Reklama

Niezdobyta twierdza nad Boką

2016-08-10 08:25

Margita Kotas
Niedziela Ogólnopolska 33/2016, str. 50-51

Margita Kotas

Czarnogórski Kotor nazywany jest perłą Adriatyku, a swoją urodą dorównuje Dubrownikowi w Chorwacji. Dzięki swym fortyfikacjom i determinacji obrońców oparł się imperium osmańskiemu. W połowie czerwca br. z powodu wojny gangów stał się dla turystów miastem zamkniętym

Wyprawę do Kotoru warto połączyć z wizytą w Cetinje, stolicy Czarnogóry do roku 1918, z której prowadzi do niego stara górska droga z przepięknymi widokami na szczyty w masywie Lovćen i słynną Bokę. Warunek – niezawodne hamulce w samochodzie i mocne nerwy podróżników. I jeszcze ostrzeżenie: droga nie nadaje się do jazdy po zmroku i po deszczu.

Bilard władyki Petara

Dawna stolica Czarnogóry leży u podnóża masywu Lovćen. Inaczej niż nadmorskie kurorty Czarnogóry, Cetinje pozwala na podziwianie swych atrakcji w ciszy. A te związane są przede wszystkim z postacią Petara II Petrovicia Njegoša (1813-51), czarnogórskiego bohatera narodowego, ostatniego władyki posiadającego jednocześnie władzę świecką i religijną. W jego dawnej rezydencji – dziś muzeum Njegoša – zwanej Biljarda (Bilardówka), można oglądać wiele zgromadzonych po nim pamiątek, m.in. stół bilardowy, pierwszy w Czarnogórze, który przez góry dla władyki taszczyło 8 chłopa, a od którego rezydencja wzięła swoją nazwę.

Za Biljardą znajduje się okazały monastyr wzniesiony w 1701 r. nieopodal pierwotnego, spalonego przez Turków klasztoru – siedziby władyków. W klasztornej cerkwi znajdują się m.in. relikwie św. Jana Chrzciciela oraz uznanego za świętego Petara II Petrovicia Njegoša.

Reklama

Będąc w Cetinje, warto też odnaleźć maleńką cerkiew dworską, crkva na Ćipuru, wzniesioną w 1886 r. na polecenie księcia, późniejszego króla Mikołaja I. W jej wnętrzu znajdują się sarkofagi króla Mikołaja i królowej Mileny, których szczątki sprowadzono tutaj w 1989 r., oraz księcia Ivana Crnojevicia. Jak głosi legenda, Turcy mieli zgodzić się na wybudowanie cerkwi pod warunkiem, że jej fundamenty nie zajmą więcej miejsca niż but. Architekci zatem pocięli skórę buta na cienkie paski, którymi wyznaczyli miejsce pod budowę cerkwi.

45 km – 2 godziny stresu

Stara górska droga Cetinje – Kotor prowadzi przez przełęcz Krstac (926 m n.p.m.). Nie ma solidnych zabezpieczeń, jej nawierzchnia pozostawia wiele do życzenia, jest wąska, kręta, a jej nachylenie sięga miejscami 14 proc. Średnia prędkość, z którą samochody poruszają się na tej trasie, to 30 km/h. 45 km – 2 godziny stresu, podsumowują kierowcy, porównując ją do słynnej drogi Trolli z Norwegii. Mimo stresu warto słynną trasę pokonać, choćby dla atrakcji i widoków, jakie na niej czekają na podróżnych. Wielu zatrzymuje się we wsi Njeguša, rodzinnej wsi rodu Petrović-Njegoš, gdzie można zobaczyć dom, w którym przyszedł na świat słynny władyka, i spróbować lokalnych specjałów. Tuż za przełęczą Krstac otwierają się widoki na Bokę Kotorską, największą adriatycką zatokę, której wywodząca się z języka włoskiego nazwa nawiązuje do kształtu zatoki z lotu ptaka przypominającej wielkie usta (wł. bocca). Podziwiać ją można, zatrzymując się przy jednej z platform widokowych. Stąd do Kotoru pozostaje 15-kilometrowy zjazd – 900 m różnicy poziomów „zapięte” w 25 serpentyn.

Pokonani Osmanowie

Stała osada na miejscu dzisiejszego Kotoru istniała już w czasach greckich. Kolejno przechodziła pod władanie Rzymian i Bizancjum, serbskiej dynastii Nemanjić, królów chorwacko-węgierskich, a później bośniackich. Na początku XV wieku Kotor uniezależnił się i stworzył niepodległą republikę, ale w obliczu zagrożenia ze strony imperium osmańskiego poprosił o protektorat Wenecję. Śladami tego protektoratu są widoczne na budowlach herby z lwami św. Marka. Pod zarządem weneckim Kotor pozostawał od XV do końca XVIII wieku. Rozbudowano w tym czasie istniejące już od wieków mury obronne, które okazały się nie do sforsowania nawet przez Turków. Na jednej z bram miejskich upamiętniono napisem oblężenie z 1539 r., kiedy to Turcy pod wodzą Hajredina Barbarossy natarli na miasto siłą 30 tys. żołnierzy i 200 okrętów – bez skutku, bowiem kotorskie fortyfikacje połączone z determinacją obrońców okazały się silniejsze. Osmanowie Kotoru nigdy nie zdobyli, jednak dalsze dzieje miasta, jak to na Bałkanach, były zmienne i skomplikowane. Najtragiczniejsze w skutkach okazało się trzęsienie ziemi w kwietniu 1979 r., kiedy to miasto legło w gruzach. Uszkodzonych zostało w stopniu znacznym ok. 600 zabytkowych budowli. W tym samym roku UNESCO umieściło starówkę Kotoru wraz z Boką Kotorską na Liście Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego.

Gangi i antyterroryści

W Kotorze warto zatrzymać się na dłużej niż zaledwie kilka godzin, niestety, obecna sytuacja w mieście nad Boką turystyce nie sprzyja. W wyniku zaostrzenia się w ostatnich miesiącach konfliktu pomiędzy gangami narkotykowymi w Kotorze miasto – jak w połowie czerwca poinformował balkaninsight.com – zostało praktycznie zamknięte dla turystów. Wszystko zaczęło się w 2006 r., gdy Darko Šarić – bałkański baron narkotykowy zainwestował ogromne pieniądze w miasto, przede wszystkim w sektor turystyczny. Działalność przestępcza oraz lokowanie kapitału w hotele i media pozwoliły Šariciowi osiągnąć oszałamiający dochód miliarda euro rocznie. W 2008 r. doszło do pierwszej strzelaniny, która rozpoczęła wojnę gangów. W jej wyniku zginął jeden z ważniejszych członków gangu. Zabójstwo miało miejsce w biały dzień w zatłoczonym centrum miasta. Mimo skazania w 2015 r. Šaricia na 20 lat więzienia sytuacja się nie uspokoiła. Od marca do czerwca br. w Kotorze doszło do sześciu strzelanin. 13 czerwca do Kotoru zostali wysłani antyterroryści. Minister spraw wewnętrznych Czarnogóry Goran Danilović wydał komunikat o blokadzie Kotoru do czasu powstrzymania starć pomiędzy gangami. „Obecnie odradza się przyjazd do Kotoru” – informował w komunikacie Danilović. Informacja ta zmartwiła nie tylko turystów, ale też zaniepokojonych o tegoroczne dochody hotelarzy i restauratorów.

Św. Tryfon i krzyż spod Wiednia

Kotor jest jednym z najlepiej zachowanych w Europie średniowiecznych miast. Prowadzą do niego trzy bramy: Północna – od strony rzeki Škudry, Południowa i Główna, zwana również Bramą Morską, bowiem do XIX wieku dostać się do niej można było jedynie łodzią – mury znajdowały się nad samym brzegiem Boki. Słynna fortyfikacja miasta to mury obronne o długości 4,5 km i wysokości 20 m, które wspinają się na górę Sveti Ivan, pod którą przycupnął Kotor i na której znajduje się chroniąca miasto twierdza św. Jana. Nieco poniżej twierdzy znajduje się kościółek Gospe od Zdravlja z 1500 r.

Samo miasto wciąga turystów plątaniną uliczek, często bez nazw, jakby chciało, by zagubieni w jego zakamarkach pozostali w nim na zawsze. Na placach i placykach rozsiadły się pałace i świątynie – prawosławne i katolickie, te ostatnie dość liczne w rejonie Boki Kotorskiej. Wśród nich największe zainteresowanie budzi najstarszy z kościołów romańskich nad Adriatykiem – katolicka katedra pw. św. Tryfona, pochodzącego z Azji Mniejszej patrona miasta, jedna z dwóch katolickich katedr w Czarnogórze. Świątynię zaczęto budować w 1116 r. i mieszkańcy Kotoru z dumą podkreślają, że ich katedra jest starsza od paryskiej Notre Dame. 12 stycznia 2009 r. papież Benedykt XVI nadał jej tytuł bazyliki mniejszej. Świątynia pełna jest zabytków, posiada również bogaty skarbiec, w którego zbiorach znajdują się m.in. relikwiarz zawierający głowę i cząstki rąk św. Tryfona (relikwie dotarły do Kotoru w 809 r. wraz z powracającymi z Konstantynopola marynarzami) oraz krzyż, którym legat papieski o. Marco d’Aviano błogosławił wojska Jana III Sobieskiego pod Wiedniem.

Zanim usiądzie się w jednej z licznych kotorskich kawiarni, warto jeszcze odwiedzić kilka świątyń, m.in. XIII-wieczną kolegiatę Najświętszej Maryi Panny, w której spoczywają szczątki bł. Osanny z Kotoru, w Polsce znanej jako Katarzyna z Czarnogóry, czy też XII-wieczną cerkiew św. Łukasza, która pierwotnie była kościołem katolickim. Świątynia przekazana wiernym prawosławnym jest dziś świadectwem przyjaznego współżycia obu wyznań, do 1812 r. w jej wnętrzu znajdowały się dwa ołtarze – katolicki i prawosławny i odprawiano tutaj nabożeństwa obu obrządków. Ot, całe Bałkany.

Tagi:
turystyka

Strzały do wszystkich Serbów

2018-01-24 12:43

Wojciech Dudkiewicz
Niedziela Ogólnopolska 4/2018, str. 55

Zastrzelenie lidera kosowskich Serbów może mieć bardzo poważne następstwa. I dla Kosowa, i dla Serbii, i dla Europy

Wikimedia Commons
Pomnik Billa Clintona przy bulwarze jego imienia w Prisztinie

Jeszcze kilkanaście dni temu można było mówić, że za 7-8 lat do Unii Europejskiej zostanie przyjęta Serbia, a negocjacje akcesyjne z Kosowem będą zaawansowane. Jeszcze w lutym br. Komisja Europejska miała ogłosić plan, który oznaczałby radykalną zmianę w jej podejściu do rozszerzenia Unii. A przyczyną miały być chęć powiększenia wspólnoty, okrojonej i osłabionej po Brexicie, i zablokowanie wpływów Kremla na zachodnich Bałkanach.

Zastrzelenie w Kosowskiej Mitrowicy lidera tamtejszych Serbów Olivera Ivanoviča musiało się odbić szerokim echem w Europie. Stało się to tuż przed 10. rocznicą ogłoszenia niepodległości Kosowa i przed ujawnieniem planu Komisji Europejskiej. I to w czasie, gdy w Brukseli miały się odbyć kolejne rozmowy polityków z Belgradu i Prisztiny o normalizacji wzajemnych relacji. Efektem aktu terroru są wzrost napięcia między Serbami a Albańczykami i przerwanie rozmów, do których doprowadzić było niezwykle trudno.

Clinton pozdrawia

Oderwanie się Kosowa od dawnej Jugosławii nie odbyło się automatycznie, szybko i bezboleśnie. I nie byłoby możliwe, gdyby Albańczycy nie mieli wsparcia Zachodu. Nic dziwnego, że w Prisztinie stoi spiżowy pomnik prezydenta USA Billa Clintona, który unosi rękę w geście pozdrowienia mieszkańców Kosowa spacerujących bulwarem jego imienia.

Po wojnie chorwacko-serbskiej w Kosowie w 1995 r. osiedlili się Serbowie – uchodźcy z Chorwacji. Polityka Belgradu wobec Albańczyków doprowadziła do walk partyzanckich, w których okrucieństwem wykazały się i Armia Wyzwolenia Kosowa (UÇK), i armia serbska, przybyła na pomoc Serbom z Kosowa. Gdy w 1998 r. doszło do otwartego konfliktu między wojskiem i policją a siłami kosowskich Albańczyków, rezultatem były setki zabitych i dziesiątki tysięcy wysiedlonych Albańczyków.

Clinton z pomnika w Prisztinie w lewej ręce trzyma teczkę z wygrawerowaną datą rozpoczęcia nalotów NATO na Jugosławię – 24 marca 1999 r. Największy wpływ na decyzję o nalotach miał właśnie prezydent Clinton.

Czy „Kosovo je Srbija”?

Naloty z marca 1999 r. dla kosowskich Albańczyków były początkiem końca represji Belgradu i początkiem nadziei na stworzenie niezależnego państwa. Trwająca ponad dwa miesiące operacja pod kryptonimem „Allied Force” miała zmusić Serbów do rozpoczęcia rokowań i podporządkowania się postanowieniom Rady Bezpieczeństwa ONZ. Kosowo zostało niezależnym od Belgradu protektoratem międzynarodowym.

Gdy jednak w 2008 r. Kosowo ogłosiło niepodległość – nie wszyscy ją uznali. Uczyniła to większość światowych mocarstw, w tym USA, ale już nie Rosja, Chiny czy Indie. Wśród zwolenników niepodległości była większość członków UE, ale już nie Hiszpania, Grecja, Słowacja, Rumunia i Cypr, które mają problemy z mniejszościami. Dla Serbów, oczywiście, „Kosovo je Srbija”, wpisali to nawet do nowej konstytucji.

Ale zanim Kosowo proklamowało niepodległość od Serbii w lutym 2008 r., na długo po tym, jak w 1999 r. wprowadzono tam siły Kosovo Force KFOR (dowodzone przez NATO, a liczące dziś 4,5 tys. żołnierzy), jeszcze nieraz dochodziło do spięć, konfliktów i walk. M.in. w 2004 r. doszło do antyserbskich akcji UÇK, które do dziś są przedmiotem międzynarodowego śledztwa. Taka sytuacja wzmacniała waśnie między mniejszością serbską a większością albańską.

W zwartych skupiskach

Ok. 90 proc. mieszkańców dzisiejszego Kosowa to Albańczycy. Serbów jest ok. 7 proc., stanowią większość tylko w kilku gminach w północnej części Kosowa; żyją w zwartych skupiskach, dzięki czemu czują się bezpieczniej. Tak podzielona jest też Kosowska Mitrowica: w części zamieszkałej przez Albańczyków wiszą flagi albańskie, serbską enklawę oznaczają flagi Serbii.

To tam doszło do zabójstwa Olivera Ivanoviča, który odgrzewał wrogość narodów zamieszkujących Kosowo. Prezydent Serbii Aleksandar Vučić ocenił, że „strzały do Ivanoviča były strzałami do wszystkich Serbów”. Co ciekawe, Ivanovič był jednym z niewielu umiarkowanych serbskich polityków w Kosowie. Ale był też oskarżany o udział w zbrodniach podczas wojny w Kosowie. Miał być członkiem paramilitarnej grupy, która prowadziła akcję „czyszczenia” Kosowskiej Mitrowicy z Albańczyków.

Znany serbski analityk polityczny Aleksandar Popov mówi dziennikarzom, że co prawda wykrycie sprawców zamachu jest bardzo ważne, ale nie wierzy w nie, bo... na Bałkanach sprawców zabójstw politycznych nigdy się nie wykrywa. Jego zdaniem, śmierć Ivanoviča może teraz służyć obu stronom: Serbom i Albańczykom. Dano im pretekst do odroczenia dialogu, który jest bardzo ważny dla obu narodów i państw, ale jednocześnie jest tematem drażliwym dla opinii publicznej.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Poczta Polska emituje znaczek z wizerunkiem Matki Bożej Nauczycielki Młodzieży

2018-02-23 13:39

abd, Poczta Polska / Warszawa (KAI)

Znaczek z wizerunkiem Matki Bożej Nauczycielki Młodzieży wprowadza Poczta Polska z okazji przypadającej w tym roku 75. rocznicy objawień maryjnych na warszawskich Siekierkach. Znaczek o nominale 2,60 zł będzie dostępny od soboty 24 lutego.


Znaczek pocztowy przedstawiający wizerunek Matki Bożej Nauczycielki Młodzieży zaprojektował Bożydar Grozdew, umieszczając na nim obraz Maryi czczonej pod tym wezwaniem, namalowany przez Marię Wollenberg-Kluzę. Artystka jest autorką dwóch wizerunków, na których przedstawiła pierwsze ukazanie się Maryi na Siekierkach oraz wspólne objawienie się Jezusa i Maryi. Obraz Matki Bożej został przez nią namalowany wg wizji z objawień Władysławy Papis zd. Fronczak z dn. 8 września 1943 r. Wizjonerka w następujący sposób opisała to wydarzenie:

"Zobaczyłam Matkę Najświętszą, ale jakże inaczej wyglądała. Miała około 40 lat. Na białą suknię miała narzucony królewski płaszcz koloru chabrowego obramowany złotym szlakiem, spięty złotą klamrą. Na ręku trzymała Dzieciątko w białej sukieneczce. Włosy miała kasztanowego koloru. Na głowie kopulastą koronę. Dzieciątko też miało koronę. Od całej postaci biła powaga i majestat. To była królowa. Patrzyła na nas z miłością, uśmiechała się".

Objawienia Najświętszej Marii Panny i Jezusa Chrystusa, których świadkiem była jako dziecko Władysława Fronczak od 3 maja 1943 r. do 15 września 1949 r. zapoczątkowały kult Matki Bożej na warszawskich Siekierkach. Od początku tych wydarzeń, mieszkańcy Warszawy gromadzili się w miejscu objawień na wspólną modlitwę.

W 1980 r. kard. Stefan Wyszyński powierzył opiekę nad miejscem objawień wraz z kaplicą zakonowi pijarów, których charyzmatem jest troska o wychowanie dzieci i młodzieży, zwłaszcza ubogich, w duchu mądrości i pobożności.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Moje pismo Tęcza - 11/12 2017

Modlitewne wsparcie dla ks. Piotra Pawlukiewicza

2018-02-24 11:35

Każdy nas potrzebuje wsparcia, księża szczególnie. Powołanie bowiem do służby kapłańskiej jest bardzo trudne – pełne niebezpieczeństw, zasadzek i samotności.

YouTube.com

Ciężko jest nieustannie dźwigać innych, gdy nie ma się wsparcia. A co tu dużo mówić - ks. Piotr pomógł niezliczonej rzesze osób. Teraz więc pora na nas - odwdzięczmy się za dobro. Za głoszenie Ewangelii, za nawrócenie wielu z nas… Za umacnianie, przebaczanie w imieniu Chrystusa i rozdawanie Jego Ciała.

► Chcemy wszystkich zachęcić do modlitwy za ks. Piotra – stwórzmy wielką grupę modlitewną. Módlmy się o umocnienie dla księdza, mądrość i uświęcenie. O siły i prowadzenie Ducha Świętego. ◄

Niech to będzie nasza stała, codzienna modlitwa - nie tylko w tym dniu, w którym dołączysz do wydarzenia, ale w każdym następnym. My postaramy się tutaj o niej przypominać, więc najlepiej od razu kliknąć „wezmę udział”, aby otrzymywać powiadomienia i wspierać się nawzajem.

Forma modlitwy jest dowolna. Zachęcamy do dłuższej: Msza Św., różaniec, koronka. Pamiętaj jednak, że: „Panie, wspomóż ks. Piotra, daj mu siły i prowadź go”, też jest modlitwą.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

Wiele stron internetowych, wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Służą one m.in. do tego, by zagłosować w sondzie. Nowe przepisy zobowiązują nas do poinformowania o tym. Dalsze korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będzie oznaczało, że zgadzasz się na ich wykorzystywanie.
Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj o Polityce plików cookies.

Rozumiem