Reklama

Biały Kruk 1

Matka Boża Opiekunka Ludzi Morza

2016-08-04 10:39

Tadeusz Jastrzębski
Edycja szczecińsko-kamieńska 32/2016, str. 6-7

Tadeusz Jastrzębski
Matka Boża z Dzieciątkiem, Kadyny, kościół pw. św. Antoniego z Padwy

Od wielu wieków ludzie morza – żeglarze, marynarze i rybacy – utożsamiają wizerunek Matki Bożej z bezpieczeństwem, opieką na morzu, pomocną ręką podawaną w chwilach nawałnic, ciemności i mgieł. W Najświętszej Maryi Pannie szukają wsparcia w najtrudniejszych chwilach życia na morzu, co wyraża wielki kult Matki Bożej, przewodniczki na morzu. Znajdujemy wiele przykładów tego kultu zarówno na polskim Wybrzeżu, jak i w innych nadmorskich krajach. Przypomnijmy choćby kult Matki Bożej Patronki Morza, jaki trwa w XIV-wiecznej katedrze Santa Maria del Mar w Barcelonie, którą opisał Ildefonso Falcones w swej powieści „Katedra w Barcelonie”.

Wyrazem kultu Najświętszej Maryi Panny przewodniczki na morzu jest m.in. symbol Gwiazdy Morza – Stella Maris. Ten przydomek jest już znany w tradycji morskiej od średniowiecza, a osobę Najświętszej Maryi Panny utożsamia się z gwiazdą Wenus – Jutrzenką. Gwiazda ta, widziana tuż przed świtem, zapowiada nadejście słońca, tak jak Maria zapowiadała nadejście Chrystusa. Modlimy się dlatego słowami litanii: Gwiazdo Poranna, lub Gwiazdo Zaranna. Wskazanie opiekuńczej roli Najświętszej Maryi Panny znajduje się już w jednym ze średniowiecznych kazań, w którym św. Bernard z Clairvaux, żyjący w XII wieku, użył porównań „morskich”: „Gdy zerwą się wichry pokus, gdy wpadniesz na rafy nieszczęść, spójrz na Gwiazdę, wzywaj Maryję!”.

W Świnoujściu w kościele pw. Najświętszej Maryi Panny Gwiazdy Morza nad wejściem głównym odczytujemy ozdobny napis na chwałę Matki Bożej – Ave Stella Maris (Witaj, Gwiazdo Morza), a niżej w łukowym obramowaniu sklepienia nad drzwiami widzimy piękną mozaikę przedstawiającą Matkę Bożą z Dzieciątkiem Jezus na wzburzonym morzu, w łodzi sterowanej przez dwóch aniołów.

Reklama

Z planetą Wenus – Gwiazdą Morza, pomocną w nawigacji, a w symbolice kierującą życie ku zbawieniu, łączy się wyznaczanie właściwej trasy żeglugi zarówno po morzu, jak i w sprawach ziemskich. Stąd w elementach symboliki maryjnej pojawia się kompas oraz tzw. róża wiatrów. Przykład znajdujemy w kościele pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Jastarni, gdzie morski, wyraźnie rybacki charakter świątyni uwidacznia się już na zewnątrz. Sygnalizuje go umieszczona na ścianie przy głównych drzwiach wejściowych, po stronie północnej, metalowa, sporej wielkości róża wiatrów z oznaczeniami kierunków świata N, S, W i E. Centralnie umieszczono napis: kościół rybacki pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny.

Kult Matki Bożej i odwoływanie się do Jej symboliki morskiej są szczególnie rozwinięte na Pomorzu Wschodnim, gdzie w wielu kościołach mamy figurki i obrazy Matki Bożej Swarzewskiej. Centrum kultu jest sanktuarium w kościele pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Swarzewie. Wierni pielgrzymują do tego sanktuarium nieprzerwanie od 1776 r. Najbardziej znane są majowe i czerwcowe pielgrzymki z Półwyspu Helskiego, Pucka, Gdyni czy Wejherowa. W sanktuarium swarzewskim, nazywanym sanktuarium Królowej Polskiego Morza, ale również sanktuarium Gwiazdy Polskiego Wybrzeża, głównym obiektem kultu jest pochodząca z XV wieku figurka Matki Bożej, dzieło nieznanego autora. Repliki tej figurki znajdziemy w kilku kościołach – na Półwyspie Helskim i w głębi terenów kaszubskich. W Chałupach w kościele pw. św. Anny jednym z elementów dekoracji wnętrza jest drewniany model łodzi rybackiej, na której ustawiono figurkę Matki Bożej Swarzewskiej, dzieło miejscowego rzemieślnika artysty Wincentego Konkela. W kruchcie tego kościoła jest też niewielki amatorski obraz pastelowy przedstawiający swarzewską Matkę Bożą z Dzieciątkiem Jezus na rękach, w łodzi rybackiej.

W Juracie w kościele pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy na wsporniku w kształcie fali umieszczono figurę Matki Bożej Swarzewskiej. Kult Matki Bożej wyraża też dekoracja procesyjnego feretronu, na którym widnieje płaskorzeźba kutra rybackiego pod żaglami, zmagającego się z falami. Na płaszczyźnie feretronu pokazano zarys Półwyspu Helskiego i Zatoki Puckiej oraz umieszczono napis wykonany liternictwem i słownictwem kaszubskim, który w języku polskim brzmi następująco: „Królowo polskiego morza, Opiekunko rybaków, Pani Juraty, módl się za nami”.

Ciekawy przykład odwołania się do symbolu Matki Bożej jako patronki ludzi morza znajduje się w kościele pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Łebie. Jest tam olejny obraz Matki Bożej Orędowniczki Rybaków, namalowany w 1945 r. przez Maxa Pechsteina. Obraz przedstawia Madonnę Apokaliptyczną nad wzburzonym morzem, po którym płyną dwie łodzie rybackie. Powstał on na zlecenie pierwszego powojennego proboszcza Mieczysława Cieślika. Malarz, tworząc obraz, z braku blejtramu i farb własną wizję Madonny – orędowniczki rybaków – namalował na prześcieradle farbami, których używano do konserwacji kutrów.

W innej miejscowości na Półwyspie Helskim, w Jastarni, w kościele pw. Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny o kulcie Matki Bożej Swarzewskiej świadczy kompozycja z metalu, która przedstawia figurę Matki Bożej Swarzewskiej wewnątrz osłony niczym w oszklonej latarni. Latarnia z figurą spoczywa w łodzi rybackiej, wspartej na fundamencie z kotwicy okrętowej. Symbolika religijna tej kompozycji, gdy uwzględni się wielkie zawierzenie rybaków tych okolic Matce Bożej – jest bardzo wymowna. Na cokole pomnika widnieje napis: Matka Boża Swarzewska cudami słynąca, Opiekunka rybaków i Królowa polskiego morza, módl się za nami. Ślad kultu Matki Bożej Swarzewskiej odnaleźliśmy nawet dość daleko od Półwyspu Helskiego, bo w Tczewie, gdzie w kościele pw. Najświętszej Maryi Panny Matki Kościoła zewnętrzną powierzchnię głównych drzwi wejściowych zdobią płaskorzeźby w brązie m.in. z wizerunkiem Matki Bożej Swarzewskiej z Dzieciątkiem stojącej w łodzi.

Na obrazie feretronu w kościele pw. Miłosierdzia Bożego w Chłapowie wizerunek Matki Bożej widnieje na powierzchni żagla łodzi na morskich falach. U steru łodzi stoi samotny rybak. Kolejny feretron morski z wizerunkiem Matki Bożej znajduje się w kościele pw. Wniebowzięcia Matki Bożej Królowej Wychodźstwa Polskiego we Władysławowie.

Matka Boża Częstochowska patronuje kościołowi garnizonowemu marynarki wojennej w Gdyni na Oksywiu. W prezbiterium na dziobie okrętu na burcie umieszczono mosiężny napis: Domina Maris (Pani Morza). Napis nawiązuje do zamysłu bł. ks. W. Miegonia, budowniczego kościoła, który chciał mu nadać właśnie taką nazwę – wojna pokrzyżowała ten zamiar. Zarys okrętu jest tłem dla umieszczonego na nim obrazu Matki Bożej Częstochowskiej, patronki świątyni.

Symbolikę morską Matki Bożej wprowadził do swoich obrazów znany na Wybrzeżu artysta malarz Witold Lubieniecki, m.in. w kościele pw. Najświętszego Zbawiciela w Ustce. Jeden z obrazów z tryptyku o tematyce morskiej przedstawia Matkę Bożą Nieustającej Pomocy wskazującej drogę na morzu. Drugi obraz jest zatytułowany Matka Boża Nieustającej Pomocy zawsze w potrzebie. Na wzburzonym morzu z falami walczy niewielki kuter, nad wszystkim czuwa Matka Boża.

Przykład połączenia symboliki Matki Bożej – opiekunki ludzi morza i arki Noego zauważymy na współczesnym witrażu w kościele pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Kołobrzegu. Podobna symbolika występuje w kościele pw. Matki Bożej Uzdrowienia Chorych w Dźwirzynie, gdzie okrągłe, kolorowe części witraży okien bocznych mają marynistyczny charakter maryjny – na jednym widać kompozycję litery M i fal, a na drugim litery M i sylwetki arki. Witraż maryjny znajdziemy też w kościele pw. św. Stanisława i Bonifacego Błogosławionego Męczennika w Świnoujściu. Na witrażach okien ścian bocznych, umieszczono m.in. koło sterowe, a niżej emblemat Matki Bożej – litera M – opiekunki marynarzy, żeglarzy i rybaków. Między elementami widnieje napis: Gwiazdo morza, módl się za nimi.

Obraz o tematyce maryjnej, znajduje się też w kościele pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Świnoujściu-Karsiborze. Obraz pokazuje Matkę Bożą Opiekunkę Żeglarzy. Na obrazku pokazano łódź na wzburzonym morzu i oczekujące na brzegu rodziny żeglarzy lub rybaków. W Międzyzdrojach w kościele parafialnym pw. św. Piotra Apostoła wyróżnia się dekoracja mozaikowa na ścianie przedstawiająca międzyzdrojską Matkę Bożą Świętych – u stóp sylwetki Maryi widać zarys łodzi i postaci w modlitwie, jakby oddających się opiece Matki Bożej.

Nadzwyczajne połączenie symboliki opiekuńczej roli Matki Bożej z symboliką fauny wodnej przedstawiono na obrazie z kościoła pw. św. Antoniego z Padwy w Kadynach. Widać na nim wizerunki Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus pokryte muszlami z wód morskich i zalewowych.

Tagi:
Matka Boża

Wspomnienie Maryi Matki Kościoła obchodzone na całym świecie

2018-03-03 15:51

st (KAI) / Watykan

Na całym świecie w obrządku łacińskim obchodzone będzie wspomnienie Maryi Matki Kościoła – postanowił Papież Franciszek. W Watykanie opublikowano dekret Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z 11 lutego bieżącego roku. Informuje on, że decyzją Ojca Świętego wspomnienie to będzie obchodzone w poniedziałek po Zesłaniu Ducha Świętego. Do polskiego kalendarza liturgicznego święto to zostało wprowadzone 4 maja 1971 r. przez Episkopat Polski.


Watykan – wizerunek NMP Matki Kościoła

W dekrecie podpisanym przez prefekta watykańskiej dykasterii liturgicznej kard. Roberta Saraha przypomniano motywację biblijną i teologiczną obchodów tego święta, a także słowa bł. Pawła VI z 21 listopada 1964 roku ogłaszające Maryję Matką Kościoła. Zaznaczono, że święto to zostało wpisane do szeregu partykularnych kalendarzy liturgicznych.

„Uroczystość ta pomoże nam także w przypomnieniu sobie, że życie chrześcijańskie potrzebuje dla swego wzrostu zakotwiczenia w tajemnicy krzyża, ofierze Chrystusa w uczcie eucharystycznej oraz w składające ofiarę Dziewicy, Matce Odkupiciela i wszystkich odkupionych” - czytamy w dekrecie Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Moje pismo Tęcza - 11/12 2017

Franciszek: chrześcijanin musi być otwarty i posłuszny Duchowi Świętemu

2018-04-24 13:23

st (KAI) / Watykan

Na znaczenie otwartości na nowość pochodzącą od Boga, znaki czasu i natchnienia Ducha Świętego wskazał papież podczas porannej Eucharystii w Domu Świętej Marty. W swojej homilii Ojciec Święty podjął refleksję nad różnymi postawami, jakie człowiek przyjmuje wobec nowości pochodzącej od Boga, który zawsze wychodzi nam na spotkanie z czymś nowym i oryginalnym.

screenshot/TV Vaticana

Franciszek zauważył, że w czytanym dzisiaj fragmencie Ewangelii (J 10,22-30) wyraźnie ukazano zamknięcie uczonych w Prawie, postawy, która staje się następnie „surowością”. Idzie o ludzi zdolnych jednie do postawienie siebie w centrum, obojętnych na działanie Ducha Świętego i niewrażliwych na nowości. Papież podkreślił w szczególności ich całkowitą niezdolność do „rozpoznawania znaków czasu”, zniewolenia słowami i ideami.

„Powracają do tego samego pytania, nie są w stanie wydostać się z tego zamkniętego świata, są więźniami idei. Otrzymali prawo, które było życiem, ale je „przedestylowali”, zamienili w ideologię, i nieustannie się kręcąc wokół siebie nie są w stanie wyjść, a każda nowość stanowi dla nich zagrożenie” – zauważył Ojciec Święty.

Franciszek wskazał, że dzieci Boże powinny umieścić w centrum Ducha Świętego, tak jak to czynili uczniowie ukazani w pierwszym dzisiejszym czytaniu (Dz 11,19-26). Są oni zdolni, by uczyć się nowego i siać Słowo Boże także poza zwykłym schematem „zawsze tak się czyniło”. Byli ulegli Duchowi Świętemu, aby uczynić coś, co było czymś więcej niż rewolucją, głęboką zmianą, a w centrum było nie prawo, lecz Duch Święty.

„A Kościół był Kościołem w ruchu, Kościołem, który wykraczał poza swoje ograniczenia. Nie był zamkniętą grupą wybranych, lecz Kościołem misyjnym: w istocie, że tak powiem, równowaga Kościoła polega właśnie na mobilności, na wierności Duchowi Świętemu. Ktoś powiedział, że równowaga Kościoła przypomina równowagę na rowerze: jest zdecydowana i dobra, gdy rower jest w ruchu; jeśli staniesz, upadasz” – powiedział papież.

Ojciec Święty zauważył, że człowiek może wobec natchnień Ducha Świętego zamknąć się lub otworzyć. Właśnie otwartość właściwa jest uczniom, apostołom: początkowy opór jest nie tylko ludzki, lecz jest też gwarancją, że nie dadzą się oni oszukać byle czym, a następnie przez modlitwę i rozeznanie odnajdują drogę.

„Zawsze będą opory wobec Ducha Świętego, zawsze, aż do końca świata. Niech Pan da nam łaskę, abyśmy umieli stawić opór temu, czemu musimy się oprzeć, temu, co pochodzi od Złego, który odbiera nam naszą wolność i umieli otworzyć się na nowości, ale tylko te, które pochodzą od Boga, z mocą Ducha Świętego i niech da nam łaskę rozeznania znaków czasu, aby podjąć decyzje, które musimy podjąć w tym momencie” – stwierdził na zakończenie swej homilii Franciszek.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Franciszek pozdrowił wspólnotę Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego

2018-04-25 11:49

st (KAI) / Watykan

Szczególne pozdrowienia dla obchodzącej 100 lecie istnienia wspólnoty Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego skierował Ojciec Święty podczas dzisiejszej audiencji ogólnej, pozdrawiając Polaków.

Włodzimierz Rędzioch

Oto słowa papieża:

Witam polskich pielgrzymów. W sposób szczególny pozdrawiam Arcybiskupa Lublina, Kolegium Rektorów, Profesorów i Studentów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, którzy przybyli tu z okazji 100-lecia jego założenia i 70-lecia duszpasterstwa akademickiego przy uczelni. Wraz z wami dziękuję Panu za każde dobro duchowe, jakie zrodziło się w waszej wspólnocie uniwersyteckiej w tym stuleciu. Zachęcam was, abyście kontynuowali dobrą tradycję poszukiwania więzi łączących wiarę i rozum, a równocześnie, byście odkrywali nowe metody zgłębiania nauk humanistycznych i przyrodniczych, aby coraz lepiej odpowiadać na wyzwania, jakie współczesny świat stawia przed człowiekiem i społecznościami. Niech wam towarzyszy wasz profesor Karol Wojtyła – św. Jan Paweł II! Wam i wszystkim pielgrzymom tu obecnym z serca błogosławię. Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus!

Papieską audiencję streścił po polsku ks. prał. Paweł Ptasznik z Sekretariatu Stanu Stolicy Apostolskiej:

Ojciec Święty kontynuuje swoją refleksję nad Chrztem, który – jak czytamy w Katechizmie Kościoła Katolickiego – jest „w szczególny sposób «sakramentem wiary», ponieważ jest sakramentalnym wejściem w życie wiary” (n. 1236). W liturgii chrztu, litania do wszystkich świętych, modlitwa egzorcyzmu i namaszczenie olejem katechumenów, od czasów starożytnych przypominają, że modlitwa Kościoła wspiera katechumenów w walce ze złem, towarzyszy im na drodze dobra, pomaga im wyzwolić się spod władzy grzechu, aby przejść do królestwa Bożej łaski. Kościół prosi o uwolnienie ich od wszystkiego, co oddziela od Chrystusa i przeszkadza w wewnętrznym zjednoczeniu z Nim. Także dla dzieci prosimy Boga o uwolnienie od grzechu pierworodnego i uświęcenie ich jako mieszkania Ducha Świętego (por. Obrzęd Chrztu Dzieci, n. 56). Chrzest nie jest formułą magiczną, ale darem Ducha Świętego, który uzdalnia tego, kto go otrzymuje „do walki ze złym duchem”. W tej walce nie jesteśmy sami. Kościół modli się, abyśmy nie ulegli zasadzkom zła, ale pokonali je mocą Paschy Chrystusa. Umocnieni przez zmartwychwstałego Pana, możemy z wiarą powtarzać słowa świętego Pawła: „Wszystko mogę w Tym, który mnie umacnia” (Flp 4,13).

W dzisiejszej audiencji udział wzięli m. in. abp Stanisław Budzik, metropolita lubelski, Rektor, studenci i Pracownicy Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II oraz Akademickie Stowarzyszenie im. bł. Pier Giorgio Frassati "Frassatianum"; pielgrzymi z Parafii Wniebowzięcia NMP Głoska (diecezja wrocławska); z parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa, z Wrocławia; parafii św. Mikołaja w Elblągu; Młodzież z VI Liceum Ogólnokształcące im. Jana Pawła II w Legnicy oraz Katolickiego Liceum i Gimnazjum im. św. Franciszka z Asyżu w Legnicy; Zespół Szkół Ekonomicznych z Nysy; Zespół Szkół Rolniczych z Prudnika Członkowie Grup Modlitwy Św. Ojca Pio z Diecezji Bielsko-Żywieckiej.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Od oceanu do oceanu - 1%

Reklama

Najczęściej czytane

Wiele stron internetowych, wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Służą one m.in. do tego, by zagłosować w sondzie. Nowe przepisy zobowiązują nas do poinformowania o tym. Dalsze korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będzie oznaczało, że zgadzasz się na ich wykorzystywanie.
Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj o Polityce plików cookies.

Rozumiem