Reklama

Sternik łodzi płynącej do Brzegów

2016-07-27 09:05

Ks. Jarosław Krzewicki
Niedziela Ogólnopolska 31/2016, str. 8-10

Grzegorz Gałązka

Jaki jest dzisiejszy następca św. Piotra, sługa ubogich? Czy jest papieżem młodzieży, jak jego wielki poprzednik? Czy potrafi nawiązać z młodymi trwały i skuteczny kontakt?

Światowe Dni Młodzieży są jednym z dzieł Jana Pawła II. Wychowawca i przyjaciel, profesor, kapłan, towarzysz wakacyjnych wypraw kochał młodzież i czuł się młody. Był blisko młodych, szukał ich i dał się im znaleźć. Wysportowany, działający, cierpiący czy umierający – potrafił kochać i zrozumieć. Potrafił wymagać. Student, kapłan, biskup i papież – był z młodymi jak ojciec i brat.

Coraz bardziej zaciera się w pamięci jego żywy obraz. Był papieżem kilku pokoleń. Zaczęło się drugie dziesięciolecie od jego śmierci, a zatem najmłodsi znają go jak przez mgłę. Dla starszych stał się papieżem ich młodości, dojrzewania, pierwszych miłości i życiowych decyzji. Młodszym pozostają świadectwa, filmy, pamiątki, relikwie, pomniki, ślady obecności wielkiego Papieża. Wadowickie muzeum jest jednym z miejsc, gdzie ziemskie życie Karola Wojtyły zdaje się trwać, krakowskie sanktuarium natomiast przez pamiątki łączy z nim w wieczności.

Dla tych, którzy dziś wchodzą w dojrzałość, być może zbliżoną rolę odegra Franciszek, choć takie wybory nie dokonują się z urzędu, nie decydują o tym duszpasterska strategia, medialny marketing czy PR. Pan Bóg ma swoje drogi i sam wzbudza proroków.

Reklama

Papież spraw ludzkich

Jaki jest dzisiejszy następca św. Piotra, sługa ubogich? Czy jest papieżem młodzieży jak jego wielki poprzednik? Czy potrafi z młodymi nawiązać trwały i skuteczny kontakt? Tak było w Brazylii, zobaczymy, jak będzie w Krakowie. Pierwsze trzy lata pontyfikatu pokazują, że papież Franciszek mówi językiem prostym, o sprawach życiowych, unika spekulacji, trudnych wywodów. Nie da się jednak opisać tego, co dopiero się zaczęło i właśnie się rozkręca. Wydaje się, że młodzież słucha Papieża. Miliony czytają jego tweety, śledzą go na Facebooku, wielu słucha medialnych przekazów. Dlaczego? Media pokazują Papieża, który chce Kościoła na wyciągnięcie ręki, ubogiego, pokornego. Kościoła, który nie puszy się na salonach, nie przegląda w pałacowych lustrach, lecz dzieli płaszcz z ubogim, okrywa nagość grzesznika. Powinien jak Biedaczyna z Asyżu wyrzec się oznak panowania, ziemskich przywiązań. Taki Kościół wydaje się bliższy pragnieniu człowieka, zwłaszcza młodego, pełnego marzeń i snów. Media jednak mniej mówią o wymaganiach, jakie Papież stawia, o tym, że w gruncie rzeczy jego przekaz jest Piotrowy, to znaczy oparty na skale, na wiekowej Tradycji, Piśmie, Objawieniu. Franciszek jest papieżem Kościoła, który ma być światłem i solą. Taki Kościół, by być autentyczny, nie słodzi, nie ściemnia, czasem razi i szczypie.

Młodzież przełomu

Jaka jest dzisiejsza młodzież? Szuka prawdy, ale nie chce na wszystko gotowych odpowiedzi. Łatwo się zapala, ale trudniej wiąże się na dłużej. Chce wzruszeń, ideałów, czasem nie z tej ziemi, nawet jeśli miłość sprowadzi do paru kresek androidowej aplikacji, przelotnej przygody. A jednak w głębi nie przestaje tęsknić. Mówi się, że dziś idoli wybiera się na chwilę. Młodzieżowy panteon gwiazd i gwiazdeczek jest pojemny jak historia pamięci. Dlatego nie można liczyć zbiorów nazajutrz po zasiewie. Trzeba spokojnie uprawiać ziemię, aż coś wyrośnie.

Młodzież dziś jest inna, niż była kiedyś, i wcale nie taka, jaka będzie w przyszłości. To ludzie z bagażem doświadczeń, języków, dyplomów i kursów, lecz często bez pracy, bez nadziei na przyszłość. W niektórych krajach południa Europy co drugi młody nie ma zatrudnienia. To pokolenie przełomu, który wkrótce się dokona. Zmienił się świat, inny jest sposób komunikacji. Zmieni się coś więcej. Lansowane przez dziesięciolecia na poziomie polityki, przekazu, kultury ryzykowne standardy życia zaczynają się nie sprawdzać, a jednocześnie to one wytworzyły status konsumenta wrażeń. Dziś świat ma twarz młodzieńca, który chce zrobić fikołka, by wywrócić stary porządek. Papież, który potrafi wyjść poza standardy, zaprotestować, jasno powiedzieć, co myśli, płynąć pod prąd mimo sędziwego wieku, może dużo wyrazić i będzie słuchany.

Papież bliski

Tron Piotrowy, na którym zasiada Franciszek, cieszy się dużym szacunkiem. Tak było za Jana Pawła II i tak jest dzisiaj. Po fali kryzysów, oskarżeń i antykościelnych kampanii trzeba było szczerości, pełnej otwartości i ryzyka, na co mógł zdobyć się Papież z Argentyny, by nazwać rzeczy po imieniu, bez ceremoniału, strojenia w konwenanse.

Papież Franciszek jest na czasie. Przyszedł z dalekiego kraju, dalej niż znad Wisły. Potrafi wzruszać. Ma w sobie Boże szaleństwo i świeżość młodzieńca.

Czy świat zna Papieża? Czy młodzi go znają? Stara się być bezpośredni, kruszy bariery ekranu, zasieki ochrony. Chce być jak najbliżej człowieka. Czy mu się to udaje? Kto chce, wyobraża sobie, że zrobi sobie selfie z Papieżem, że pojedzie z nim tramwajem na krakowskie Błonia, napisze, a Papież być może oddzwoni. Może nieoczekiwanie spotka Papieża zagubionego w rzymskim traffico w starym niebieskim focusie, a może nawet na którymś z placów wtopionego w tłum.

Pogadać z nim chciałby pewnie każdy, bez tremy i obaw. Papież stawia proste pytania. Czasem rezygnuje z udzielenia odpowiedzi. Po prostu mówi, że jej nie zna. Nawet jeśli Kościół już dawał odpowiedź, zaprasza rozmówcę do wspólnej drogi, by poszukać prawdy. Stąd zadziwia bądź gorszy, gdy mówi, kimże jest, by sądzić lub wiedzieć.

Plac św. Piotra pęka w szwach na audiencjach z Franciszkiem. Papież podbił serca wielu. Czy ludzie, szalejąc za nim, bardziej lubią Kościół? Nie zawsze. Ale on Kościół kocha i troszczy się czule o jego grzeszników. Nie osądza, choć czasem zgodzi się na karę. Walczy o ubogich, biednych i słabych, więc oberwie się tym, co czują się silni. Franciszek jednak, jak sam podkreśla, nie walczy z człowiekiem. Muszą o tym pamiętać ci, którzy chcą go postawić na przeciwnym brzegu, uczynić sternikiem jego własnej łodzi. To Papież Kościoła. Puste i zarosłe kurzem konfesjonały odżyły, gdy ludzie zobaczyli, że Papież się spowiada. On sam wie, że też grzeszy. To prawda, po spotkaniu z Franciszkiem ludzie ze spokojnym sercem będą się kłócić z proboszczem bądź złościć na biskupa, ale jeśli uczciwie słuchają Papieża, ich spór przemieni się w miłość. Gdy słucha się uważnie Franciszka, Kościoła nie da się nie kochać.

W drodze do Krakowa

Światowe Dni Młodzieży to duszpasterskie spotkanie Biskupa Rzymu z młodzieżą całego świata. Młodzież usłyszy od niego świadectwo, jak w dzień Pięćdziesiątnicy, słowa pewne i ożywcze jak woda wyprowadzona ze skały, co oczyszcza i daje życie. Czy zaniosą to przesłanie na cały świat? Czy będzie to dobry zaczyn miłości Boga i wierności korzeniom?

Do Krakowa spieszą setki tysięcy młodych. Niektórzy nie kryją obawy. Świat dziś jest inny, niż był jeszcze przed chwilą. Gospodarze robią wszystko, by było gościnnie, rodzinnie i bezpiecznie. Każdemu wolno się zatrzymać, przerwać bieg. Wszystko da się obejrzeć przez internetowy streaming albo zobaczyć na telebimie, wygodnie siedząc z przyjaciółmi w piwnym ogródku restauracji.

Sporo więc nie przyjdzie, ale w podkrakowskich Brzegach stawią się setki tysięcy wybranych, może milion albo dwa tych, którzy staną się nowym pokoleniem Franciszka. Widzieć a być, przeczytać a przeżyć, słyszeć a usłyszeć – to nie to samo. Pielgrzymom przyglądać się będzie z pobliskiego Solvayu Jan Paweł II ze swoim przesłaniem: „Nie lękajcie się!”.

Spotkanie z Piotrem, którego „wcieleniem” jest dzisiejszy Papież, ma prowadzić do Chrystusa. Fascynacja osobą może być przelotna, płytka, niepełna i nietrwała. Bazowanie na gadżetach może kiedyś w umysłach zostawić popiół, który nawet nie użyźni gleby. Ale tu chodzi o spotkanie Kościoła, młodzieży świata, z Piotrem, który przybrał imię Franciszek, i znaczy coś więcej, bo gdzie Piotr, tam Kościół, żywy Chrystus. Piotrowa łódź płynie do Brzegów, a na niej Kościół jutra, młodzież, nadzieja na przyszłość.

Tagi:
papież Franciszek

Upór, pycha, samowystarczalność to przeszkody, które człowiek stawia Panu Bogu

2018-02-22 16:48

RV / Ariccia (KAI)

Dziś piąty dzień rekolekcji, które papież Franciszek wraz ze swoimi współpracownikami odprawia w domu ojców paulistów w Aricci pod Rzymem. Wczoraj po południu wysłuchali siódmej medytacji przygotowanej przez ks. Josè Tolentino Mendonҫa. Kontynuując temat pragnienia, podkreślił, że to nasze duchowe ubóstwo jest miejscem szczególnej troski Jezusa, a wielką przeszkodą stawianą przez człowieka Bogu nie jest nasza słabość, ale upór i samowystarczalność.

Foto Vatican Media

Papieski rekolekcjonista przestrzegł, że Kościół nie może się izolować, ale powinien się uczyć, być ciągle w drodze. Istnieje bowiem ryzyko, że innym będzie wyznaczał trudną drogę do pokonania, a sam pozostanie w miejscu. Trzeba być uważnym, aby ten stan siedzenia nie stał się stanem duchowym, wewnętrzną atrofią.

Dlatego nasze życie duchowe powinniśmy przeżywać we wspólnocie, a studnią, z której będziemy czerpać, jest konkretne życie wewnętrzne, zranione przez różne przeżycia i braki.

„Człowieczeństwo, nasze i innych, które staramy się przyjąć i przygarnąć, jest człowieczeństwem, które Jezus naprawdę obejmuje, ponieważ z miłością pochyla się nad naszą rzeczywistością, nad naszym idealnym obrazem samych siebie, który sami sobie tworzymy. Tajemnica Wcielenia Syna Bożego ukazuje nam nieideologiczną, konkretną wizję życia” – powiedział ks. Tolentino.

Pogłębiając temat pragnienia, ks. Tolentino zauważył, iż dzięki niemu stajemy się bardziej ludzcy, a ono samo pomaga nam budować życie „duchowego dojrzewania”. Pomaga nam wyzbyć się wyobrażeń o rzeczach idealnych oraz błędnego postrzegania rzeczywistości.

„Wielką przeszkodą, jaką stawiamy Panu Bogu nie jest kruchość czy niemoc, ale upór i sztywność. Nie słabość i uniżenie, ale przeciwnie: pycha, samowystarczalność i samousprawiedliwienie, izolacja, przemoc, psychoza władzy. Siła, której naprawdę potrzebujemy, łaska, która jest nam niezbędna, nie jest nasza, ale Chrystusa” – powiedział papieski rekolekcjonista.

Natomiast w dzisiejszej porannej medytacji papieski rekolekcjonista odwołał się do przypowieści o synu marnotrawnym. Zaznaczył, iż jednym z wielkich niebezpieczeństw na drodze duchowej jest postrzeganie rzeczywistości poprzez własne „ja”, jakby ono było początkiem i końcem wszystkiego. Ukazuje ona także trudności w relacjach z innymi oraz delikatność braterskich więzów.

„Tak naprawdę nie nosimy w naszym wnętrzu tylko rzeczy dobrych, zharmonizowanych, jasnych. Nosimy w sobie wiele rzeczy niejasnych, niewyjaśnionych, wręcz patologicznych, niezliczone ilości nici do połączenia, jesteśmy małostkowi. Są w nas strefy cierpienia, miejsca, które wymagają pojednania, pamięć, którą trzeba pozostawić Bogu do uleczenia” – stwierdził portugalski kapłan.

Zdaniem ks. Tolentino nasze czasy są zdominowane przez „dryfujące pragnienia”, które wzbudzają w nas łatwy osąd, niezadowolenie, hedonizm. A to prowadzi do konsumizmu, który sprawia, że czujemy się zadowoleni, pełni. Ale ta sytość, którą otrzymujemy dzięki konsumizmowi, jest więzieniem pragnienia.

Kontynuując interpretację przypowieści o synu marnotrawnym, portugalski kapłan zauważył, że pragnienie wolności, które miał młodszy syn, doprowadziło go do „błędnych kroków”, natomiast jego starszy brat miał „chore oczekiwania”.

„To są te same «chore oczekiwania», które z taką łatwością przenikają i nas: trudność w braterskim życiu, roszczenie sobie prawa do wpływania na decyzje ojca, brak radości z dobra czynionego przez drugiego. Wszystko to stwarza w nim ukryty resentyment i niezdolność wejścia w logikę miłosierdzia” – mówił ks. Tolentino.

Papieski rekolekcjonista zwrócił następnie uwagę na inne niebezpieczeństwo, o którym mówi przypowieść. Jest nim zazdrość, która jest patologią pragnienia, brakiem miłości, bezpłodnym i nieszczęśliwym roszczeniem. Jej przeciwieństwem jest wdzięczność, „która tworzy i przebudowuje świat”.

Przeciwieństwem zachowań braci jest postawa Ojca, pełnego miłosierdzia. Nie jest ono czymś, na co zasłużyliśmy, ale jest współczuciem, dobrem, przebaczeniem; jest „dawaniem bardziej, więcej, jest wychodzeniem ponad”; jest nadmiarem miłości, która leczy rany. Wiara w Boga jest więc wiarą w miłosierdzie.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Młodzi w Kościele

2018-02-21 10:32

Ks. Adrian Put
Niedziela Ogólnopolska 8/2018, str. 20-21

Kiedy mówimy o jakiejś wspólnocie w Kościele „oaza”, to zaraz na myśl przychodzi nam obraz grupy młodych ludzi. Przez długie lata oazę, czyli Ruch Światło-Życie, identyfikowano głównie z dziećmi i młodzieżą. Dziś ten ruch „dorósł” i więcej w nim dorosłych i małżonków. Co się stało z młodymi w oazie?

Archiwum „Aspektów”
Jaka będzie przyszłość młodych w Kościele?

Powyższe pytanie jest tyleż prowokacyjne, ile bardzo na miejscu. Dziś w Ruchu Światło-Życie jest znacznie mniej młodzieży niż w latach siedemdziesiątych czy osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Są takie diecezje, w których nadal organizuje się wakacyjne oazy dla kilkuset czy nawet kilku tysięcy młodych, ale są i takie regiony, w których trudno zebrać nawet stu- czy dwustuosobową grupę chętnych na wakacyjne rekolekcje. Co dalej?

Kilka uogólnień

Nie jest, oczywiście, tylko źle. Ruch Światło-Życie ciągle jest atrakcyjną formą dorastania do wiary dla całych zastępów młodzieży. W wielu miejscach Polski małe grupy oazowe każdego roku pozwalają młodym spotkać żywego Jezusa. Nadal jest to jedna z największych rzeczywistości gromadzących młodzież w polskim Kościele. Ale to nie to, co było kiedyś! Problem jednak nie polega tylko na wspominaniu minionych czasów i życiu tymi wspomnieniami. Wiedza o przeszłości nie jest przecież czymś złym. Chodzi jednak o to, że nie możemy wciąż utyskiwać, jak to kiedyś było i ilu to młodych było na wakacyjnych oazach. Charyzmatyczna odwaga stawiania pytań polega także na wierze, że Pan udzieli swojemu Kościołowi odpowiedzi. Pan da światło, które rozświetli życie.

Zanik wielu młodzieżowych inicjatyw w Kościele w Polsce to problem nie tylko oazy. Znawcy zagadnienia zauważają, że współczesna młodzież jest mniej chętna do tworzenia stałych, formalnych grup czy zrzeszeń. Nawet bez specjalnych badań gołym okiem widać, że w świątyniach jest mniej młodych niż dawniej. Nie jest to zresztą wyłączny problem Kościoła. Silne przed laty organizacje skupiające młodych działają współcześnie w mniejszym zakresie.

W stronę pytania

Nasze polskie doświadczenie z młodzieżą jest chyba szerszym problemem, skoro papież Franciszek zaproponował całemu Kościołowi refleksję nad kondycją młodych. W dniach 18-24 marca 2018 r. odbędzie się przedsynodalne spotkanie młodych z całego świata. Ma ono przygotować Kościół do XV Zgromadzenia Ogólnego Synodu Biskupów, które odbędzie się w Rzymie w dniach 3-28 października 2018 r. Temat obrad będzie brzmiał: „Młodzież, wiara i rozeznanie powołania”.

Zaproszenie Franciszka stało się inspiracją dla Ruchu Światło-Życie. Każdy nowy rok pracy formacyjnej w ruchu rozpoczyna się od poszukiwania tematu, który najbardziej odpowiada na potrzeby Kościoła w danym czasie. Po zapowiedzi zwołania synodu wybór wydawał się oczywisty.

Pierwsze próby sprecyzowania tematu pracy dla całej oazy podjęto już w czasie wakacji 2017 r. Następnie na początku grudnia w Częstochowie odbyła się ORDJ, czyli Oaza Rekolekcyjna Diakonii Jedności. To właśnie podczas tych rekolekcji moderatorzy, odpowiedzialni, członkowie diakonii specjalistycznych oraz animatorzy rozeznali ostatecznie temat przyszłego roku formacyjnego: „Młodzi w Kościele”.

Uczestnicy ORDJ wysłuchali świadectwa ewangelizatora Jacka Dudzica, który starał się przybliżyć problem, jak ewangelizować młodzież dzisiaj. W jego świadectwie pojawiło się zaproszenie do wyjścia z kościołów. Do tego nie wystarczy jednak zwykłe wyjście. Trzeba zrozumieć język młodych i nauczyć się nim posługiwać. Dla wielu uczestników rekolekcji odkrywcze były słowa, że współcześnie trzeba próbować przekazać Dobrą Nowinę w... 7 sekund. To tyle czasu, ile potrzebuje winda, żeby wjechać na ostatnie piętro.

Najważniejszym doświadczeniem rekolekcji było jednak świadectwo samych młodych, którzy przedstawili wiele pomysłów ewangelizacyjnych bazujących na mediach społecznościowych.

Istotnym głosem była zachęta, którą skierował do zebranych ks. Marek Sędek – moderator generalny Ruchu Światło-Życie. Przekonywał, że „trzeba poszerzać przedsionki” i szukać nowych dróg dotarcia do młodych. Dzisiaj – zdaniem moderatora – potrzeba nowości w prowadzeniu innych do Boga, a szczególnie w prowadzeniu młodych do Pana.

Na portalu oaza.pl Marcin Łęczycki, w relacji z Oazy Rekolekcyjnej Diakonii Jedności, zauważył, że zaproszenie młodzieży na te rekolekcje, ale „przede wszystkim posłuchanie tego, czym żyje młodzież, jakie ma potrzeby, było nie tylko dobrym strzałem, ale także naturalną konsekwencją przyjętego tematu Młodzież w Kościele. Ruch Światło-Życie, który u swej podstawy ma pracę z młodzieżą, który w drugiej połowie ubiegłego wieku był często pierwszym środowiskiem wzrostu młodego człowieka w wierze, stanął przed nowym wyzwaniem – ponownego spotkania z ludźmi młodymi, żyjącymi dzisiaj w dynamicznie zmieniającym się świecie, często czującymi się zagubionymi i nierozumianymi, ale jednocześnie wnoszącymi we wspólnoty Ruchu prostotę, radość i nadzieję, że wszystko jeszcze przed nami”.

W stronę odpowiedzi

W dniach 23-26 lutego na Jasnej Górze odbywa się 43. Kongregacja Odpowiedzialnych Ruchu Światło-Życie, w tym roku pod hasłem: „Młodzi w Kościele”. To konkretna odpowiedź ze strony ruchu na wołanie papieża Franciszka. Kongregacja Odpowiedzialnych to spotkanie wyjątkowe w rytmie wszystkich spotkań formacyjnych i modlitewnych oazy. Raz w roku gromadzi ona ok. tysiąca członków ruchu, którzy na modlitwie i refleksji starają się pogłębić temat formacyjny danego roku.

Tegoroczne rozważania prowadzą następujący prelegenci: Jacek Dudzic („Ewangelizacja w przedsionku”), ks. prof. Andrzej Kiciński, prorektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego („Między katechezą a mistagogią”), Katarzyna i Paweł Maciejewscy – para krajowa Domowego Kościoła („Młodzi w [Domowym] Kościele”) i ks. prof. Adam Maj COr z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego („Bierzmowanie – zwieńczenie czy początek drogi?”). Te wykłady i referaty połączone z modlitwą i świadectwami apostolskiego zaangażowania młodzieży oazowej pozwalają pogłębić problem obecności młodych w Kościele, jako hasła zbliżającego się roku formacyjnego. W tym roku jest jednak inaczej. „Młodzi w Kościele” to nie tylko kolejny temat formacyjny. Tym razem jest to pytanie o przyszłość ruchu, który do niedawna postrzegany był głównie jako wspólnota młodzieżowa. Fakt, że dzisiaj Ruch Światło-Życie gromadzi głównie dorosłych i małżonków z Domowego Kościoła, nie jest, oczywiście, zjawiskiem negatywnym. Ruch ten po latach wzrostu i oczyszczenia – właśnie dzięki obecności małżonków Domowego Kościoła – staje się bardziej dojrzały i odpowiedzialny. Sprawa młodych jest jednak problemem pilnym do rozwiązania. Czy ruch ten odnajdzie w swoim charyzmacie siły, które pozwolą mu na nowo przyciągnąć dzieci i młodzież do grup oazowych?

Zgromadzeni na dorocznej Kongregacji Odpowiedzialnych członkowie Ruchu Światło-Życie pytają Pana o Jego wolę na dziś dla młodych w oazie i jutro w polskim Kościele. Pytania postawione w tych dniach na Jasnej Górze są bardzo ważne jednak nie tylko dla nich. W jakimś sensie Kościół w Polsce musi sobie postawić pytanie o własną przyszłość, gdy spogląda na znikające kolejne grupy młodych z naszych świątyń. To, że tyle młodzieży ciągle jest w Kościele, stanowi przecież szansę, by i następni odnaleźli się w Kościele jak w domu. Bo przecież chodzi o to samo – by młodzi byli w Kościele.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Moje pismo Tęcza - 11/12 2017

Droga Ekmana we Wrocławiu

2018-02-24 21:18

Agnieszka Bugała

Za nami pierwszy dzień konferencja „Duch Pana Boga nade mną”.

M. Rosik

W sali wrocławskiego Centrum Kongresowego szczególnym gościem był dziś bp. Andrzej Siemieniewski i UlfEkman.

Dzięki uprzejmości ks. prof. Mariusza Rosika w najnowszym numerze wrocławskiej „Niedzieli” prezentujemy wywiad z UlfemEkmanem i jego żoną Birgittą.

Przeczytaj także: Droga Ekmana. Wiara, która zwycięża świat
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Reklama

Najczęściej czytane

Wiele stron internetowych, wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Służą one m.in. do tego, by zagłosować w sondzie. Nowe przepisy zobowiązują nas do poinformowania o tym. Dalsze korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będzie oznaczało, że zgadzasz się na ich wykorzystywanie.
Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj o Polityce plików cookies.

Rozumiem