dni

Reklama

Edycja warszawska

E-mail:
Adres: ul. Długa 29, lok. 229, 00-238 Warszawa
Tel.: (22) 635-90-69,

Lidia Dudkiewicz, Red. Naczelna

Polityk, który pozostał człowiekiem EDYTORIAL

Gdyby wszyscy umieli tak jak Matka Boża odkryć Boże łaski i dzielić się nimi z innymi to nasz świat byłby zupełnie inny. »
Abp Henryk Hoser

Reklama


Adresy kontaktowe


www.facebook.com/tkniedziela
Tel.: +48 (34) 365 19 17, fax: +48 (34) 366 48 93
Adres redakcji: ul. 3 Maja 12, 42-200 Częstochowa


Wydawca: Kuria Metropolitalna w Częstochowie
Redaktor Naczelny: Lidia Dudkiewicz
Honorowy Red. Nacz.: ks. inf. Ireneusz Skubiś
Zastępca Red. Nacz.: ks. Jerzy Bielecki
Sekretarz redakcji: ks. Marek Łuczak
Zastępca Sekretarza redakcji: Margita Kotas