Reklama

BETEL - Zakupy z sercem - Rahel Kebebe Tshay

Kościół troszczy się o rodzinę

2015-11-19 11:54

Ks. Tomasz Nowak
Edycja rzeszowska 47/2015, str. 4-5

Ks. Tomasz Nowak
Bp Jan Wątroba

Z biskupem rzeszowskim Janem Wątrobą, uczestnikiem XIV Zwyczajnego Zgromadzenia Ogólnego Synodu Biskupów, rozmawia ks. Tomasz Nowak

KS. TOMASZ NOWAK: – Za Księdzem Biskupem 56 godzin sesji plenarnych, 36 godzin prac w grupach językowych. W sumie trzy tygodnie w Wiecznym Mieście. To wszystko w ramach obrad XIV Synodu Zwyczajnego Biskupów na temat powołania i misji rodziny w Kościele i świecie współczesnym. Jaki to był czas dla Księdza Biskupa: radości ze współpracy z biskupami z całego świata czy może ciężkich zmagań związanych z pilnowaniem doktryny?

BP JAN WĄTROBA: – Doświadczyłem jednego i drugiego. Ciążyła na nas, i ja to osobiście czułem od samego początku, odpowiedzialność za prawdę, którą chcieliśmy głosić i bronić. Jechaliśmy na synod z przeświadczeniem, że w pewnych środowiskach kościelnych istnieją tendencje do zmian w niepokojącym kierunku. Zdawaliśmy sobie sprawę, że w którymś momencie trzeba będzie zdecydowanie opowiedzieć się po stronie prawdy, choćby tej trudnej i wymagającej. Towarzyszyło nam zatem napięcie. Ono się zmieniało w ciągu tych trzech tygodni, ale nigdy mnie nie opuściło. Z drugiej strony była radość, bo synod jest wydarzeniem radosnym. Jak mało które wydarzenie daje szczególną możliwość dotknięcia powszechności Kościoła. Wydawało mi się, że już wiele razy doświadczałem powszechności Kościoła. Uczestniczyłem w wspaniałych wydarzeniach, audiencjach, celebrach. Ale synod pozwolił mi doświadczyć tej powszechności jeszcze głębiej. W jednym miejscu zgromadzili się przedstawiciele Episkopatów z całego świata, wierni świeccy jako audytorzy i eksperci. A przede wszystkim Ojciec Święty. To dało obraz Kościoła zjednoczonego w swej różnorodności. Tę różnorodność czuliśmy nawet w strojach. Byli z nami przedstawiciele katolickich Kościołów wschodnich, przedstawiciele Kościoła protestanckiego, pojawił się też rosyjski biskup prawosławny Hilarion z Moskwy.

– O tej różnorodności mówił papież Franciszek, choćby przy okazji przemówienia z okazji 50-lecia ustanowienia instytucji synodu. Mówił o Kościele, który, choć różnorodny, idzie razem wspólną drogą. Jakie momenty synodu, zdaniem Księdza Biskupa, najbardziej potwierdzały kroczenie wspólną drogę?

– Przede wszystkim czuliśmy się wszyscy zjednoczeni wokół Ojca Świętego. Znaliśmy swoje poglądy. Jednak dla wszystkich, niezależnie od opinii i rejonów świata, Ojciec Święty był zwornikiem i swoją osobą, jako następca św. Piotra, wszystkich jednoczył. Wyczuwalne też było przekonanie, że jak Piotr przemawia, to rozwiewa wszelkie wątpliwości. Wspólną drogę potwierdzała także liturgia. Szczególnie Msza św. inaugurująca synod i ta, która go kończyła, a także Eucharystia, w ramach której Ojciec Święty kanonizował rodziców św. Teresy od Dzieciątka Jezus: Ludwika i Zelię Martin. Przez sam fakt umieszczenia kanonizacji w czasie obrad synodu papież Franciszek zwrócił uwagę, że małżeństwo jest drogą do świętości. Dla milionów ludzi to najbardziej zwyczajna i skuteczna droga uświęcenia.

– Środki społecznego przekazu niewiele miejsca poświęciły świętym małżonkom. Natomiast sporo informacji dotyczyło napięć między biskupami na tle podejścia do osób po rozwodzie. Delegację Polską przedstawiano jako konserwatystów, którzy uniemożliwiają reformę. Jak Ksiądz Biskup skomentuje tego typu przekazy z pozycji uczestnika synodu.

– Rzeczywiście słyszeliśmy te opinie. Jeszcze przed wyjazdem do Rzymu jeden z dziennikarzy nazwał abp. Stanisława Gądeckiego głównym hamulcowym synodu, a delegację z Polski najbardziej konserwatywną. Na pewno nie czuliśmy się osobami, które coś utrudniają. Wręcz przeciwnie. Czując się odpowiedzialnymi za dotychczasową praktykę i doktrynę Kościoła, z uwagą przyjmowaliśmy wszystkie sugestie jeszcze szerszego otwarcia się z miłością na tych, którym zwyczajnie się nie udało pierwsze małżeństwo. Doskonale rozumiemy, że wśród tych małżonków są osoby naprawdę niewinne. Zostały skrzywdzone. Mogły pozostać samotne, ale nie zdołały udźwignąć tego ciężaru i weszły w nowe związki. Bywa, że podjęły taką decyzję dla dobra dzieci. Kościół w Polsce to rozumie i chce towarzyszyć tym osobom. W naszym spojrzeniu na rodzinę i małżeństwo nie byliśmy sami. Po zaprezentowaniu przedłożeń wyraźnie wyodrębniano grupę biskupów z Europy Środkowej i Wschodniej. Do naszej grupy należeli też biskupi z Afryki. Bardzo się cieszyliśmy, że jesteśmy razem z nimi. Pamiętam bardzo piękne wypowiedzi przedstawicieli episkopatów krajów afrykańskich. Pochodzący z Gwinei kard. Robert Sarah z pokorą, troską ale zdecydowanie mówił o trwałości i niezmienności nauczania Kościoła o małżeństwie i rodzinie. Przypomniał, że to nauczanie wypływa z najczystszego źródła, czyli z Pisma Świętego. Tutaj nic nie można zmienić. Kościół nie byłby sobą, gdyby wybiórczo traktował wypowiedzi Jezusa Chrystusa czy choćby wypowiedzi św. Pawła. Były bowiem i takie próby, aby wypowiedziami św. Pawła podbudować bardzo ryzykowne tezy.

– Właśnie punkty dokumentu końcowego mówiące o osobach po z rozwodzie, które są w nowych związkach, budziły największe emocje. Czy postulat, który znalazł się w relatio finale, aby pełniej włączyć te osoby do Kościoła, nie będzie odczytany przez niektórych hierarchów i wiernych jako zezwolenie na przyjmowanie przez nich Komunii św.?

– Spodobał mi się komentarz jednego z polskich dziennikarzy, który odpowiadając na podobne pytanie, powiedział, że tylko ktoś, kto ma złą wolę, może właśnie w ten sposób interpretować relatio finale. Ale wtedy trzeba jasno powiedzieć, że taki ktoś nie szuka prawdy i dobra, ale próbuje znaleźć furtkę dla uzasadnienia z góry przyjętej tezy. Nie wydaje mi się, żeby to sformułowanie, choć może brakuje mu precyzji, mogło prowadzić do innych interpretacji niż ta, że Komunię św. mogą przyjmować tylko osoby, które są w stanie łaski uświęcającej. Jest tam wyraźnie podkreślone, że wszystko ma się odbywać zgodnie z nauczaniem Kościoła. Można na różne sposoby dokonywać rozpoznawania, można długo dyskutować, ale nie można godzić ze sobą rzeczy, które z natury są nie do pogodzenia. Synod potwierdził dotychczasową praktykę. Choć to trudne, myślę, że ci, którzy są w nowych związkach po rozwodach, zobaczą w tym troskę Kościoła. Jest to troska o prawdę, której miłosierdzie nigdy nie usuwa.

– Kiedy rozmawialiśmy przed wyjazdem Księdza Biskupa do Rzymu, pytałem, czy spodziewa się Ksiądz Biskup rewolucji. Ksiądz Biskup odpowiedział, że nie dopuszcza możliwości żadnych zmian doktrynalnych. I rzeczywiście zmian doktrynalnych nie było. Co zatem wniósł synod? Ktoś zapyta: Po co były te trzy tygodnie?

– Od początku, zarówno Ojciec Święty, jak i przedstawiciele sekretariatu synodu, podkreślali, że synod o rodzinie ma charakter duszpasterski, a nie doktrynalny. Ojciec Święty na pierwszym zebraniu kongregacji generalnej wyraźnie powiedział, że nie ma mowy o zmianie doktryny. Trzeba jednak przyjrzeć się sposobom towarzyszenia Kościoła osobom, które weszły w sytuacje nieregularne. I tutaj synod wniósł dużo. Z jednej strony ukazał Boży zamysł wobec rodziny i małżeństwa. Ukazał piękno małżeństwa i rodziny. Ze wszystkich wypowiedzi biskupów i audytorów, którzy przywieźli ze sobą nieraz trudne doświadczenia, wyłaniał się obraz rodziny jako szkoły miłości. Mówili o przestrzeni, w której człowiek dojrzewa do pełni. Z drugiej strony synod pokazał wielość zagrożeń. Z trudem znalazłbym inną, równie mocną, radykalną wypowiedź krytyczną na temat ideologii gender jak ta w dokumencie końcowym synodu, gdzie zostało ukazane całe zło, które może zrodzić się z realizacji pomysłów gender. Podobnie zdecydowanie synod wypowiedział się na temat osób o skłonnościach homoseksualnych. Warto zaznaczyć, że synod nie podjął tematu związku osób homoseksualnych. To było pewną słabością nadzwyczajnej sesji synodu sprzed roku, która mogła sugerować, że Kościół szuka jakiejś formy podobnej do małżeństwa dla osób homoseksualnych. Tym razem zdecydowanie takie pomysły odrzucono. Zwrócono natomiast uwagę, że trzeba pomagać tym rodzinom, które zostają zaskoczone faktem homoseksualizmu dzieci, wnuków czy współmałżonków.

– Synod to w większości obrady, konferencje, dyskusje, liturgia. Wyobrażam sobie, że obok tego typu pracy nie zabrakło też okazji do nieformalnych spotkań z ciekawymi osobami, spacerów po Watykanie czy Rzymie. Czy mógłby Ksiądz Biskup powiedzieć, jak wyglądał synod od tej mniej oficjalnej strony?

– Trochę rozczaruję księdza, ale nie mieliśmy czasu na spacery ani na dłuższy relaks. W tygodniowym programie tylko niedziele były wolne i jeden dzień pod koniec synodu, kiedy pracowała komisja redagująca dokument końcowy. Każdy dzień był wypełniony dwoma sesjami: przedpołudniową i popołudniową, która kończyła się o godz. 19. Zważywszy że ojcowie synodalni udawali się na posiłki do miejsca zamieszkania w różnych dzielnicach Rzymu, nie było czasu na prywatne sprawy. Jako delegacja z Polski mieszkaliśmy w Papieskim Instytucie Polskim przy via Pietro Cavallini w Rzymie i najczęściej spotykaliśmy się z księżmi z Polski studiującymi w Rzymie.

– Synod przeszedł już do historii. Co dalej? Czy wystarczy jak poczekamy na posynodalną adhortację Papieża?

– Na pewno będziemy czekać na to, co powie Piotr naszych czasów. Dla ludzi wiary jest to kluczowe. Synod miał tylko pomóc Papieżowi. Choć już z dyskusji można wnioskować, że mamy dużo do zrobienia. Także w Polsce. Wymienię choćby lepsze przygotowanie przyszłych księży do duszpasterstwa rodzin. Chodzi o to, by całe duszpasterstwo zwyczajne było przesiąknięte troską o rodzinę. Jeśli w jakimkolwiek wymiarze duszpasterskiego działania zabrakłoby akcentów prorodzinnych, to takie duszpasterstwo będzie niepełne. Tymczasem wielu księży nie potrafi odpowiedzieć na oczekiwania rodzin, małżeństw, narzeczonych. Trzeba pomóc już klerykom w zapoznaniu się z tą problematyką. Propozycje zmian dotyczą także przygotowania do małżeństwa. Synod opowiedział się za wydłużeniem czasu przygotowania do małżeństwa. Niektórzy mówią, że młodzi są zabiegani i nie mają czasu na kursy i spotkania. Tymczasem synod mówi o potrzebie wydłużenia i ubogacenia programu przygotowań.

– Zatem wyzwań i oczekiwań nie brakuje. Dziękuję bardzo za rozmowę. Życzę Księdzu Biskupowi wielu dobrych owoców pracy z rodzinami i na rzecz rodzin.

– Dziękuję bardzo. Szczęść Boże.

Tagi:
wywiad Synod o rodzinie

Ankieta z Dokumentu Przygotowawczego przed Synodem Biskupów nt. młodzieży

2017-01-13 13:49

tł. st (KAI) / Watykan / KAI

Publikujemy pytania z Dokumentu Przygotowawczego przed Synodem Biskupów nt. młodzieży. Odpowiedzi na nie posłużą do zredagowania Instrumentum laboris - dokumentu roboczego zgromadzenia synodalnego, które odbędzie się w październiku 2018 r.

Mazur/episkopat.pl

ANKIETA

Celem ankiety jest pomoc organizmom posiadającym prawo w wyrażeniu swego zrozumienia świata ludzi młodych i odczytania ich doświadczenia w towarzyszeniu powołaniowym, mając na uwadze zebranie danych służących przygotowaniu dokumentu roboczego lub Instrumentum laboris.

W celu uwzględnienia różnych sytuacji kontynentalnych, po pytaniu 15 zostały włączone trzy specyficzne pytania dotyczące każdego obszaru geograficznego, na które zainteresowane organizmy proszone są o odpowiedź.

Aby ułatwić tę pracę i uczynić ją znośniejszą poszczególne organa proszone są o posłanie w odpowiedzi jednej strony danych, siedem-osiem stron dotyczących odczytania sytuacji, jedną stronę dla każdego z trzech doświadczeń, którymi można się podzielić z innymi. Jeśli jest to konieczne i pożądane, można dołączyć inne dokumenty, które wspierają lub uzupełniają tę syntetyczną dokumentację.

1. ZBIERANIE DANYCH

Prosimy ewentualnie o wskazanie źródeł i lat do których odnoszą się dane. Można dodać w załączniku inne dostępne dane syntetyczne, które wydają się istotne dla lepszego zrozumienia sytuacji w różnych krajach.

- Liczba mieszkańców w danym kraju/krajach i wskaźnik urodzeń.

- Liczba i odsetek ludzi młodych (16-29 lat) w danym kraju / w krajach.

- Liczba i odsetek katolików w kraju/krajach

- Średnia wieku (w ciągu ostatnich pięciu lat) osób zawierających małżeństwa (rozróżniając między mężczyznami a kobietami), wstąpienia do seminarium oraz wstąpienia do instytutów życia konsekrowanego (rozróżniając między mężczyznami a kobietami).

- W grupie wiekowej 16-29, odsetek studentów/uczniów, pracowników (jeśli to możliwe określenie obszarów zatrudnienia), bezrobotnych, NEET –czyli młodzieży pozostającej poza sferą zatrudnienia i edukacji.

2. ODCZYTANIE SYTUACJI

a) młodzież, Kościół i społeczeństwo

Pytania te odnoszą się zarówno do młodych ludzi obecnych w kręgach kościelnych, jak i którzy są od nich bardziej oddaleni lub są im obcy.

1. W jaki sposób wysłuchujecie sytuacji ludzi młodych?

2. Jakie są dzisiaj główne wyzwania i jakie są najbardziej znaczące szanse dla ludzi młodych w danym kraju/waszych krajach?

3. Jakie rodzaje i miejsca zrzeszeń młodzieżowych, instytucjonalnych i pozainstytucjonalnych odnoszą największy sukces w kręgach kościelnych i dlaczego?

4. Jakie rodzaje i miejsca zrzeszeń młodzieżowych, instytucjonalnych i pozainstytucjonalnych odnoszą największy sukces poza kręgami kościelnymi i dlaczego?

5. Czego konkretnie domagają dzisiaj się młodzi waszego kraju/krajów od Kościoła?

6. Jakie obszary uczestnictwa mają młodzi w waszym kraju/krajach, w życiu wspólnoty kościelnej?

7. W jaki sposób i gdzie udaje się wam spotkać ludzi młodych, którzy nie odwiedzają waszych środowisk kościelnych?

b) Młodzieżowe duszpasterstwo powołań

8. Jakie jest zaangażowanie rodzin i wspólnot w rozeznanie powołaniowe ludzi młodych?

9. W jaki sposób szkoły i uniwersytety czy inne instytucje kształcące (świeckie czy kościelne) przyczyniają się do kształtowania rozeznania powołaniowego?

10. W jaki sposób uwzględniacie przemiany kulturowe, spowodowane rozwojem technik cyfrowych?

11. W jaki sposób Światowym Dniom Młodzieży lub innym wydarzeniom krajowym lub międzynarodowym udaje się wejść do zwykłej praktyki duszpasterskiej?

12. Jak w waszych diecezjach dokonuje się planowania doświadczeń i dróg młodzieżowego duszpasterstwa powołań?

c) Osoby towarzyszące

13. Jaki czas i przestrzenie poświęcają duszpasterze i inni wychowawcy na osobiste kierownictwo duchowe?

14. Jakie inicjatywy i procesy formacyjne są wprowadzane w życie dla osób towarzyszących wyborowi powołania?

15. Jakie towarzyszenie osobiste jest oferowane w seminariach?

d) Pytania szczegółowe dotyczące poszczególnych obszarów geograficznych

AFRYKA

a. Jakie wizje i struktury młodzieżowego duszpasterstwa powołaniowego lepiej odpowiadają na potrzeby waszego kontynentu?

b. Jak interpretujecie „ojcostwo duchowe” w sytuacjach, gdzie młodzi wzrastają bez postaci ojca? Jaką formację oferujecie?

c. Jak udaje się wam przekazać ludziom młodym, że są oni potrzebni dla budowania przyszłości Kościoła?

AMERYKA

a. W jaki sposób wasze wspólnoty troszczą się o ludzi młodych, którzy doświadczają ekstremalnej przemocy (partyzantka - guerilla, gangi, więzienia, narkomania, przymusowe małżeństwa), i towarzyszą im w ich drodze życiowej?

b. Jaką dajecie formację, by wspierać zaangażowanie ludzi młodych w dziedzinie społeczno-politycznej na rzecz dobra wspólnego?

c. W kontekście silnej sekularyzacji, jakie działania duszpasterskie okazują się najbardziej skuteczne, aby kontynuować drogę wiary po procesie inicjacji chrześcijańskiej?

AZJA I OCEANIA

a. Dlaczego i w jaki sposób fascynują młodzież zgromadzenia proponowane przez niekatolików?

b. Jak łączyć wartości kultury lokalnej z propozycją chrześcijańską, doceniając również pobożność ludową?

c. Jak w duszpasterstwie wykorzystywać język młodzieżowy, a zwłaszcza media, sport i muzykę?

EUROPA

- Jak można pomóc młodym ludziom patrzeć w przyszłość z ufnością i nadzieją, wychodząc z bogactwa chrześcijańskiej pamięci Europy?

- Młodzi ludzie często czują się odrzuceni i nie tolerowani przez system polityczny, gospodarczy i społeczny, w którym żyją. Jak wysłuchujecie tego potencjału protestu, aby przemienił się w propozycję i współpracę?

- Na jakim poziomie relacje międzypokoleniowe jeszcze działają? I jak je reaktywować, tam gdzie nie funkcjonują?

3. DZIELENIE SIĘ PRAKTYKAMI

1. Wymieńcie główne rodzaje duszpasterskiej praktyki towarzyszenia i rozeznawania powołania w waszej rzeczywistości.

2. Wybierzcie trzy praktyki, które uważacie za najbardziej interesujące i odpowiednie do dzielenia się z Kościołem powszechnym, i przedstawcie je zgodnie z następującym schematem (maksymalnie jedna strona na jedno doświadczenie)

a) Opis: Zarysujcie w kilku zdaniach doświadczenie. Kim są protagoniści? Jak prowadzona jest aktywność? gdzie? Itd.

b) Analiza: Oceńcie także w sposób opisowy doświadczenie, aby lepiej zrozumieć jego elementy kwalifikujące: jakie są cele? Jakie są przesłanki teoretyczne? Jakie są najbardziej interesujące spostrzeżenia? Jak one ewoluowały? I tak dalej.

c) Ocena: Jakie cele osiągnięto, a których nie udało się osiągnąć? Mocne i słabe strony? Jakie są reperkusje w życiu społecznym, kulturowym, kościelnym? Dlaczego i w czym doświadczenie jest znaczące/ma znaczenie formacyjne? Itd.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jestem od poczęcia

Św. Rita - witraż, przez który oglądamy Boga

2018-05-23 07:46

Anna Buchar

Graziako
Św. Rita wzywana jest jako patronka w sprawach – po ludzku sądząc – beznadziejnych

Przyciąga ludzi strapionych, przygniecionych ciężkimi problemami życia, chorych, samotnych, znajdujących się w sytuacjach - z ludzkiego punktu widzenia - beznadziejnych. Ci, którzy się z nią spotkali i doświadczyli łask otrzymanych od Boga za jej pośrednictwem, dają świadectwo niezwykłej skuteczności św. Rity.

Kult świętej jest bardzo żywy we Włoszech i na całym świecie, czego dowodem są setki tysięcy pielgrzymów przybywających do jej grobu we włoskim mieście Cascia. W naszym kraju kult św. Rity rozwija się przede wszystkim na południu Polski, a głównym jego ośrodkiem jest kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej na krakowskim Kazimierzu, gdzie znajdują się relikwie Świętej. Archidiecezja wrocławska również je posiada – w kościele pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Smolnej, należącej do parafii pw. Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej w Ligocie Małej (okolice Oleśnicy).

Do Smolnej relikwie św. Rity sprowadziły z Krakowa siostry augustianki w 2013 r. dla ówczesnego proboszcza wspólnoty ks. Piotra Semeniuka (który aktualnie pełni funkcję proboszcza parafii św. Jana Chrzciciela w Ludowie Śląskim). Ks. Piotr wiele zawdzięcza św. Ricie, bo wszystkie ważne dla niego wydarzenia odbywały się w jej liturgiczne wspomnienie 22 maja – chrzest św., I Komunia św. i święcenia. - Obiecałem sobie, że jeśli będę mógł sprowadzić któregoś ze świętych do parafii, to będą to właśnie relikwie św. Rity. Szybko zaskarbiła sobie sympatię parafian i nie tylko – na comiesięczne Msze św., w których przyzywa się wstawiennictwa świętej, przyjeżdżają też wierni z Łodzi, Gliwic czy Kalisza, łącznie ok. 400 osób. Mimo iż nie jestem już proboszczem wspólnoty, wiem, że kult św. Rity wciąż jest tam żywy. Wieści o wymodlonych przez świętą cudach bardzo szybko się rozeszły. Mieliśmy nawet przykład uzdrowienia z nowotworu – zaznacza ks. Semeniuk. - Pamiętajmy jednak, że mimo, iż to św. Ritę prosimy o wstawiennictwo, to nie ona jest najważniejsza. Ona jest jedynie witrażem, przez który oglądamy Boga – dodaje.

Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Smolnej to tylko jedna z kilku świątyń archidiecezji wrocławskiej, w której możemy oddać cześć św. Ricie. Każdego 22. dnia miesiąca nabożeństwo do świętej odbywa się chociażby w parafii pw. św. Agnieszki na wrocławskich Maślicach czy w parafii pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Turowie.

Dziś w sercach wielu ludzi, szczególnie tych skutych lodem, dzięki św. Ricie zakwitają róże i budzi się nadzieja na lepsze, świętsze życie. Rita to święta na nasze czasy, gdy wiele osób jest poranionych w życiu małżeńskim i rodzinnym, gdy chorzy czy osamotnieni ludzie znikąd nie mają pomocy, gdy świat pełen egoizmu jednych wali się innym na głowę. Wtedy warto wezwać na pomoc stygmatyczkę z Cascii.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jubileusz w Sanktuarium Królowej Śląska

2018-05-23 19:31

Krystyna Wrodarczyk

„Maryo Piekarska góręś obrała, byś nam tu w Piekarach łask udzielała...” (ze zbioru pieśni maryjnych z 1896 roku)


Rok 2018 to szczególny moment w kalendarium Sanktuarium Królowej Śląska. To kolejny piękny jubileusz, a więc okazja do radości i wdzięczności Bogu za dar siedmiu wieków trwania kultu Bożego na tym terenie. Aby dobrze przeżyć ten czas, przez najbliższy rok przybliżać będziemy piękne historyczne karty z dziejów Piekarskiej Parafii, ukazując działanie Opatrzności, która prowadzi od tylu lat losy poszczególnych ludzi, rodzin i wspólnot związanych z tym duchowym centrum Górnego Śląska.

Kiedy ze łzą w oku patrzę na jaśniejącą nowym blaskiem po długotrwałej renowacji Piekarską Świątynię uświadamiam sobie, że z podobnym zachwytem od wieków w to miejsce patrzyli nasi pradziadowie. Z pewnością działo się tak od początku XIV wieku, bo według żywej, trwającej od wieków tradycji i historycznych opracowań 24 sierpnia 1303 roku poświęcono kamień węgielny i rozpoczęto budowę drewnianej świątyni na Górze św. Bartłomieja. Konsekracji tej świątyni dokonano w 1318 roku. Jakby nie liczyć, to już 700 lat! Ileż to pokoleń, ilu wiernych, ile modlitw i ile faktów historycznych! I chociaż trudno sobie to wyobrazić, to przecież także i tutaj przetaczała się bogata, nieraz bolesna historia.

Kiedy używamy wyrazu historia, często mamy wrażenie, że odnosi się on do zjawiska na pozór obcego, toczącego się gdzieś obok, nie dotykającego nas bezpośrednio. Często zapominamy, że miejsce, w którym mieszkamy, całe nasze otoczenie było świadkiem ważnych wydarzeń historycznych, a przed cudownym Wizerunkiem Piekarskiej Pani „monarchowie kornie schylali zbrojną skroń... rycerstwo, szlachta i wodzowie w hołdzie składali lśniącą broń”. Tak trudno w środku współczesnego miasta przywołać obrazy tamtych dawno minionych czasów, wyobrazić sobie to miejsce i tych, którzy przed nami przychodzili, aby w tym miejscu Bogu i Matce Bożej zawierzać swoje troski, prosić o błogosławieństwo i dziękować za łaski. To trudne w naszych zabieganych czasach, ale na szczęście są takie miejsca, gdzie zamykane przed gwarem świata drzwi, otwierają przed nami dawny świat, nieznane czasy.

W Piekarach tym miejscem jest Muzeum Sanktuaryjne – pamiątka innego ważnego jubileuszu, a mianowicie 350-lecia kultu Matki Bożej w Piekarach, jaki obchodzono w 2009 roku. Kiedy stajemy w głównej sali ekspozycyjnej, stąpając po czerwonym dywanie, spoglądamy w Oblicze Piekarskiej Pani, uświadamiając sobie, że właśnie tutaj przechowywana jest pamięć o przeszłości. To właśnie tutaj znajdujemy znaki widzialnej wiary i miłości człowieka do Boga, znaki mówiące o Jego obecności wśród swojego ludu przez wieki i pokolenia. A kiedy spojrzenie pada na replikę drewnianego kościółka nasza wyobraźnia przenosi nas w te dawne czasy. Opowieść o nich możnaby zacząć tak, jak głosi legenda: „Cicha była jeszcze wtedy wielka puszcza piekarsko – szarlejska, nieprzebyta, ciemna i głęboka. Tylko się zwierz dziki – drapieżny ryś czy ciężki, zwalisty niedźwiedź przez jej mroczne gąszcze przedzierał… Człowiek z rzadka tylko puszczę groźną nawiedzał...”

Zostawmy jednak legendy – i tę o Ziemomysławie, który w piekarskiej puszczy, w pobliżu Góry Bartłomieja osadę założył, i tę o Bartłomieju, który wypiekał niezwykle smaczne ciasta i pierniki aż osadę Piekarami zwać zaczęto, i spojrzyjmy na historię wydobytą z wykopalisk, z pożółkłych dokumentów, ze starych zapisków, kronik i roczników. Zainteresowanie historyków dotyczyło przede wszystkim przynależności tej ziemi i owianych tajemnicą dziejów kościoła i parafii.

A dzieje tej przynależności były bardzo złożone i burzliwe, na ten temat powstało już wiele opracowań historycznych, które nie sposób przytoczyć w tym krótkim artykule. Jednak warto w tym miejscu wspomnieć o kilku faktach dotyczących opisywanego okresu. I tak historia mówi o tym, że w latach 990 – 1039 Śląsk był w Państwie Polskim, a w 1039 roku książę czeski Brzetysław I uderzył na Śląsk, zniszczył okolice dzisiejszego Bytomia i przyłączył je do Czech.

Sytuacja ta trwała do 1050 roku kiedy to król polski Kazimierz I Odnowiciel, wspierany przez okoliczną ludność, w bitwie koło Bytomia zwyciężył wojska czeskie i odzyskał część ziem. Tak więc w latach 1054 – 1138 Śląsk znowu znalazł się w Państwie Polskim. Z tego okresu warto przypomnieć datę 7 lipca 1136, ponieważ wystawiona wtedy w Pizie dla arcybiskupstwa gnieźnieńskiego bulla protekcyjna papieża Innocentego II, podkreślająca niezależność (od Niemiec) i odrębność Kościoła polskiego, wymieniła m.in. osadę Zwerzow (lub Zwierszowiec). Niektórzy historycy uważają, że może chodzić o Piekary.

W późniejszych źródłach pisanych osadę nazywano Peccari. Potwierdza to dokument z dnia 4 października 1277 roku, w którym biskup krakowski Paweł z Przemankowa zapisał, że mieszkańcy osady Peccari zostali wydzieleni z kościoła p.w. św. Małgorzaty w Bytomiu i przydzieleni do kościoła w Kamieniu. Raz jeszcze w tych zamierzchłych czasach Piekary znalazły się pod panowaniem Czech, a stało się to wówczas, kiedy w roku 1289 książę Kazimierz II władający księstwem bytomskim złożył hołd władcy czeskiemu Wacławowi II z rodu Przemyślidów. Pomimo tych wszystkich zawirowań historycznych piekarska osada ciągle się rozwijała, a dzięki górnictwu i hutnictwu była coraz bardziej zasobna w dobra materialne, co wpłynęło na decyzję wybudowania kościoła.

Legenda głosi, że według pierwotnych planów kościół miał stanąć na wzgórzu Cerekwica. Tam zwieziono potrzebne do budowy drewno. Jednak jakaś tajemnicza siła w ciągu jednej nocy przeniosła zgromadzony budulec w miejsce, gdzie dzisiaj znajduje się piekarska świątynia. Uznano to za znak, że Bóg to właśnie miejsce wybrał na swój dom i tu właśnie nasi pradziadowie 24 sierpnia 1303 roku poświęcili kamień węgielny i rozpoczęli budowę drewnianego kościółka p.w. św. Bartłomieja Apostoła. Budowano go w stylu romańskim. Kościół mógł pomieścić około 200 osób. Nawa kościoła zbudowana została na planie prostokąta, którego ściany poskładanao na polską wieńcówkę z modrzewiowych bierwion poziomo leżących, łączonych „jaskółczym ogonem”, a nie na czopy lub fugi (jak to było niemieckim sposobem). Prezbiterium było węższe o połowę od nawy. Przed nawą usytuowana została czworokątna dzwonnica, której wnętrze było kruchtą. Ściany zewnętrzne obite były prostopadle dranicami, nieco dłuższymi niż szyndzioły, wyciętymi u dołu w zębatą koronkę. Dach został pokryty gontami. Wokół kościoła biegły soboty – krużganki nakryte daszkiem, które służyły wiernym za ochronę przed deszczem czy skwarem. Drzwi miały dębowe wągary, bogato okute, a na belce progu wyrzezano rok budowy i znamię cieśli.

W kościele znajdowały się trzy ołtarze. W ołtarzu głównym usytuowano figury św. Bartłomieja Apostoła i św. Mikołaja (zachowane do dziś). Po lewej stronie, w bocznym ołtarzu znajdował się wizerunek Matki Bożej – Bogurodzicy z Dzieciątkiem w typie Hodigitrii (Przewodniczki). Obraz o wymiarach 129 cm wysokości i 92 cm szerokości namalowany został na desce lipowej z kredowym podkładem, wg tradycji „spoczywał na czerwonych słupach”.

„Zaraz od samego początku lud pobożny w utrapieniu i troskach uciekał się do tego cudownego obrazu i wielką jest liczba tych, którzy przy tym obrazie cudownie wysłuchani zostali, tutaj znaleźli pociechę” – głosił przekaz ludowy. I taki właśnie – mały, skromny, drewniany kościółek stał w miejscu naszej dzisiejszej piekarskiej świątyni. I to właśnie w tym roku obchodzimy jubileusz świadczący o ciągłości naszych dziejów, jubileusz, który jak Arka Przymierza łączy dawne i obecne czasy. Konsekracja tego kościółka naszych przodków, kościółka p.w. św. Bartłomieja Apostoła i ołtarza ku czci Poczęcia Najświętszej Panny Maryi w Piekarach odbyła się w 1318 roku. W uroczystości udział wzięli arcybiskup gnieźnieński Janisław, generalny kolektor świętopietrza w Polsce oraz uznany jurysta i proboszcz kościoła Mariackiego w Krakowie – Jan z rycerskiego rodu Kołda, tj. późniejszy biskup Nanker z Kamienia.

Cytaty za: Ks. Janusz Wycisło „Kronika dziejów Sanktuarium Maryjnego i Piekar Śląskich do 1945r.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Jestem od poczęcia

Reklama

Najczęściej czytane

Wiele stron internetowych, wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Służą one m.in. do tego, by zagłosować w sondzie. Nowe przepisy zobowiązują nas do poinformowania o tym. Dalsze korzystanie z naszych stron bez zmiany ustawień przeglądarki będzie oznaczało, że zgadzasz się na ich wykorzystywanie.
Aby dowiedzieć się więcej, przeczytaj o Polityce plików cookies.

Rozumiem