Reklama

Kto z kim przestaje, takim się staje

2016-06-15 11:44

Paweł Zuchniewicz
Niedziela Ogólnopolska 25/2016, str. 14-15

Adam Bujak, Arturo Mari/ Biały Kruk

– Przygarnął mnie za szyję, zaczęłam płakać. Papież podniósł mi głowę, spojrzał mi w oczy i powiedział: „Kocham cię” – to wspomnienie studentki ze spotkania z Janem Pawłem II na Tor Vergata w Rzymie w 2000 r.

Był szybszy niż agenci ochrony. Wyrwał się z siedzącej na wielkim podium grupy i podbiegł do Jana Pawła II. Prawdziwy sprinter. Po chwili na wielkim telebimie widzieliśmy twarz wzruszonego chłopca, przytulającego się do Papieża.

Nie on jeden podjął skuteczną próbę dotarcia do Ojca Świętego. Udało się to także argentyńskiej studentce Angeles z Buenos Aires. „W ramionach Papieża poczułam się jak w niebie – powie później. – Przygarnął mnie za szyję, zaczęłam płakać. Papież podniósł mi głowę, spojrzał mi w oczy i powiedział: «Kocham cię»”.

Czuwanie dobiegało końca. Ojciec Święty zakończył medytację, ale najwyraźniej nie miał zamiaru rozstać się z młodzieżą. Spodobała mu się śpiewana przez chór pieśń, wyciągnął ramiona i siedząc w fotelu, zaczął nimi poruszać w rytm melodii.

Reklama

– Co teraz zrobimy? – zapytał, gdy śpiewy ucichły. – Już prawie jedenasta.

Entuzjazm. Wszyscy w lot pojęli, że stary Papież, który o tej porze powinien udać się na spoczynek, wcale nie ma zamiaru rezygnować z dobrej zabawy. A ta zapowiadała się znakomicie – program przewidywał pokaz sztucznych ogni.

Muzyka, śpiew i strzelające w niebo race przypadły papieżowi do gustu. Wskazywał na wykwitające na niebie świetliste gwiazdy w setkach bajecznych kolorów i wybijał rytm śpiewanych piosenek, stukając dłonią o oparcie fotela.

Wszyscy – i młodzież, i biskupi, i chyba także dziennikarze, wśród których się znajdowałem – ulegli atmosferze radości, która zapanowała na całej ogromnej przestrzeni wokół Uniwersytetu Tor Vergata. Jan Paweł II najwyraźniej znowu miał ochotę coś powiedzieć. Przysunął się do mikrofonu.

– Z kim przestajesz, takim się stajesz! – usłyszeliśmy polskie słowa.

Na chwilę zapanowała konsternacja. Polacy stanowili w tej rzeszy zaledwie kilkudziesięciotysięczną garstkę. Reszta nie zrozumiała papieskich słów.

– Polacy wam przetłumaczą – odezwał się Jan Paweł II, ale za chwilę sam postanowił przełożyć na włoski to powiedzenie:

– Vuol dire: se vivi con i giovani, dovrai diventare anche tu giovane. Cosi ritorno ringiovanito... Chciałem powiedzieć: jeśli żyjesz pośród młodych, to musisz stać się również młody. Dlatego odjeżdżam stąd odmłodzony. Pozdrawiam was wszystkich, a szczególnie tych, którzy stoją z tyłu w ciemności i nie mogą nic zobaczyć. Ale nawet jeśli nie mogli tego zobaczyć (chodziło o pokaz sztucznych ogni – przyp. aut.), to z pewnością słyszeli te „rakiety”. Te „rakiety” zdobyły Rzym i Rzym tego nigdy nie zapomni!

Słowo ciałem się stało

Wczesnym rankiem w niedzielę 20 sierpnia papież Jan Paweł II wsiadł do windy w swojej letniej rezydencji w Castel Gandolfo. Tuż za nim wszedł ks. prof. Tadeusz Styczeń, uczeń Karola Wojtyły i jego następca na Katedrze Etyki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Ks. Styczeń nie mógł się oprzeć i zapytał:

– Ojcze Święty, tam, na Tor Vergata, czekają dwa miliony młodych ludzi. Co Ojciec Święty o nich myśli?

Jan Paweł II uśmiechnął się.

– A cóż ja mogę myśleć? Będziemy się razem modlić, a po drodze to nawet możemy sobie jeszcze zaśpiewać.

I zanucił: „Legiony to żołnierska nuta”.

W znakomitym nastroju wsiadł do śmigłowca. Za kilkadziesiąt minut miał zobaczyć dwumilionową rzeszę młodych oczekujących na mszę św. zamykającą XV Światowy Dzień Młodzieży.

Zainicjowana w połowie lat 80. ubiegłego wieku wędrówka zatoczyła swoisty krąg.

W Niedzielę Palmową 1984 r. Papież zaprosił młodzież do Wiecznego Miasta z okazji kończącego się jubileuszowego roku odkupienia (1950 lat od śmierci i zmartwychwstania Chrystusa). Papież ofiarował wtedy młodym ludziom zwykły drewniany krzyż.

Ten krzyż pokonał imponujący szlak, równy dwukrotnemu okrążeniu Ziemi, widziało go kilkadziesiąt milionów ludzi. Przyszedł rok 2000, a z nim Jubileusz Młodych. Słowa z Prologu Ewangelii według św. Jana – najmłodszego z Apostołów – „Słowo stało się ciałem i zamieszkało wśród nas” (1, 14) – nabrały w Rzymie niezwykłej wymowy. 20 sierpnia na terenie uniwersytetu Tor Vergata zebrała się ogromna rzesza młodych ludzi.

Nic dziwnego, że na zakończenie Mszy św. Papież powiedział:

– Dziękuję serdecznie wam wszystkim, którzy wzięliście udział w XV Światowym Dniu Młodzieży. Wszystkim! Wszystkim! Nie wiem ilu, ale wszystkim! Dziękuję z całego serca! A jakże nie podziękować także Tor Vergacie? Dzięki i tobie! Dzięki za gościnne przyjęcie w kolejnych dniach, zwłaszcza wczoraj i dzisiaj. Pozdrawiam wreszcie tak licznych tutaj kardynałów i biskupów, kapłanów, zakonnice i zakonników, wychowawców i was, młodzi z całego świata, „radości i chwało moja!” (Flp 4, 1).

Będzie, jak miało być

Usłyszeli pisk opon i głuche uderzenie.

– Ciocię zabili! – krzyknął Krzysztof.

Magda leżała na środku ulicy. Stanisław Rybicki podbiegł do niej i pochylił się.

– Magda, jeśli mnie słyszysz, żałuj za grzechy, żałuj za grzechy – powiedział.

Jego żona, Danuta, gorączkowo wystukiwała numer pogotowia. Przyjechało bardzo szybko, zabrało Magdę i ich syna, Krzysia, który był w szoku.

– Zadzwonię jeszcze do bp. Dziwisza – powiedziała Danuta.

Nie dodzwoniła się jednak.

– Dochodziła północ, nic dziwnego, że nikt nie odbierał – wspomina. – Zadzwoniliśmy następnego dnia o szóstej rano ze smutną wiadomością, że Magda zginęła w wypadku samochodowym. Ksiądz biskup przekazał informację Wujkowi, który zadzwonił do nas i jeszcze tego samego dnia spotkał się z mężem Magdy.

Wujek – Jan Paweł II – tydzień po wspaniałym Jubileuszu Młodych miał się spotkać z całym Środowiskiem – grupą dawnych przyjaciół z duszpasterstwa akademickiego, towarzyszami wypraw turystycznych i spływów kajakowych, którzy tydzień po Światowym Dniu Młodzieży zjechali do Rzymu. Przyjechali całymi rodzinami – trzy pokolenia kajakarzy – dziadkowie, dzieci i wnuki, aby razem z Papieżem modlić się, śpiewać i wspominać dawne czasy. Wśród nich byli Magda i Andrzej. Magda pochodziła z Wadowic, jej mama chodziła do gimnazjum w tym samym czasie co Karol Wojtyła. Zmarła, gdy dziewczynka miała zaledwie osiem lat. U babci Magdy odbywały się prymicje przyszłego Papieża.

– On bardzo ją hołubił, bo przecież była sierotą po przyjaciołach – mówi Danuta Rybicka. – A tu taki cios, na dzień przed naszym spotkaniem. Zastanawialiśmy się, co robić w takiej sytuacji. Czy wszystko odwołać? Wujek powiedział wtedy: – Będzie tak, jak miało być – Magda będzie z nami.

W niedzielę 27 sierpnia pojechali do Castel Gandolfo na „Anioł Pański” z Papieżem. Zabrali ze sobą wiosło. Papież to zauważył:

– Pozdrawiam moje Środowisko, na które czekałem tak długo – powiedział po polsku. – Jak wiele mogłoby opowiedzieć to wiosło. Jak wiele szczęśliwych wspomnień, ale również wiele smutnych. Dziękuję, że przyjechaliście, i dziękuję za to wiosło. Ileż by powiedzieć, ile radości, ale i ile smutku. 22 lata temu wypuściłem to wiosło z rąk, aby wziąć w ręce inne.

– Niegdyś w Krakowie była to garstka ludzi, którzy zebrali się wokół interesującego kapłana – mówił mi później śp. ks. prof. Tadeusz Styczeń. – On tym studentom czymś imponował, czymś, co trudno było wyrazić. Tak samo i mnie on czymś imponował. Kiedy mój prowincjał powiedział, że mam możliwość studiować dalej, to zdecydowałem się iść do Lublina, ponieważ on tam miał wykłady. W podobny sposób gromadziła się młodzież tego tzw. krakowskiego Środowiska. To, co widzieliśmy na Tor Vergata, to jest to samo, tyle że wielokrotnie pomnożone. Powiedziałbym, że Ojciec Święty promieniuje swoją siłą na młodzież i równocześnie, kontaktując się z nią, jest napromieniowany jej siłą. Jezus mówi: „Gdzie dwu lub trzech jest zgromadzonych w imię moje, tam i Ja jestem” (por. Mt 18, 20). A tam były dwa miliony. To było zwielokrotnione doświadczenie obecności Jezusa w tych wszystkich ludziach. Jednoczył ich Ktoś Jeden, z tym że tym lustrem prawie przezroczystym na Tego Kogoś jest właśnie on, sługa sług Bożych.

Na Tor Vergata Jan Paweł II mówił m.in.: – On kocha każdego z nas w sposób osobisty i jedyny w konkretnym życiu każdego dnia: w rodzinie, wśród przyjaciół, w studiach i w pracy, w wypoczynku i rozrywce. Kocha nas, kiedy napełnia świeżością dni naszej egzystencji, i także wówczas, gdy w godzinie cierpienia dopuszcza, by przyszedł na nas czas próby. Również bowiem przez najcięższe doświadczenia daje nam słyszeć swój głos.

Słowa te nabrały smutnej aktualności tydzień po Jubileuszu Młodych. W poniedziałek 28 sierpnia Wujek odprawił Mszę św. w intencji Magdy. Potem na dziedzińcu papieskiej rezydencji ułożyli ognisko, a obok postawili kajak, który przywieźli z Polski. Jak za dawnych lat zaśpiewali:

Szumi Albano i słońce grzeje,
Ojciec Święty jest wśród nas,
Opowiada starodawne dzieje,
Wspominamy kajakowania czas.

Tagi:
Jan Paweł II pielgrzymka

Pielgrzymi z Trzebiatowa na szlaku Cudów Eucharystycznych

2018-05-23 10:54

Adam Litwinowicz
Edycja szczecińsko-kamieńska 21/2018, str. I

Często, gdy słyszymy jak ktoś mówi: Jadę do Włoch – myślimy: Zobaczy Rzym, Watykan, piękne zabytki i krajobrazy. Oczywiście jest to prawdą, jednakże nie tylko taki cel przyświecał organizatorowi niezwykłej pielgrzymki, o której chciałbym opowiedzieć naszym Czytelnikom

Adam Litwinowicz

W niecodzienną podróż – można powiedzieć – „rekolekcje w drodze” udali się parafianie z Trzebiatowa, Reska i Szczecina.

W dniach od 21 do 28 kwietnia pątnicy z tych trzech parafii, pod przewodnictwem ks. Pawła Korupki, wikariusza parafii pw. Macierzyństwa Najświetszej Maryi Panny w Trzebiatowie, udali się na rekolekcyjną pielgrzymkę, na trasie której znalazły się miejsca związane z Cudami Eucharystycznymi oraz tajemnicą Mszy św.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jestem od poczęcia

Św. Rita - orędowniczka w sprawach beznadziejnych

Magdalena Wojaczek
Edycja małopolska 11/2007

Każdego 22. dnia miesiąca kościół pw. św. Katarzyny na krakowskim Kazimierzu, niezależnie od pory roku, zamienia się w ogród kwitnących róż. Ludzie przyjeżdżają tutaj z różnych stron Polski, aby wyprosić u Boga potrzebne łaski. Modlą się za wstawiennictwem św. Rity, patronki spraw trudnych i beznadziejnych.

Monika Łukaszów

- Kult św. Rity - włoskiej augustianki - rozwinął się w Polsce w okresie międzywojennym. Nie znamy dokładnie jego początku, ale prawdopodobnie związany był z obrazem Świętej umieszczonym w bocznym ołtarzu kościoła i z powstaniem na tym samym miejscu drewnianej figury w roku 1942 - opowiada o. Marek Donaj, augustianin, proboszcz parafii św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Po II wojnie światowej siostry augustianki zajęły się jego propagowaniem. Władze państwa skutecznie ograniczały drukowanie materiałów religijnych, dlatego zakonnice działały konspiracyjnie. Przepisywały ręcznie nowenny, powielały je za pomocą kalki i rozdawały w czasie różnych spotkań. Zaprzyjaźniony fotograf reprodukował zdjęcia Świętej. Nie była to jednak akcja prowadzona na szeroką skalę. Św. Rita zawdzięcza swoją popularność przede wszystkim czcicielom. Ludzie, którzy doznali łask za jej wstawiennictwem, przekazywali innym nowennę do patronki spraw trudnych i beznadziejnych.

Św. Rita nie zostawi nikogo, kto szuka pomocy Boga za jej pośrednictwem. Jest zawsze blisko codziennych ludzkich spraw. - To wynika z jej życiorysu. Była przecież żoną, matką, a także zakonnicą - mówi o. Marek. Swoim życiem uczyła, że przebaczenie jest pierwszym krokiem do rozwiązania wszystkich problemów. Jako żona trudnego męża potrafiła łagodzić jego porywczy charakter. Kiedy został zamordowany, a synowie chcieli go pomścić, modliła się, aby nie popełnili tej straszliwej zbrodni. Bóg wysłuchał jej w sposób dla człowieka niezrozumiały. W wyniku epidemii jej dzieci umierają. Św. Rita pokornie przyjmuje wolę Boga. Postanawia wstąpić do zakonu augistianek w Cascia. Jednak siostry, z obawy przed zemstą zwaśnionych rodów, nie chcą jej przyjąć. Św. Rita doprowadza do zgody między rodzinami i w końcu zostaje augustianką. Na znak przyjęcia jej całkowitego oddania się Chrystusowi Pan Bóg obdarza ją stygmatem korony cierniowej na czole.
Liczba wiernych gromadzących się każdego 22. dnia miesiąca na nabożeństwie ku czci św. Rity stale wzrasta. W jej wspomnienie - 22 maja do Krakowa przyjeżdżają jej czciciele z całej Polski. Najwierniejszym świadkiem rozrastania się kultu św. Rity jest s. Aleksandra, augustianka, która od 1977 r. zajmuje się korespondencją do św. Rity. - Co roku do zakonu przychodzi ok. 200 listów z prośbami o modlitwę i świadectwami uzyskanych łask. Wierni proszą o: zdrowie, potrzebne łaski, błogosławieństwo w rodzinie, rozwiązanie problemów wychowawczych, materialnych, łaskę macierzyństwa... - wylicza s. Aleksandra. Listy są bardzo szczere, intymne. Często przepełnione głęboką wiarą i gotowością przyjęcia woli Bożej. - Piszą przede wszystkim kobiety, ale przychodzi również korespondencja od mężczyzn. Pewien przedsiębiorca z Warszawy uważa, że św. Rita jest patronką biznesu i pomaga mu w prowadzeniu firmy - opowiada s. Aleksandra. Wierni przesyłają również wota w podziękowaniu za wysłuchane modlitwy.

Nieodłącznym atrybutem kultu św. Rity jest róża. Wiąże się to z cudem, który wydarzył się przed jej śmiercią, w okresie zimowym. Umierając, św. Rita zapragnęła dostać różę. W ogrodzie pod śniegiem znaleziono kwitnący krzak. W czasie nabożeństwa ku jej czci święci się róże. - To symbol zjednoczenia św. Rity z Chrystusem - wyjaśnia o. Marek. - Ludzie przeważnie kupują dwie róże. Jedną zostawiają św. Ricie, a drugą zasuszają - mówi pani Zofia, która od dwóch lat pomaga siostrom w sprzedaży róż. Pani Zofia kilka lat temu za wstawiennictwem św. Rity wymodliła sobie łaskę uzdrowienia z choroby nowotworowej.

Listy do Świętej

Drogie Siostry,
Piszę, aby podzielić się z Wami moją radością. Od wielu lat proszę św. Ritę o pomoc i jeszcze nigdy nie zdarzyło mi się, aby mi nie pomogła. Ostatnio chorowałam i prosiłam św. Ritę o pomoc w wyzdrowieniu. Lekarz groził zabiegiem, a ja uparcie prosiłam i proszę św. Ritę, abym wyleczyła się zachowawczo. I właśnie wczoraj dowiedziałam się, iż mimo że leczenie jeszcze trochę potrwa, to zabieg nie jest konieczny. Odmawiam jak tylko mogę modlitwę do św. Rity, gdyż absolutnie wierzę w jej pomoc i wstawiennictwo.
Proszę Siostry o modlitwy w mojej intencji.
Dobrosława, maj 2002 r.

Szczęść Boże!
Czcicielką św. Rity jestem od roku. Wcześniej, mając jakiekolwiek problemy, modliłam się do św. Judy Tadeusza. Właśnie rok temu podejrzewałam, że mogę być w ciąży, a bardzo tego nie chciałam. Gorąco modliłam się do św. Rity, żeby tak nie było. Okazało się jednak, że jestem w ciąży. Załamałam się. Mąż był bez pracy, mamy już 13-letnią córkę, która obecnie przechodzi trudny wiek. Miałam żal do św. Rity, że mnie nie wysłuchała. Teraz bardzo się tego wstydzę, bo przez moją próżność nie pomyślałam, że może Bóg ma w stosunku do mnie inne plany, że może tam, w niebie, jest zapisane, że powinnam mieć dwoje dzieci. Zaakceptowałam decyzję Boga i ze wszystkich złych myśli i słów wyspowiadałam się. Ponownie zaczęłam się modlić do św. Rity o szczęśliwy przebieg ciąży i szczęśliwe rozwiązanie. Czułam się znacznie lepiej niż przy pierwszej ciąży. 25 czerwca 2004 r. urodziła się nasza druga córka - Amelia, właśnie dzisiaj kończy 5 miesięcy. Ochrzciliśmy ją 12 września. Mąż znalazł pracę i po urodzeniu Amelii częściej zaczął chodzić do kościoła. Teraz o wszystko modlę się do św. Rity - o zdrowie dla całej rodziny, pracę dla męża, o pomoc Boga, dosłownie o wszystko.
Beata, listopad 2004 r.

Niech będzie Pochwalony Jezus Chrystus!
Pragnę z całego serca gorąco podziękować św. Ricie za wysłuchanie mojej prośby - za zdanie egzaminu, za pomoc i opiekę, siły w tych jakże trudnych chwilach. Modliłam się do św. Rity, aby wyprosiła mi łaskę zdania egzaminu. Obiecałam, że publicznie podziękuję za to. I zostałam wysłuchana, piszę ten list, aby wypełnić obietnicę. Dostałam się na studia medyczne do Akademii we Lwowie.
Dziękuję za jej wstawiennictwo do Boga i wierzę w jej wielką pomoc, prosząc o wsparcie na dalsze lata nauki dla siebie, o światło Ducha Świętego w sprawie studiów, o wybór dalszej drogi życia.
Olga, Lwów 2004 r.

Drogie w Chrystusie Panu Siostry Augustianki,
Serdecznie pozdrawiam całą siostrzaną Wspólnotę.
Mam 27 lat. Piszę ten list, aby w ten sposób jeszcze raz podziękować św. Ricie za uratowanie naszego synka. Otóż od początku moja ciąża była zagrożona. Groziło mi poronienie i z tego powodu przebywałam w szpitalu, a po powrocie do domu musiałam dużo leżeć i bardzo uważać na siebie. W styczniu trafiłam ponownie do szpitala, gdzie po szczegółowych badaniach okazało się, że dziecku grozi zamartwica. Lekarze niezwłocznie przystąpili do cesarskiego cięcia. Urodziłam synka Mateusza. Ważył jako wcześniak 1300 g i przez pewien czas musi przebywać w szpitalu. Przez okres ciąży modliłam się do św. Rity o to, aby nasze upragnione dziecko szczęśliwie przyszło na świat. Dziękuję jej za otrzymane łaski i proszę o dalsze wstawiennictwo.
Agnieszka 2001 r.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Relikwie św. Jana XXIII w jego rodzinnych stronach

2018-05-24 17:18

Włodzimierz Rędzioch

Włodzimierz Rędzioch
Peregrynacja ciała Jana XXIII

24 maja o godz. 7,00 w Bazylice św. Piotra miała miejsce szczególna uroczystość – kard. Angelo Comastri, archiprezbiter bazyliki watykańskiej i wikariusz papieża dla Państwa Watykańskiego, bp Vittorio Lanzani, delegat Administracji Bazyliki św. Piotra, liczni biskupi z Lombardii, którzy w tych dniach przebywają w Watykanie na spotkaniu Episkopatu Włoch, kanonicy Bazyliki Watykańskiej oraz pracownicy Bazyliki żegnali św. Jana XXIII, którego relikwie, za zgodą Papieża Franciszka, transportowano w jego rodzinne strony do Bergamo i Sotto il Monte.

Od czasów jego beatyfikacji ciało zmarłego Papieża znajduje się w przezroczystym sarkofagu w ołtarzu św. Hieronima w prawej nawie Bazyliki. Po krótkiej ceremoni pożegnalnej, sarkofag wyniesiono ze świątyni przez boczne drzwi zwane Drzwiami Modlitwy, gdzie czekał specjalnie przygotowany do transportu papieskich relikwii karawan.

Zobacz zdjęcia: Peregrynacja relikwii św. Jana XXIII

Auto wyruszyło z Watykanu o godz 7.20, a eskortowali go watykańscy żandarmi – przyjazd do Bergamo zaplanowano na godz. 15.30. Relikwie będą tam wystawione trzy dni – pierwszym etapem będzie miejscowe więzienie (ma to przypomnieć historyczną wizytę Jana XXIII w rzymskim więzieniu Regina Coeli, 26 grudnia 1958 r., kilka tygodni po jego wyborze na Stolicę Piotrową), następnie seminarium diecezjalne, które jest dedykowany właśnie Papieżowi, a następnie katedra, gdzie sarkofag będzie eksponowany aż do niedzieli, 27 maja.

Następnie sarkofag zostanie przewieziony do Kaplicy „Nostra Signora della Pace” w pobliskiej miejscowości Sotto il Monte, gdzie 25 listopada 1881 r. urodził się Angelo Roncalli.

Po drodze relikwie św. Jana XXIII „odwiedzą” Sanktuarium Matki Bożej Cornabusa w dolinie Imagna (Papież był bardzo przywiązany do tego sanktuarium , a 1958 r. przewodniczył nawet koronacji obrazu NMP) i klasztor w Baccanello Calusco.

Podczas wystawienia w Sotto il Monte najważniejszymi inicjatywami będą: procesja diecezjalna w Corpus Domini, w czwartkowy wieczór, 31 maja, której będzie przewodniczył biskup Bergamo, Francesco Beschi, a 3 czerwca - Msza św. upamiętniająca rocznicę śmierci Jana XXIII (w 1963 r., w piątym roku pontyfikatu) pod przewodnictwem arcybiskupa Mediolanu, Mario Delpiniego; koncelebrować będą wszyscy biskupi Lombardii. Wreszcie, 10 czerwca, doczesne szczątki Papieża Jana powrócą do Watykanu.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Moje pismo Tęcza - 5/6 2018

Reklama

Najczęściej czytane

Wiele stron internetowych, wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Służą one m.in. do tego, by zagłosować w sondzie. Nowe przepisy zobowiązują nas do poinformowania o tym. Dalsze korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będzie oznaczało, że zgadzasz się na ich wykorzystywanie.
Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj o Polityce plików cookies.

Rozumiem